Wat is kwaliteit van leven?

Kwaliteit van leven is hoe iemand het eigen leven ervaart, op lichamelijk, psychisch en sociaal vlak.

Wanneer artsen, onderzoekers of zorgverleners het hebben over kwaliteit van leven, bedoelen ze veel meer dan alleen de aan- of afwezigheid van ziekte. Het gaat om hoe iemand zich voelt, hoe goed het dagelijks leven lukt en hoe tevreden iemand is met het eigen bestaan, lichamelijk, geestelijk én sociaal. In het Engels wordt vaak de afkorting QoL (Quality of Life) gebruikt en wanneer het specifiek over gezondheid gaat spreekt men van HRQoL (Health-Related Quality of Life).

Wat valt eronder?

Kwaliteit van leven bestaat uit twee lagen. Enerzijds zijn er objectieve aspecten: beperkingen die voortkomen uit iemands gezondheidstoestand en die van buitenaf waarneembaar of meetbaar zijn, zoals moeite met lopen, verminderde spierkracht of beperkte longfunctie. Anderzijds zijn er subjectieve aspecten: het persoonlijke oordeel over het eigen welzijn, dat je niet alleen uit lichamelijke metingen kunt afleiden. Iemand met een chronische aandoening kan een hoge kwaliteit van leven ervaren wanneer diegene zich sociaal verbonden voelt en voldoening haalt uit het dagelijks leven en andersom kan iemand zonder duidelijke medische klachten zich toch ongelukkig voelen.

De Wereldgezondheidsorganisatie (WHO) omschrijft het begrip als de manier waarop mensen hun eigen positie in het leven beoordelen, in de context van hun cultuur, waardensysteem, doelen en verwachtingen. Die definitie maakt duidelijk dat kwaliteit van leven geen vast gegeven is: het hangt samen met persoonlijke omstandigheden, levensfase en culturele achtergrond.

Hoe wordt het gemeten?

In de gezondheidszorg en in wetenschappelijk onderzoek worden vragenlijsten gebruikt om kwaliteit van leven in kaart te brengen. Er bestaan twee hoofdtypen. Generieke instrumenten (zoals de SF-36 en de EQ-5D) meten de brede gezondheidsbeleving en maken het mogelijk om verschillende aandoeningen met elkaar te vergelijken. Daarnaast zijn er ziektespecifieke instrumenten, ontworpen voor een bepaalde aandoening. Zo bestaat er voor huidziekten de Dermatology Life Quality Index (DLQI), voor longaandoeningen de St George’s Respiratory Questionnaire en voor dementie specifieke vragenlijsten die rekening houden met cognitieve beperkingen. Het voordeel van ziektespecifieke lijsten is dat ze gevoeliger zijn voor veranderingen die voor de patiënt echt uitmaken.

Waarom is het begrip belangrijk?

In de geneeskunde is kwaliteit van leven een steeds centralere maat geworden. Bij chronische aandoeningen (van reumatoïde artritis en COPD tot multiple sclerose en dementie) is volledige genezing vaak niet mogelijk. De vraag verschuift dan van “hoe lang leeft iemand” naar “hoe goed leeft iemand”. Onderzoek laat bovendien zien dat patiënten en artsen daar soms heel anders over denken: wat een arts als een goed resultaat beschouwt, hoeft niet overeen te komen met wat de patiënt als waardevol ervaart. Dat verschil in perspectief maakt het meten van kwaliteit van leven des te relevanter.

Het begrip speelt ook een rol bij aandoeningen die op het eerste gezicht minder ernstig lijken. Keloïdlittekens bijvoorbeeld (goedaardige littekenwoekeringen) kunnen door pijn, jeuk en het uiterlijk een flinke impact hebben op hoe iemand het dagelijks leven ervaart. Kwaliteit van leven brengt dat soort verborgen lasten aan het licht.

Bronnen:

Categorie: Psychologie
Tags: chronische ziekte gezondheid hrqol levenskwaliteit qol welzijn

Laatst geüpdatet: 14 februari 2026

Dit medisch woordenboek en deze begrippenlijst voeding & gezondheid zijn met zorg samengesteld als naslagwerk en kennisbank. De informatie in dit lexicon is uitsluitend bedoeld ter algemene informatie en vervangt geen professioneel medisch, diëtetisch of voedingskundig advies. Mocht er onverhoopt een fout of onvolledigheid in deze verklarende woordenlijst staan, dan vernemen wij dat graag via info@ahealthylife.nl.