E336b - Kaliumtartraat
De veiligheidsscore geeft aan hoe veilig dit E-nummer is op een schaal van 0 tot 100, op basis van wetenschappelijk onderzoek.
- ● 60–100: Geen bezwaar — Veilig bevonden in onderzoek
- ● 40–59: Beperk gebruik — Mogelijk risico, nader onderzoek nodig
- ● 0–39: Zo min mogelijk — Risico’s vastgesteld in onderzoek
De vergelijking laat zien hoe dit E-nummer scoort ten opzichte van alle andere E-nummers die wij beoordeeld hebben.
Dit E-nummer scoort beter dan 57% en slechter dan 43% van alle E-nummers. Hoe hoger het percentage, hoe veiliger.
De herkomst geeft aan waar dit E-nummer vandaan komt en hoe het geproduceerd wordt:
- Natuurlijk — Komt voor in de natuur en wordt daaruit gewonnen
- Halfnatuurlijk — Natuurlijke grondstof, chemisch gewonnen of gezuiverd
- Synthetisch — Volledig kunstmatig geproduceerd in een fabriek
- Mineraal — Gewonnen uit minerale bronnen (gesteente, zout)
- Gemodificeerd — Natuurlijke stof waarvan de molecuulstructuur is veranderd
- Ook bekend als
- Dikaliumtartraat, Dipotassium tartrate, Potassium tartrate, Kaliumbitartraat (verwant, E336a), Cream of tartar (verwant, E336a)
- Komt voor in
- Bakkerijproducten, Wijn, Frisdranken, Bakpoeder, Bewerkte voedingsmiddelen
- ADI
- De groeps-ADI voor wijnsteenzuur en tartraten (E334-E337) is 240 mg/kg lichaamsgewicht per dag, uitgedrukt als wijnsteenzuur. Voor een volwassene van 70 kg komt dat neer op maximaal 16.800 mg (bijna 17 gram) per dag. In de praktijk wordt deze grens via normale voeding vrijwel nooit bereikt. Er is geen aparte ADI vastgesteld voor kaliumtartraat (E336b) als individuele stof.
- EU-status
- Goedgekeurd
- Dieetinfo
- Kaliumtartraat is geschikt voor vegetarische, veganistische, halal en kosher diëten. Het is een mineraal zout zonder dierlijke herkomst.
De feitelijke bewijsbasis voor de veiligheid van E336b is extreem smal: slechts één studie (de EFSA-herevaluatie uit 2020) gaat daadwerkelijk over kaliumtartraat. Drie van de zes gevonden studies onderzoeken antimoonkaliumtartraat, een wezenlijk andere stof met bekende toxiciteit. Personen met nierproblemen moeten alert zijn op de extra kaliuminname via dit additief.
De EFSA concludeerde in 2020 dat kaliumtartraat veilig is bij de huidige blootstellingsniveaus, zonder aanwijzingen voor toxische, genotoxische of kankerverwekkende effecten. De stof komt van nature voor als wijnsteenzuur in druiven en wijn. Het bevat kalium in plaats van natrium, waardoor het niet bijdraagt aan de natriumbelasting.
Kaliumtartraat (E336b), ook wel dikaliumtartraat genoemd, is het kaliumzout van wijnsteenzuur. Wijnsteenzuur komt van nature voor in druiven en wijn, maar het additief zelf wordt doorgaans synthetisch geproduceerd. Het wordt in de voedingsindustrie gebruikt als zuurteregelaar, stabilisator en rijsmiddel. Je vindt het vooral in bakkerijproducten, wijn, sommige frisdranken en bepaalde bewerkte voedingsmiddelen. In de praktijk is het geen stof die je op grote schaal in ultrabewerkte producten tegenkomt.
De EFSA heeft kaliumtartraat in 2020 opnieuw beoordeeld als onderdeel van een bredere evaluatie van wijnsteenzuur en tartraten (E334 tot en met E337). De conclusie was dat er geen aanwijzingen zijn voor toxische, genotoxische of kankerverwekkende effecten bij de huidige blootstellingsniveaus. Er is geen specifieke ADI (aanvaardbare dagelijkse inname) vastgesteld voor kaliumtartraat als individuele stof. De groeps-ADI voor wijnsteenzuur en tartraten is 240 mg/kg lichaamsgewicht per dag, uitgedrukt als wijnsteenzuur. Dat is een ruime marge die in de praktijk vrijwel nooit wordt overschreden via voeding.
