In Voeding

sausage-or-appleDe zuur-base theorie lijkt een beetje te mooi om waar te zijn. Voorstanders van deze theorie suggereren dat het vervangen van zuurvormende voeding door alkalische (basische) voeding de gezondheid kan bevorderen. Ze claimen zelfs dat het ernstige ziektes kan helpen bestrijden, zoals kanker. Er zijn in feite aardig wat mensen die zweren bij dit dieet en ze claimen wonderbaarlijke resultaten….

Maar is er wel enig sluitend bewijs voor de werking het alkalische dieet? Laten we eens kijken.

Wat is een alkalische dieet?
Het alkalische dieet staat ook bekend als het zuur-basedieet. Het is gebaseerd op het idee dat de voeding die je eet de zuurgraad (pH-waarde) van je lichaam kan veranderen.

Laat me uitleggen hoe dat werkt….Als je voeding verteert en er energie (calorieën) uithaalt, ben je eigenlijk bezig met het verbranden van het voedsel, maar dan op een langzame en beheerste manier. Als je voeding verbrandt, laat het een soort residu achter, een soort ‘as’, net als bij het verbranden van hout in een oven. Nu blijkt dat dit residu zuur of basisch (of neutraal) kan zijn….en voorstanders van dit dieet zeggen dat het residu directe invloed kan hebben op de zuurgraad van je lichaam. Dus als je iets eet dat ‘zure as’ achterlaat, dan maakt dat je lichaam zuur. Als je dingen eet met ‘alkalische as’, dan wordt je lichaam alkalisch/basisch. Neutrale as heeft geen effect. Simpel.

Zure as zou je kwetsbaar maken voor ziektes, terwijl alkalische as beschouwd wordt als beschermend. Door meer basische voeding te eten zou je in staat moeten zijn je dieet te ‘alkaliseren’ en je gezondheid te bevorderen. Voedselbestanddelen die een zuur residu achterlaten zijn onder andere eiwitten, fosfaat en zwavel, en alkalische bestanddelen zijn onder andere calcium, magnesium en kalium (12).

Bepaalde voedselgroepen worden beschouwd als zuur, alkalisch of neutraal:

  • Zuur: Vlees, gevogelte, vis, zuivel, eieren, granen en alcohol
  • Neutraal: Natuurlijke vetten, zetmeel en suiker
  • Alkalisch: Fruit, noten, peulvruchten en groenten

Regelmatige pH-niveaus in het lichaam
Als we het over het alkalische dieet hebben, is het belangrijk om te snappen wat de pH-waarde inhoudt. Simpel gezegd is het een maat voor hoe zuur of basisch iets is. De pH varieert tussen 0 en 14:

  • 0-7 is zuur
  • 7 is neutraal
  • 7-14 is alkalisch (basisch)

Veel voorstanders van het dieet vinden dat mensen de pH-waarde van hun urine zouden moeten bijhouden met teststrookjes, om er zeker van te zijn dat het basisch is (pH hoger dan 7) en niet zuur (onder 7).

Maar…..het is belangrijk om op te merken dat de pH-waarde binnen het lichaam grote variatie vertoont. Sommige delen zijn zuur, andere basisch. Er is geen één bepaald, vastgesteld niveau.

De maag zit vol met hydrochloorzuur, met een pH-waarde tussen de 2 en 3,5 (zeer zuur). Dit is nodig om voedsel af te breken. Aan de andere kant is het bloed in mensen altijd een beetje basisch, met een pH tussen 7,35 en 7,45. Als de bloed-pH-waarde onder het normale niveau komt is dat zeer ernstig en het kan fataal zijn als het onbehandeld blijft. Maar….dit gebeurt alleen in bepaalde toestanden van ziekte en dat heeft helemaal niets te maken met het voedsel dat je normaal gesproken eet.

Kortom: De pH-waarde is een maat voor hoe zuur of basisch iets is. Maagzuur is zeer zuur, terwijl bloed een beetje alkalisch is, met een pH tussen de 7,35 en 7,45.

Voeding beïnvloedt de pH van je urine, maar niet van je bloed
Het is cruciaal voor de gezondheid dat de pH van je bloed constant blijft. Als de pH buiten de normale waarde komt, zouden je cellen stoppen met werken en je zou heel snel doodgaan als het niet behandeld wordt.

Daarom heeft het lichaam veel effectieve mechanismen om de pH-balans in je lichaam nauwkeurig te reguleren. Dit staat bekend als de zuur-base homeostase. We mogen ons gelukkig prijzen dat deze mechanismen het bijna onmogelijk maken voor invloeden van buitenaf om de pH-waarde van het bloed te veranderen. Als dat niet zo was zouden we flink in de moeilijkheden zitten. Maar in feite kan voedsel gewoonweg de pH-waarde in je bloed niet veranderen. Punt uit. Voedsel kan echter wel de pH van de urine veranderen, hoewel het effect wat onbetrouwbaar is (34).

Dit is zelfs een van de belangrijkste manieren waarop je lichaam de bloed-pH-waarde regelt….door zuren uit te scheiden in de urine. Eet een grote biefstuk en enige uren later zal je urine zuurder zijn omdat je lichaam het dan uit je systeem verwijdert. Dus al met al is de pH-waarde van je urine een zeer slechte aanwijzing voor de pH in je hele lichaam en voor je gezondheidstoestand. Er zijn veel factoren, naast wat je eet, die dat beïnvloeden. Daarom heeft dit, zelfs als je teststrookjes gebruikt en ziet dat je urine basisch is geworden, zeer weinig (tot geen) relevantie voor de zuurgraad van je bloed, of je algehele gezondheid.

