E476 - Polyglycerol polyricinoleaat

Geen bezwaar Natuurlijk

Ook bekend als: PGPR, Polyglycerolpolyricinoleaat, Polyglycerol polyricinoleate
Komt voor in: Chocolade, Chocoladerepen, Chocoladecoatings, Pralines, Sauzen, Dressings, Margarine, Bakkerijproducten
ADI: De ADI is 25 mg/kg lichaamsgewicht per dag, vastgesteld door EFSA. Voor een volwassene van 70 kg betekent dat maximaal 1750 mg per dag. Een oudere norm hanteerde 7,5 mg/kg, maar EFSA heeft deze in 2017 verhoogd naar 25 mg/kg. Bij normale consumptie van chocolade en andere producten met E476 blijft de blootstelling doorgaans ruim onder deze grens.
EU-status: Goedgekeurd
Dieetinfo: De glycerol in E476 kan zowel van plantaardige als dierlijke oorsprong zijn. Dit wordt niet altijd op het etiket vermeld. Daardoor is E476 niet in alle gevallen geschikt voor veganisten, vegetariërs en bepaalde religieuze diëten (halal, kosher). Controleer bij twijfel de fabrikant.

Aandachtspunten

Een recente onafhankelijke dierstudie toont verhoogde vetmassa, verhoogde bloedlipiden en colonontsteking bij muizen die PGPR kregen in combinatie met een vetrijk dieet. De helft van de studies die PGPR als veilig bestempelen is gefinancierd door de industrie (Unilever). EFSA signaleert dat verontreinigingen zoals arseen, lood en kwik strengere specificaties vereisen. Er is geen specifiek onderzoek naar effecten bij kinderen, zwangeren of mensen met inflammatoire darmziekten.

Positieve bevindingen

EFSA heeft E476 herbeoordeeld en een ADI van 25 mg/kg lichaamsgewicht per dag vastgesteld. Bij normale consumptie blijft de blootstelling ruim onder deze grens. Er zijn geen genotoxische of kankerverwekkende effecten aangetoond. Een humane studie liet geen schadelijke effecten zien, zelfs niet bij 63 keer de normale dagelijkse inname.

Polyglycerol polyricinoleaat (PGPR, E476) is een emulgator die wordt gemaakt door glycerol te combineren met vetzuren uit ricinusolie, ook wel wonderolie genoemd. Die olie komt uit de zaden van de Ricinus communis-boom. Hoewel de grondstoffen plantaardig kunnen zijn, is de uiteindelijke stof een synthetisch bewerkt product. De glycerol die wordt gebruikt kan bovendien zowel van plantaardige als dierlijke oorsprong zijn, wat niet altijd op het etiket staat vermeld.

Je komt E476 vooral tegen in chocolade en chocoladeproducten, zoals chocoladerepen, chocoladecoatings en pralines. Daarnaast wordt het gebruikt in sauzen, dressings en margarines. In chocolade zorgt PGPR ervoor dat de massa beter vloeit, waardoor fabrikanten minder dure cacaoboter nodig hebben. Het is daarmee vooral een hulpmiddel voor de industrie om goedkoper te produceren, niet iets dat jou als consument direct voordeel oplevert.

EFSA heeft E476 herbeoordeeld en een ADI (aanvaardbare dagelijkse inname) vastgesteld van 25 mg per kilogram lichaamsgewicht per dag. Voor een volwassene van 70 kg betekent dat maximaal 1750 mg per dag. Bij normale consumptie blijf je daar ruim onder. Toch zijn er kanttekeningen: een recente dierstudie laat zien dat PGPR in combinatie met een vetrijk dieet kan leiden tot darmontsteking, verhoogde vetmassa en verhoogde bloedlipiden bij muizen. Dat is een signaal dat serieus genomen moet worden, zeker omdat er maar 6 studies beschikbaar zijn en de helft daarvan door de industrie is gefinancierd.

Er is geen specifiek onderzoek gedaan naar de effecten van E476 op kinderen, zwangeren of mensen met inflammatoire darmziekten. Gezien de beperkte bewijskracht en het signaal van darmontsteking uit dieronderzoek, is het verstandig om bij jonge kinderen terughoudend te zijn met producten die veel PGPR bevatten. Vooral bij kinderen die regelmatig chocoladeproducten en ultrabewerkte voeding eten, kan de inname oplopen.

Wat zegt de wetenschap?

We vonden 6 relevante studies over polyglycerol polyricinoleaat die allemaal zijn meegenomen in onze analyse. Daarvan zijn er 3 industrie-gefinancierd, zijn er 2 onafhankelijk gefinancierd en bij 1 studie was de financieringsbron onbekend.