Een belangrijk aandachtspunt is dat kaliumtartraat kalium bevat. Voor de meeste mensen is dat geen probleem, maar als je nierproblemen hebt, is het verstandig om alert te zijn op extra kaliuminname. Verder zijn er geen specifieke waarschuwingen voor kinderen, zwangeren of mensen met allergieën. Al met al is kaliumtartraat een van de minder zorgwekkende additieven, maar de wetenschappelijke bewijsbasis is wel opvallend smal.
Wat zegt de wetenschap?
We vonden 6 relevante studies over kaliumtartraat die allemaal zijn meegenomen in onze analyse. Daarvan is er één industrie-gefinancierd, zijn er 3 onafhankelijk gefinancierd en bij 2 studies was de financieringsbron onbekend.
Het is belangrijk om hier eerlijk te zijn: van deze zes studies gaat er eigenlijk maar één daadwerkelijk over kaliumtartraat als voedingsadditief (E336b). Dat is de EFSA-herevaluatie uit 2020, die wijnsteenzuur en tartraten (E334-E337) opnieuw beoordeelde. De conclusie van die evaluatie is duidelijk: er zijn geen toxische, genotoxische of carcinogene effecten gevonden en de blootstelling via voeding blijft ruim onder de vastgestelde groeps-ADI. Dit is een betrouwbare en onafhankelijke bron.
Drie van de overige studies onderzoeken antimoonkaliumtartraat, een antimoonverbinding die chemisch totaal verschilt van kaliumtartraat. Antimoon is door de Amerikaanse EPA geclassificeerd als mogelijk kankerverwekkend voor de mens, maar dat betreft antimoonverbindingen en niet het kaliumtartraat dat als E336b in je eten zit. Deze studies laten onder meer neuronale celdood bij muizen en binding aan hemoglobine zien, maar die bevindingen zijn niet van toepassing op E336b. De industrie-gefinancierde review over antimoonkaliumtartraat concludeert dat die stof een lage toxiciteit heeft, maar ook dat gaat over de verkeerde verbinding en verdient extra scepticisme vanwege de financieringsbron.
Eén dierstudie onderzocht het effect van kaliumtartraat op de mineraalbalans bij ratten en vond gunstige effecten, maar trok geen directe veiligheidsconclusie voor de mens. Al met al is de feitelijke bewijsbasis voor E336b extreem smal. Er is geen reden tot acute bezorgdheid, maar het zou goed zijn als er meer onafhankelijk onderzoek specifiek naar kaliumtartraat als voedingsadditief zou worden gedaan.
Bredere context
Kaliumtartraat (E336b) is goedgekeurd in de Europese Unie en wordt wereldwijd gebruikt als voedingsadditief. De EFSA heeft de stof in 2020 opnieuw beoordeeld als onderdeel van de groep wijnsteenzuur en tartraten (E334-E337) en concludeerde dat er geen veiligheidsproblemen zijn bij de huidige blootstellingsniveaus. Er zijn geen meldingen dat het additief in enig land verboden is.
Een aandachtspunt voor kwetsbare groepen: personen met nierfunctiestoornissen moeten voorzichtig zijn met extra kaliuminname. Dit wordt niet specifiek besproken in de beschikbare studies, maar is een algemeen medisch advies dat ook voor dit additief geldt. Voor gezonde mensen, kinderen en zwangeren zijn er geen specifieke waarschuwingen.
- Goedgekeurd door de EFSA (herevaluatie 2020)
- Geen specifieke ADI voor E336b apart. Groeps-ADI voor tartraten: 240 mg/kg lichaamsgewicht/dag (als wijnsteenzuur)
- Niet verboden in enig bekend land
- Let op bij nierproblemen vanwege kaliumgehalte
Bijwerkingen
Er zijn geen bijwerkingen van kaliumtartraat (E336b) bekend bij normale inname via voeding. Personen met nierfunctiestoornissen moeten wel rekening houden met de extra kaliuminname, omdat een teveel aan kalium bij deze groep tot gezondheidsproblemen kan leiden.
