Wat is diarree?

De meeste mensen kennen het: je darmen spelen op en je moet vaker dan gebruikelijk naar het toilet, waarbij de ontlasting dun en waterig is. Dat is diarree, in de volksmond ook wel buikloop of simpelweg ‘dunne poep’ genoemd. Medisch gezien spreek je van diarree wanneer je minstens drie keer per dag losse of waterige ontlasting hebt. Een eenmalige wat zachtere ontlasting is niet meteen diarree. Het gaat om dunne of waterige ontlasting die duidelijk vaker komt dan je gewend bent.

Hoe diarree ontstaat

Je darmen hebben als taak om vocht en voedingsstoffen op te nemen uit het voedsel dat je eet. Wat overblijft, wordt ingedikt tot ontlasting. Diarree ontstaat wanneer dat proces verstoord raakt: de darmen nemen te weinig vocht op, of ze scheiden juist extra vocht uit. Dat kan verschillende oorzaken hebben.

De meest voorkomende oorzaak is een infectie. Virussen (zoals het norovirus of rotavirus) zijn veruit de grootste boosdoeners. Rotavirus is wereldwijd een belangrijke verwekker van ernstige diarree bij jonge kinderen en veroorzaakt jaarlijks zo’n 200.000 sterfgevallen. Maar ook bacteriën (denk aan salmonella of E. coli) en parasieten kunnen de darmen infecteren en diarree uitlokken. Zo’n infectie wordt ook wel gastro-enteritis of ‘buikgriep’ genoemd.

Naast infecties zijn er tal van andere oorzaken. Voedselovergevoeligheid of -intolerantie (bijvoorbeeld voor lactose), stress, bepaalde medicijnen en chronische darmaandoeningen kunnen allemaal diarree veroorzaken. Bij microscopische colitis, een ontsteking van de dikke darm die vooral bij ouderen voorkomt, is chronische waterige diarree het kenmerkende verschijnsel. En bij het prikkelbare darmsyndroom (PDS) (met name het subtype PDS-D) spelen verstoringen in de darmflora, een verhoogde gevoeligheid van de darmen en stress een rol bij het ontstaan van frequente dunne ontlasting.

Wat je eraan merkt

Het meest opvallende kenmerk is natuurlijk de dunne, waterige ontlasting zelf. Maar diarree komt zelden alleen. Vaak gaat het gepaard met buikkrampen, een opgeblazen gevoel, misselijkheid of een algeheel gevoel van malaise. Soms is er ook koorts of braken, vooral bij infecties.

Een belangrijk gevolg van diarree is vochtverlies. Je lichaam raakt bij elke waterige stoelgang vocht en mineralen kwijt. Bij gezonde volwassenen is dat meestal goed op te vangen, maar bij jonge kinderen, ouderen en mensen met een kwetsbare gezondheid kan uitdroging snel een serieus probleem worden.

Acute en chronische diarree

Er wordt onderscheid gemaakt tussen acute diarree en chronische diarree. Acute diarree komt plotseling op en is meestal binnen enkele dagen tot een week weer voorbij, dit is verreweg de meest voorkomende vorm en wordt meestal veroorzaakt door een infectie. Chronische diarree houdt langer aan (doorgaans meer dan vier weken) en wijst vaker op een onderliggende aandoening, zoals een darmontsteking, coeliakie of een hormonale stoornis. Ook na bepaalde operaties aan het maag-darmkanaal, zoals het aanleggen van een ileostoma, kan chronische diarree optreden doordat het vochtopnemende vermogen van de darm verminderd is.

Diarree is een van de meest voorkomende klachten wereldwijd. Vrijwel iedereen krijgt er meerdere keren in zijn leven mee te maken. In de meeste gevallen is het onschuldig en van korte duur, maar het blijft een klacht die het dagelijks leven flink kan ontregelen.