Wat is obstipatie (constipatie, verstopping)?

Obstipatie is een aandoening waarbij de stoelgang moeizaam verloopt, de ontlasting hard en droog is en je minder vaak dan normaal naar het toilet kunt.

Als je darmen traag werken en de ontlasting te lang in de dikke darm blijft liggen, wordt ze steeds harder en droger. Het gevolg: je moet flink persen, het voelt oncomfortabel en je gaat minder vaak naar het toilet. Dat is wat artsen obstipatie noemen, in de volksmond gewoon verstopping en in medisch jargon ook wel constipatie genoemd. De termen worden door elkaar gebruikt en betekenen hetzelfde.

In de medische wereld spreekt men doorgaans van obstipatie wanneer iemand minder dan drie keer per week ontlasting heeft. Maar het gaat niet alleen om de frequentie. Ook harde of keutelvormige ontlasting, het gevoel dat je darm niet helemaal leeg is, overmatig moeten persen en een opgeblazen of ongemakkelijk gevoel in de buik horen erbij. De Bristol Stool Form Scale (een veelgebruikte schaal die ontlasting indeelt op basis van vorm en consistentie) helpt artsen om de ernst in te schatten.

Hoe ontstaat het

In de dikke darm wordt vocht uit de ontlasting opgenomen. Hoe langer de ontlasting daar verblijft, hoe meer vocht eruit wordt getrokken en hoe harder ze wordt. Alles wat de doorgang vertraagt, kan dus bijdragen aan verstopping. Denk aan te weinig vezels in je voeding, te weinig drinken, weinig lichaamsbeweging of het negeren van aandrang. Ook hormonale veranderingen (zoals tijdens een zwangerschap), stress en bepaalde medicijnen (met name opioïde pijnstillers) kunnen de darmbewegingen vertragen. Bij kankerpatiënten die opioïden gebruiken is obstipatie zelfs de meest voorkomende bijwerking op het maag-darmkanaal.

Soms ligt er een onderliggende aandoening aan ten grondslag. De Rome IV-criteria, een internationaal classificatiesysteem, onderscheiden verschillende vormen van chronische obstipatie: functionele obstipatie (zonder aanwijsbare lichamelijke oorzaak), obstipatie bij het prikkelbaredarmsyndroom, opioïd-geïnduceerde obstipatie en functionele defecatiestoornissen, waarbij de spieren van de bekkenbodem niet goed samenwerken tijdens het persen. Bij jonge kinderen kan ook intestinale neuronale dysplasie type B een zeldzame organische oorzaak zijn, die qua klachten lijkt op de ziekte van Hirschsprung.

Hoe vaak komt het voor

Verstopping is buitengewoon veelvoorkomend. Naar schatting heeft zo’n 10 tot 15 procent van de bevolking er in meer of mindere mate last van. Uit een grote internationale meta-analyse op basis van de Rome-criteria bleek dat functionele obstipatie wereldwijd bij ruwweg 1 op de 7 volwassenen voorkomt. Bij ouderen liggen de cijfers nog hoger: in die groep is obstipatie een van de meest gemelde maag-darmklachten. Vrouwen worden vaker getroffen dan mannen en de kans neemt toe met de leeftijd.

Bij baby’s en jonge kinderen is het beeld anders dan bij volwassenen. Zuigelingen hebben in de eerste levensmaand meestal dagelijks ontlasting, maar daarna kan het normaal zijn dat er meerdere dagen tussen zitten. Echte obstipatie bij kinderen uit zich vooral in pijn bij het poepen, harde ontlasting en vermijdingsgedrag.

Hoewel verstopping in de meeste gevallen onschuldig is, kan langdurige obstipatie leiden tot fecale impactie: een ophoping van harde ontlasting in de endeldarm die niet meer op eigen kracht kan worden gepasseerd. Dat maakt het belangrijk om aanhoudende klachten serieus te nemen.

Bronnen:

Categorie: Symptomen
Tags: constipatie darmen obstipatie ontlasting spijsvertering verstopping

Laatst geüpdatet: 14 februari 2026

Dit medisch woordenboek en deze begrippenlijst voeding & gezondheid zijn met zorg samengesteld als naslagwerk en kennisbank. De informatie in dit lexicon is uitsluitend bedoeld ter algemene informatie en vervangt geen professioneel medisch, diëtetisch of voedingskundig advies. Mocht er onverhoopt een fout of onvolledigheid in deze verklarende woordenlijst staan, dan vernemen wij dat graag via info@ahealthylife.nl.