Wat is huidkanker?

Wanneer huidcellen ongecontroleerd beginnen te groeien en zich vermenigvuldigen, kan er huidkanker ontstaan. Het is wereldwijd de meest gediagnosticeerde vorm van kanker. De kwaadaardige cellen kunnen het omliggende gezonde weefsel beschadigen en in sommige gevallen uitzaaien naar andere delen van het lichaam.

Vormen van huidkanker

Er bestaan verschillende typen huidkanker, die elk uit een ander celtype in de huid voortkomen. De drie belangrijkste zijn:

• Basaalcelcarcinoom: verreweg de meest voorkomende vorm. Dit type groeit langzaam en zaait zelden uit, maar kan wel plaatselijk schade aanrichten aan de huid en het onderliggende weefsel.
• Plaveiselcelcarcinoom (ook wel squameus celcarcinoom genoemd): de op één na meest voorkomende vorm. Dit type kan zich in sommige gevallen wel verspreiden naar lymfeklieren of andere organen, vooral wanneer de tumor op bepaalde risicolocaties zit, groot is of bij mensen met een verzwakt immuunsysteem.
• Melanoom: minder vaak voorkomend (in Amerikaanse cijfers ongeveer 1% van alle huidkankers), maar van deze drie vormen het gevaarlijkst. Melanoom ontstaat in de melanocyten, de cellen die pigment produceren. Het heeft een grotere neiging om uit te zaaien, wat het lastiger maakt om te genezen als het niet vroeg wordt ontdekt.

Basaalcelcarcinoom en plaveiselcelcarcinoom worden samen ook wel niet-melanoom huidkanker genoemd.

Hoe het ontstaat

De belangrijkste oorzaak van huidkanker is ultraviolette (UV) straling, afkomstig van zonlicht en zonnebanken. UV-straling beschadigt het DNA in huidcellen. Normaal gesproken herstelt het lichaam zulke schade, maar als dat herstel niet goed verloopt, kunnen cellen ongecontroleerd gaan delen. Hoe meer UV-schade de huid in de loop der jaren oploopt, hoe groter het risico. Daarom ontstaat huidkanker vaak op plekken die veel zon krijgen, zoals het gezicht, de oren, de handen en de onderarmen.

Toch komt huidkanker soms ook voor op plekken die nauwelijks aan de zon worden blootgesteld. Dat wijst erop dat er ook andere factoren meespelen. Een verzwakt immuunsysteem (bijvoorbeeld na een orgaantransplantatie) verhoogt het risico aanzienlijk. Verder spelen een lichte huidskleur, veel moedervlekken, huidkanker in de familie en een voorgeschiedenis van ernstige zonnebrand een rol.

Wat je eraan merkt

Huidkanker kan zich op verschillende manieren uiten, afhankelijk van het type. Een basaalcelcarcinoom verschijnt vaak als een glanzend, parelachtig bultje of een plekje dat niet geneest. Plaveiselcelcarcinoom kan eruitzien als een ruw, schilferig plekje of een korstje dat blijft terugkomen. Bij melanoom is het eerste teken vaak een moedervlek die verandert van vorm, kleur of grootte, of een nieuwe, opvallend donkere vlek op de huid.

Bij wie komt het voor?

Huidkanker komt het vaakst voor bij oudere mensen, simpelweg omdat zij meer jaren van UV-blootstelling achter de rug hebben. Mensen met een lichte huid lopen een veel groter risico dan mensen met een donkere huidskleur, in Amerikaanse cijfers komt melanoom bijvoorbeeld zo’n dertig keer vaker voor bij witte dan bij zwarte personen. Toch kan huidkanker bij ieder huidtype voorkomen en bij mensen met een donkere huid wordt het soms later herkend. Bij kinderen is huidkanker zeldzaam, al komt melanoom op jonge leeftijd incidenteel voor. De incidentie- en sterftecijfers van huidkanker laten wereldwijd een stijgende trend zien.