E213 - Calciumbenzoaat
De veiligheidsscore geeft aan hoe veilig dit E-nummer is op een schaal van 0 tot 100, op basis van wetenschappelijk onderzoek.
- ● 60–100: Geen bezwaar — Veilig bevonden in onderzoek
- ● 40–59: Beperk gebruik — Mogelijk risico, nader onderzoek nodig
- ● 0–39: Zo min mogelijk — Risico’s vastgesteld in onderzoek
De vergelijking laat zien hoe dit E-nummer scoort ten opzichte van alle andere E-nummers die wij beoordeeld hebben.
Dit E-nummer scoort beter dan 15% en slechter dan 85% van alle E-nummers. Hoe hoger het percentage, hoe veiliger.
De herkomst geeft aan waar dit E-nummer vandaan komt en hoe het geproduceerd wordt:
- Natuurlijk — Komt voor in de natuur en wordt daaruit gewonnen
- Halfnatuurlijk — Natuurlijke grondstof, chemisch gewonnen of gezuiverd
- Synthetisch — Volledig kunstmatig geproduceerd in een fabriek
- Mineraal — Gewonnen uit minerale bronnen (gesteente, zout)
- Gemodificeerd — Natuurlijke stof waarvan de molecuulstructuur is veranderd
- Ook bekend als
- Calcium benzoate, Calciumbenzoaat, Benzoëzuur calciumzout, Calcium dibenzoate, Benzeencarboxylzuur calciumzout, Dracylinezuur calciumzout, Fenylcarboxylzuur calciumzout
- Komt voor in
- Frisdranken, Sauzen, Dressings, Jam, Fruitproducten, Salades, Zoetwaren, Ingelegde groenten, Margarine
- ADI
- De ADI is 5 mg/kg lichaamsgewicht per dag, vastgesteld door de EFSA. Voor een volwassene van 70 kg betekent dit maximaal 350 mg per dag. De EFSA waarschuwt dat peuters en jonge kinderen deze grens regelmatig kunnen overschrijden, vooral via dranken en door onzichtbare carry-over in voedingsmiddelen. Bij hoge consumenten kan de werkelijke inname 2 tot 3 keer boven de ADI uitkomen.
- EU-status
- Goedgekeurd
- Dieetinfo
- Geschikt voor alle diëten: halal, kosher, vegetarisch en veganistisch. Bevat geen dierlijke bestanddelen.
De EFSA stelde vast dat peuters en jonge kinderen de veilige dagelijkse inname van benzoaten kunnen overschrijden, vooral via dranken. Cumulatieve blootstelling door carry-over (benzoaten die niet op het etiket staan) kan de inname 2 tot 3 keer verhogen. Benzoaten kunnen in combinatie met vitamine C (ascorbinezuur) kleine hoeveelheden benzeen vormen, een bekend carcinogeen. Personen met astma of eczeem kunnen overgevoeligheidsreacties ervaren.
Beide beschikbare studies zijn onafhankelijk gefinancierd, wat de betrouwbaarheid vergroot. EFSA en JECFA hebben de ADI vastgesteld op 5 mg/kg lichaamsgewicht per dag. Geschikt voor alle diëten, inclusief veganistisch, halal en kosher.
Calciumbenzoaat (E213) is het calciumzout van benzoëzuur en wordt gebruikt als conserveermiddel in voedingsmiddelen. Het remt de groei van gisten en bacteriën, vooral in zure producten. Benzoëzuur komt van nature voor in bessen (met name veenbessen), pruimen, kaneel en kruidnagel, maar de commerciële variant wordt chemisch gemaakt uit tolueen. Daarmee valt het in de categorie halfnatuurlijk: de stof bestaat in de natuur, maar wordt voor gebruik in voeding synthetisch geproduceerd.
Je vindt calciumbenzoaat in een breed scala aan producten: frisdranken, sauzen, dressings, jam, fruitproducten, salades en zoetwaren. Eigenlijk komt het in bijna alle bewerkte eet- en drinkwaren voor die een lage pH hebben. Doordat benzoaten beter oplossen dan benzoëzuur zelf, worden ze in de praktijk vaker ingezet. Wat veel mensen niet weten, is dat benzoaten ook via zogenaamde carry-over in producten terechtkomen. Dat betekent dat ze als ingrediënt van een ingrediënt aanwezig zijn, zonder dat ze op het etiket vermeld hoeven te worden.
