Wat zijn luchtwegen?

Elke keer dat je inademt, legt de lucht een heel traject af voordat ze bij de longen aankomt. Dat traject (samen met alle organen en buizen die erbij betrokken zijn) noemen we de luchtwegen. In medisch vakjargon spreekt men ook wel van het respiratoir stelsel of het ademhalingsstelsel. De luchtwegen zorgen ervoor dat zuurstof uit de buitenlucht het bloed kan bereiken en dat koolstofdioxide, een afvalproduct van je stofwisseling, het lichaam weer verlaat. Die uitwisseling van gassen wordt gaswisseling genoemd en is een van de meest fundamentele processen om in leven te blijven.

Bovenste en onderste luchtwegen

De luchtwegen worden onderverdeeld in twee delen. De bovenste luchtwegen omvatten de neus, de mondholte, de keelholte (farynx) en het strottenhoofd (larynx). Hier wordt ingeademde lucht gefilterd, opgewarmd en bevochtigd voordat ze dieper het lichaam ingaat. De neusholte vangt met haar slijmvlies en trilhaartjes stofdeeltjes en ziekteverwekkers op, een eerste verdedigingslinie.

De onderste luchtwegen beginnen bij de luchtpijp (trachea), een stevige buis die door kraakbeenringen open wordt gehouden. De luchtpijp vertakt zich in twee hoofdbronchiën, die elk naar een long leiden. Binnen de longen vertakken de bronchiën zich steeds verder in kleinere buisjes (de bronchiolen) tot ze uitmonden in miljoenen piepkleine longblaasjes, de alveoli. In die alveoli vindt de eigenlijke gaswisseling plaats: zuurstof gaat vanuit de ingeademde lucht het bloed in, terwijl koolstofdioxide de omgekeerde weg aflegt en bij het uitademen het lichaam verlaat.

Eén samenhangend systeem

Hoewel de bovenste en onderste luchtwegen vaak apart worden besproken, functioneren ze als één geheel. Dat blijkt ook uit het feit dat aandoeningen in het ene deel vaak het andere deel beïnvloeden. Zo komen allergische rhinitis (hooikoorts, een aandoening van de bovenste luchtwegen) en astma (een aandoening van de onderste luchtwegen) opvallend vaak samen voor. Ze delen vergelijkbare ontstekingsprocessen en versterken elkaars klachten. In de medische wereld wordt dit wel aangeduid als united airway disease: het idee dat de gehele luchtweg als één systeem reageert.

De luchtwegen zijn bij elk dier anders gebouwd. Bij mensen is het stelsel geoptimaliseerd voor de rechtopstaande houding, terwijl bijvoorbeeld vogels een heel ander systeem hebben met luchtzakken die voor een continue luchtstroom zorgen. Maar het basisprincipe is overal hetzelfde: lucht naar binnen brengen, gassen uitwisselen en afvalgassen weer naar buiten voeren.