De drie industrie-gefinancierde studies zijn allemaal uitgevoerd door onderzoekers van Unilever en gepubliceerd in 1998. Eén daarvan is een dierstudie naar kankerverwekkendheid, die concludeert dat PGPR geen kankerverwekkend effect heeft bij ratten en muizen. Opvallend is wel dat in diezelfde studie verhoogd lever- en niergewicht bij de proefdieren werd waargenomen. Dat is een subklinisch signaal dat niet zomaar als "volledig veilig" mag worden afgedaan. Een tweede studie testte PGPR bij mensen en vond geen schadelijke effecten, zelfs niet bij een inname van 63 keer de normale dagelijkse hoeveelheid. De derde studie is een review die concludeert dat de blootstelling ruim onder de toenmalige ADI van 7,5 mg/kg bleef.

In 2017 heeft EFSA een uitgebreide herevaluatie uitgevoerd. Het ANS-panel concludeerde dat er geen genotoxische of kankerverwekkende effecten zijn en stelde de ADI bij naar 25 mg/kg lichaamsgewicht per dag. Dat is een flinke verhoging ten opzichte van de eerdere ADI van 7,5 mg/kg. Die verhoging verdient een kritische kanttekening: het aantal beschikbare studies is beperkt en een groot deel van de veiligheidsdata komt van de industrie zelf. In 2022 volgde een aanvullende EFSA-evaluatie die de uitbreiding van het gebruik als veilig beoordeelde, maar tegelijkertijd waarschuwde voor verontreinigingen zoals arseen, lood en kwik in het eindproduct. EFSA stelde dat strengere specificaties nodig zijn om deze verontreinigingen te beperken.

De meest recente en meest verontrustende bevinding komt uit een onafhankelijke dierstudie uit 2023. Onderzoekers toonden aan dat PGPR bij muizen op een vetrijk dieet leidde tot verhoogde vetmassa, verhoogde bloedlipiden en ontsteking van de dikke darm (colonontsteking). Dit staat in scherp contrast met de eerdere conclusies van de industrie-gefinancierde studies. Het is belangrijk om te benadrukken dat dit een dierstudie is en dat de resultaten niet één-op-één vertaalbaar zijn naar mensen, maar het signaal is wel degelijk relevant.

Samenvattend: de officiële beoordelingen van EFSA beschouwen E476 als veilig bij normale inname, maar het totale bewijs is beperkt. De tegenstelling tussen de industrie-gefinancierde studies (unaniem veilig) en de onafhankelijke dierstudie (schadelijke effecten) vraagt om meer onafhankelijk onderzoek voordat er met zekerheid uitspraken gedaan kunnen worden over de langetermijnveiligheid.

Bredere context

E476 is goedgekeurd in de Europese Unie en wordt door EFSA als veilig beschouwd bij een inname onder de ADI van 25 mg/kg lichaamsgewicht per dag. Er is geen IARC-classificatie beschikbaar voor PGPR. Het additief is niet verboden in andere landen, maar de toepassing is beperkt tot specifieke productcategorieën zoals chocolade, sauzen en margarines.

PGPR wordt voornamelijk gebruikt in producten die deels tot de categorie ultrabewerkt voedsel behoren. Hoewel het zelf geen smaakversterker is, maakt het als emulgator de productie van goedkopere chocolade mogelijk doordat er minder cacaoboter nodig is. Voor jou als consument betekent dat in de praktijk: als je chocolade koopt met E476 op het etiket, is de kans groot dat er minder cacaoboter in zit dan bij chocolade zonder dit additief. De cumulatieve blootstelling is voor de meeste mensen beperkt, maar bij mensen (en vooral kinderen) die veel chocolade of chocoladeproducten eten, kan de inname oplopen.

EFSA signaleert dat verontreinigingen (arseen, lood, kwik) in PGPR strengere specificaties vereisen.
Er is geen specifiek onderzoek naar effecten bij kinderen, zwangeren of mensen met inflammatoire darmziekten.
Bij jonge kinderen is terughoudendheid verstandig, vooral bij frequente consumptie van chocoladeproducten en ultrabewerkte voeding.

Bijwerkingen

Bij normale consumptie zijn er geen bijwerkingen bekend bij mensen. Een dierstudie uit 2023 toonde bij muizen op een vetrijk dieet verhoogde vetmassa, verhoogde bloedlipiden en ontsteking van de dikke darm aan. Een oudere dierstudie rapporteerde verhoogd lever- en niergewicht. Deze bevindingen zijn niet bevestigd bij mensen, maar vormen wel een signaal dat aandacht verdient.

Financiering van het onderzoek

Onafhankelijk (2) Industrie (3) Mogelijk industrie (0) Onbekend (1)

Van de 6 beschikbare studies over E476 zijn er 3 gefinancierd door de industrie. Alle drie komen van onderzoekers verbonden aan het Environmental Safety Laboratory van Unilever Research en zijn in hetzelfde jaar (1998) gepubliceerd. Deze drie studies concluderen zonder uitzondering dat PGPR veilig is. Daartegenover staan 2 onafhankelijke EFSA-evaluaties en 1 studie met onbekende financiering. De onafhankelijke dierstudie uit 2023 (met onbekende financiering) is juist de enige die schadelijke effecten rapporteert.