De veilige dagelijkse inname (ADI) is door de EFSA vastgesteld op 5 mg/kg lichaamsgewicht per dag. Voor een volwassene van 70 kg komt dat neer op maximaal 350 mg per dag. Dat klinkt als een ruime marge, maar de EFSA heeft vastgesteld dat peuters en jonge kinderen deze grens regelmatig overschrijden, vooral via dranken. Bij hoge consumenten kan de inname twee tot drie keer boven de ADI uitkomen, mede door die onzichtbare carry-over. Ouders doen er daarom verstandig aan om de inname van producten met E213 bij jonge kinderen te beperken.
Daarnaast is er een aandachtspunt voor mensen met astma, eczeem of chronische netelroos: benzoaten kunnen bij gevoelige personen overgevoeligheidsreacties uitlokken, zoals huiduitslag en jeuk. Ook is het goed om te weten dat benzoaten in combinatie met ascorbinezuur (vitamine C), dat vaak in dezelfde producten zit, in theorie kleine hoeveelheden benzeen kunnen vormen. Benzeen is een bekend carcinogeen. Hoewel de hoeveelheden doorgaans zeer klein zijn, is het een extra reden om kritisch te kijken naar producten die beide stoffen bevatten.
Wat zegt de wetenschap?
We vonden 2 relevante studies over calciumbenzoaat die allemaal zijn meegenomen in onze analyse. Daarvan zijn er 2 onafhankelijk gefinancierd.
De eerste studie, gepubliceerd in 2015 door onderzoekers van de Universiteit van Bologna, keek naar de blootstelling aan benzoaten (E210-E213) bij kinderen jonger dan 3 jaar in Frankrijk. De conclusie was dat de ADI voor benzoaten werd overschreden bij ongeveer 2% van de kinderen tussen 13 en 36 maanden. Dat klinkt misschien als een klein percentage, maar het gaat om een kwetsbare groep waarbij overschrijding van de veilige grens extra zorgwekkend is.
De tweede en meest gezaghebbende studie is de EFSA-herbeoordeling uit 2016, waarin benzoëzuur en alle benzoaten (E210 tot en met E213) opnieuw werden geëvalueerd. De EFSA bevestigde de ADI van 5 mg/kg lichaamsgewicht per dag, maar signaleerde tegelijkertijd dat de inname bij peuters en kinderen via dranken en carry-over de ADI kan overschrijden. Vooral de cumulatieve blootstelling door carry-over werd als belangrijk aandachtspunt benoemd: dit kan de werkelijke inname met een factor 2 tot 3 verhogen ten opzichte van wat je op basis van etiketten zou verwachten.
Beide studies wijzen in dezelfde richting: er zijn zorgen over de veiligheid van benzoaten voor jonge kinderen. Er zijn geen tegenstrijdigheden tussen de bevindingen. Wel is het belangrijk om te benoemen dat de bewijskracht beperkt is. Met slechts twee studies kun je geen definitieve conclusies trekken over alle mogelijke gezondheidseffecten. Onderwerpen als de vorming van benzeen in combinatie met vitamine C en overgevoeligheidsreacties bij astmapatiënten worden in de bredere wetenschappelijke literatuur erkend, maar komen in deze twee specifieke studies niet aan bod.
Wat opvalt is dat er geen langetermijnstudies beschikbaar zijn die specifiek naar calciumbenzoaat kijken. De beschikbare data gaat over de groep benzoaten als geheel. Dat is logisch, omdat het lichaam calciumbenzoaat omzet in benzoëzuur, maar het betekent ook dat specifieke effecten van de calciumvorm niet apart zijn onderzocht. Meer onafhankelijk onderzoek zou welkom zijn om de kennislacunes te dichten.
Bredere context
Regelgeving en aandachtspunten
Calciumbenzoaat (E213) is goedgekeurd in de EU en wordt door zowel de EFSA als JECFA als veilig beschouwd bij inname onder de ADI van 5 mg/kg lichaamsgewicht per dag. Benzoaten staan niet op de IARC-classificatielijst voor kankerverwekkende stoffen, maar dat betekent niet dat er geen risico is. Het betekent dat de stof niet formeel is geëvalueerd door het IARC.