Financiering van het onderzoek
Van de zes gevonden studies is er één gefinancierd door de industrie (een review over antimoonkaliumtartraat door CanTox Inc.), drie zijn onafhankelijk gefinancierd (waaronder de EFSA-herevaluatie) en bij twee studies was de financieringsbron onbekend. De enige studie die daadwerkelijk over E336b gaat, de EFSA-evaluatie, is onafhankelijk gefinancierd. Dat is positief.
De industrie-gefinancierde review betreft antimoonkaliumtartraat en is dus niet relevant voor de beoordeling van E336b. Omdat de feitelijke bewijsbasis voor kaliumtartraat als voedingsadditief neerkomt op één onafhankelijke evaluatie, is er geen sprake van een scheefgetrokken beeld door industriefinanciering. Wel is de totale hoeveelheid bewijs beperkt.
Beoordeling medische literatuur
Bij dit additief is het belangrijk om te weten dat de wetenschappelijke bewijsbasis erg smal is. Van de zes gevonden studies gaat er slechts één daadwerkelijk over kaliumtartraat als voedingsadditief (E336b). De overige drie toxicologische studies onderzoeken antimoonkaliumtartraat, een chemisch totaal andere stof met bekende giftigheid door het antimoon. Die studies zijn per ongeluk in de analyse terechtgekomen en zeggen niets over de veiligheid van E336b.
De EFSA-herevaluatie uit 2020 is de enige echt relevante bron en concludeert dat kaliumtartraat veilig is bij huidige blootstellingsniveaus. Dat is geruststellend, maar het betekent ook dat het hele veiligheidsoordeel op één evaluatie steunt. Er is geen reden tot zorgen, maar meer onafhankelijk onderzoek zou welkom zijn.
Onderzochte studies
| Studie | Type | Conclusie | Bewijskracht | Financiering |
|---|---|---|---|---|
|
EFSA et al. (2020)
Geen toxische, genotoxische of carcinogene effecten; blootstelling onder ADI
|
EFSA/WHO-evaluatie | Veilig | 84% |
Onafhankelijk
Gefinancierd door efsa
|
|
Wang et al. (2019)
Antimoonkaliumtartraat veroorzaakt neuronale celdood via autofagie in muizen
|
Dierstudie | Schadelijk | 17% |
Onafhankelijk
Gefinancierd door National Natural Science Foundation of China
|
|
Wu et al. (2018)
Antimoonkaliumtartraat bindt sterk aan hemoglobine met toxicologische risico's
|
Dierstudie | Schadelijk | 17% |
Onafhankelijk
Gefinancierd door Chinese Center for Disease Control and Prevention, Chinese Center for Disease Control and Prevention, National Natural Science Foundation of China, National Natural Science Foundation of China, Youth Science Foundation of National Institute of Occupational Health and Poison Control
|
|
Omura et al. (2002)
Antimoon kaliumtartraat veroorzaakt geen testiculaire toxiciteit bij knaagdieren
|
Dierstudie | Veilig | 8% | Onbekend |
|
Lynch et al. (1999)
Antimoonkaliumtartraat toont lage toxiciteit; NOAEL herzien naar 50 ppm
|
Review | Overwegend veilig | 4% | Industrie |
|
Sabboh et al. (2007)
Dierstudie toont gunstige mineraalbalans; geen directe veiligheidsconclusie voor mens
|
Dierstudie | — | 0% | Onbekend |
Verantwoording
Algoritme versie: v1.7. Analyse uitgevoerd op: 8 maart 2026. Lees meer over onze methodologie.
De informatie op deze pagina is met zorg samengesteld op basis van wetenschappelijk onderzoek. Scores worden algoritmisch berekend op basis van de onderliggende studies. Elke pagina wordt met de hand gecontroleerd door de redactie. Deze informatie vervangt geen professioneel voedings- of medisch advies. Raadpleeg bij twijfel altijd een arts of diëtist. Mocht er onverhoopt een fout staan, laat het ons weten via info@ahealthylife.nl.