Dit patroon is opvallend: de industrie-gefinancierde studies zijn unaniem positief, terwijl het enige onafhankelijke dieronderzoek significante gezondheidseffecten laat zien. Dat betekent niet automatisch dat de industrie-studies onbetrouwbaar zijn, maar het onderstreept wel het belang van meer onafhankelijk onderzoek. De EFSA-evaluaties zijn weliswaar onafhankelijk, maar baseren zich deels op dezelfde industrie-data. Voor een additief dat op grote schaal wordt gebruikt in chocolade en andere producten, is de wetenschappelijke basis opvallend smal.

Beoordeling medische literatuur

Het onderzoek naar E476 is beperkt in omvang: slechts 6 studies, waarvan de helft door de chocolade-industrie (Unilever) is gefinancierd. Die industrie-studies concluderen allemaal dat PGPR veilig is, maar de enige recente onafhankelijke dierstudie laat juist schadelijke effecten zien, waaronder darmontsteking en verhoogde vetmassa. Dat is een tegenstrijdigheid die je als lezer moet meewegen.

Daarnaast heeft EFSA de ADI in 2017 verhoogd van 7,5 naar 25 mg/kg lichaamsgewicht per dag, maar die verhoging is gebaseerd op een beperkte set studies die grotendeels van de industrie afkomstig zijn. EFSA zelf signaleert ook dat verontreinigingen in PGPR (arseen, lood, kwik) een aandachtspunt zijn. Er is geen onderzoek gedaan bij kwetsbare groepen zoals kinderen, zwangeren of mensen met darmziekten. Al met al is er geen reden tot paniek bij normaal gebruik, maar de wetenschappelijke basis is smaller dan je zou verwachten voor een veelgebruikt additief.

Let op bij kinderen: Er is geen specifiek onderzoek naar de effecten van E476 op kinderen. Gezien de beperkte bewijskracht en het signaal van darmontsteking in een dierstudie, is terughoudendheid bij jonge kinderen verstandig, vooral bij frequente consumptie van chocoladeproducten en ultrabewerkte voeding.

Onderzochte studies

Studie	Type	Conclusie	Bewijskracht	Financiering
Follow-up of the re-evaluation of polyglycerol polyricinoleate (E 476) as a food additive EFSA et al. (2022) Uitbreiding gebruik veilig, maar verontreinigingen vereisen strengere specificaties In deze opvolgende EFSA-evaluatie uit 2022 werd de uitbreiding van het gebruik van E476 als veilig beoordeeld. Tegelijkertijd signaleerde EFSA dat verontreinigingen zoals arseen, lood en kwik in PGPR strengere specificaties vereisen.	EFSA/WHO-evaluatie	Gemengd	87%	Onafhankelijk Gefinancierd door efsa
Re‐evaluation of polyglycerol polyricinoleate (E 476) as a food additive Mortensen et al. (2017) EFSA: geen schadelijke effecten, blootstelling blijft onder herziene ADI EFSA heeft in 2017 E476 opnieuw beoordeeld en concludeerde dat er geen genotoxische of kankerverwekkende effecten zijn. De ADI werd vastgesteld op 25 mg/kg lichaamsgewicht per dag. De blootstelling bij normaal gebruik bleef onder deze grens.	EFSA/WHO-evaluatie	Veilig	78%	Onafhankelijk EFSA-evaluatie uitgevoerd door het ANS Panel (European Food Safety Authority), een onafhankelijk wetenschappelijk orgaan van de EU.
Effects of food emulsifiers on high fat-diet-induced obesity, intestinal ... Lv et al. (2023) PGPR verhoogt vetmassa, bloedlipiden en colonontsteking bij muizen	Dierstudie	Schadelijk	42%	Onbekend
Assessment of the carcinogenic potential of polyglycerol polyricinoleate (PGPR) in rats and mice Smith et al. (1998) Geen kankerverwekkend effect, maar verhoogd lever- en niergewicht bij dieren	Dierstudie	Overwegend veilig	12%	Industrie
Human studies on polyglycerol polyricinoleate (PGPR) Wilson, R., Smith, M. (1998) Geen schadelijke effecten bij 63× normale dagelijkse inname bij mensen	Klinische trial	Veilig	9%	Industrie
Overview of the preparation, use and biological studies on polyglycerol polyricinoleate (PGPR) Wilson et al. (1998) Geen schadelijke effecten; blootstelling ruim onder ADI van 7,5 mg/kg	Review	Veilig	8%	Industrie

Verantwoording

Algoritme versie: v1.7. Analyse uitgevoerd op: 8 maart 2026. Lees meer over onze methodologie.

De informatie op deze pagina is met zorg samengesteld op basis van wetenschappelijk onderzoek. Scores worden algoritmisch berekend op basis van de onderliggende studies. Elke pagina wordt met de hand gecontroleerd door de redactie. Deze informatie vervangt geen professioneel voedings- of medisch advies. Raadpleeg bij twijfel altijd een arts of diëtist. Mocht er onverhoopt een fout staan, laat het ons weten via info@ahealthylife.nl.