De EFSA-herbeoordeling uit 2016 is het meest recente gezaghebbende standpunt. Daarin wordt expliciet gewaarschuwd dat de inname bij jonge kinderen de ADI kan overschrijden. Dit komt vooral door de brede toepassing van benzoaten in voedingsmiddelen en de onzichtbare carry-over. Voor ouders van jonge kinderen is dit een belangrijk aandachtspunt.
- Peuters en jonge kinderen (13-36 maanden) kunnen de ADI overschrijden, vooral via dranken. Beperk de inname van producten met E210-E213 bij deze leeftijdsgroep.
- Personen met astma, eczeem of chronische netelroos kunnen gevoeliger zijn voor benzoaten en overgevoeligheidsreacties ervaren.
- In producten die zowel benzoaten als ascorbinezuur (vitamine C) bevatten, kan in theorie een kleine hoeveelheid benzeen ontstaan.
- Door carry-over kunnen benzoaten aanwezig zijn in producten zonder dat dit op het etiket staat, waardoor de werkelijke inname hoger is dan verwacht.
Bijwerkingen
Bij normale gebruiksconcentraties zijn geen bijwerkingen te verwachten voor de meeste mensen. Bij personen met een overgevoeligheid zoals astma, eczeem of chronische netelroos kunnen benzoaten symptomen verergeren, waaronder huiduitslag en jeuk. Benzoëzuur kan bij een kleine groep mensen histamine vrijmaken en daardoor pseudo-allergische reacties veroorzaken.
Financiering van het onderzoek
Beide beschikbare studies over calciumbenzoaat zijn onafhankelijk gefinancierd. De blootstellingsstudie uit 2015 is afkomstig van een academische instelling (Universiteit van Bologna) en de herbeoordeling uit 2016 is uitgevoerd door de EFSA zelf. Er is geen door de industrie gefinancierd onderzoek in de analyse opgenomen.
Dit is een positief punt voor de betrouwbaarheid van de beschikbare data. Tegelijkertijd is het totale aantal studies zeer beperkt (slechts 2), wat betekent dat er nog veel onbekend is. De afwezigheid van industriegefinancierd onderzoek kan erop wijzen dat er weinig commercieel belang is bij het specifiek onderzoeken van calciumbenzoaat, maar het kan ook betekenen dat er simpelweg weinig aandacht voor deze specifieke stof is geweest.
Beoordeling medische literatuur
De beschikbare kennis over calciumbenzoaat is gebaseerd op slechts twee studies, wat de bewijskracht beperkt maakt. Beide studies wijzen wel in dezelfde richting: de veilige dagelijkse inname kan bij jonge kinderen worden overschreden. Wat niet in deze studies is onderzocht, maar wel relevant is: benzoaten kunnen in combinatie met vitamine C kleine hoeveelheden benzeen vormen, en mensen met astma of eczeem kunnen gevoeliger zijn voor deze stof. Ook de cumulatieve blootstelling door carry-over (benzoaten die niet op het etiket staan) maakt het lastig om je werkelijke inname in te schatten. Het ontbreken van een IARC-classificatie betekent niet dat de stof veilig is, maar dat er onvoldoende evaluatie is geweest.
Onderzochte studies
| Studie | Type | Conclusie | Bewijskracht | Financiering |
|---|---|---|---|---|
|
2016
ADI overschreden bij peuters en kinderen via dranken en carry-over
|
EFSA/WHO-evaluatie | Gemengd | 76% |
Onafhankelijk
Gefinancierd door efsa
|
|
Mancini et al. (2015)
ADI voor benzoaten overschreden bij 2% kinderen 13-36 maanden
|
Blootstellingsstudie | Schadelijk | 39% |
Onafhankelijk
Auteur werkzaam bij Alma Mater Studiorum Università di Bologna (Italy)
|
Verantwoording
Algoritme versie: v1.7. Analyse uitgevoerd op: 8 maart 2026. Lees meer over onze methodologie.
De informatie op deze pagina is met zorg samengesteld op basis van wetenschappelijk onderzoek. Scores worden algoritmisch berekend op basis van de onderliggende studies. Elke pagina wordt met de hand gecontroleerd door de redactie. Deze informatie vervangt geen professioneel voedings- of medisch advies. Raadpleeg bij twijfel altijd een arts of diëtist. Mocht er onverhoopt een fout staan, laat het ons weten via info@ahealthylife.nl.