Kortom: Het lichaam regelt de pH-waarde in je bloed zeer nauwkeurig en het is niet mogelijk om dit via je dieet te beïnvloeden. Maar de pH-waarde van urine kan wel veranderen door wat je eet.

Zuurvormende voeding veroorzaakt geen osteoporose
Osteoporose (botontkalking) is een progressieve botziekte die wordt gekarakteriseerd door een afname van het botmineraalgehalte. Het is vooral veel voorkomend bij vrouwen na de overgang en het kan het risico op fracturen drastisch verhogen.

Veel alkalische-dieetvolgers geloven dat het lichaam alkalische mineralen (zoals calcium) uit je botten haalt om je te beschutten tegen de zuren uit de zuurvormende voeding die je eet, zodat een constante pH van het bloed wordt gehandhaafd. Volgens deze theorie zullen zuurvormende diëten, zoals het standaard Westerse dieet, verlies van dichtheid van botmineralen veroorzaken. Deze theorie staat bekend als de ‘zure-residu-hypothese van osteoporose’.

Het probleem met deze theorie is dat de functie van de nieren compleet over het hoofd wordt gezien. Onze nieren zijn van fundamenteel belang bij het verwijderen van zuren en het reguleren van de pH in het lichaam. Het is één van hun belangrijkste taken. De nieren produceren bicarbonaationen die de zuren in het bloed neutraliseren, een duurzaam proces dat het lichaam in staat stelt de pH van bloed nauwlettend te reguleren (5).

Ons ademhalingssysteem is ook betrokken bij het beheersen van de pH van het bloed. Als bicarbonaationen uit de nieren zich binden aan zuren in het bloed, vormen ze kooldioxide (wat we uitademen) en water (wat we uitplassen). De botten zijn gewoon helemaal niet betrokken bij dit proces.

Nog een probleem met de zuurvormende hypothese is dat het één van de belangrijkste aanjagers van osteoporose negeert, namelijk een verlies van het eiwit collageen uit het bot (67). Ironisch genoeg staat dit verlies van collageen juist in verband met lage gehaltes aan orthosiliciumzuur en ascorbinezuur (vitamine C) in het dieet (8).

Als je de onderzoeksresultaten beschouwt, blijkt uit nul observationele studies dat er een relatie zou zijn tussen zuur uit voeding en botdichtheid of risico op fracturen. In feite is er zelfs geen relatie tussen de pH van urine en botgesteldheid (91011). In tegenstelling tot wat vaak wordt gedacht, is er zelfs een verband tussen diëten met veel eiwitten (zuurvormend) en gezondere botten (121314).

Het  onderzoek op dit gebied is nog lang niet definitief afgerond, maar het lijkt er wel op dat dierlijk eiwit, de meest zuurvormende voeding die er is, zelfs goed is voor de botgesteldheid. Als je naar klinisch onderzoek kijkt (echte wetenschap), dan blijkt uit veel grote overzichtsonderzoeken dat zuurvormende diëten helemaal geen impact hebben op calciumniveaus in het lichaam (151617). Als er al iets geconcludeerd kan worden is het juist dat ze de gezondheid van botten verbeteren, door te zorgen dat calcium beter wordt opgenomen en door het IGF-1 hormoon te activeren, wat het herstel van spieren en botten stimuleert (1819). Dit versterkt bevindingen van studies die een hoge eiwitinname (wat dus zuurvormend is) linken aan een betere botgesteldheid, GEEN slechtere.

Kortom: Onderzoek ondersteunt niet het idee dat zuurvormende diëten schadelijk zijn voor de botten. Eiwitten, als een zuurvormende voedingsstof, lijken juist gunstig te zijn.

Hoe zit het met zuurgraad en kanker?
Het meest uitgebreide overzichtsonderzoek dat er is over de relatie tussen door dieet veroorzaakte acidose (verzuring) en kanker concludeerde dat er geen direct verband is (20). Ondanks deze bevindingen beweren velen nog steeds dat kanker alleen in een zure omgeving kan groeien en dat het behandeld of zelfs genezen kan worden met een alkalische dieet. Maar dit idee is om verschillende redenen onjuist. De eerste en voornaamste reden is, dat voeding, zoals eerder gezegd, geen invloed heeft op de pH-waarde van het bloed (421). Ten tweede, zelfs als we aannemen dat voeding de pH-waarde van bloed of weefsels wel dramatisch kan veranderen, beperken kankercellen zich niet tot een zure omgeving. Het is zelfs zo dat kanker groeit in normaal lichaamsweefsel dat een licht alkalische pH van 7,4 heeft. Veel experimenten hebben dit bevestigd door met succes kankercellen te kweken in een alkalische omgeving (23).

Kortom: Uit recent onderzoek blijkt dat er absoluut geen verband bestaat tussen zuurvormende diëten en kanker. Kankercellen groeien ook in een basische omgeving.

Kunnen we iets leren van het dieet van onze voorvaderen?
Een beschouwing van de zuur-basetheorie uit zowel een evolutionair als wetenschappelijk perspectief onthult veel. In één studie werd geschat dat 87% van pre-agriculturele mensen basische eetgewoontes had (24). Dit was de basis voor veel van de argumenten achter het alkalische dieet. Maar een paar van de vroegste aanwijzingen dat een ‘netto zuur’ dieet weinig of geen impact had op de algehele gezondheid waren de onderzoeksresultaten van Weston A. Price, die de Masai en Inuit onderzocht. Deze inheemse bevolkingsgroepen behielden een prima gezondheid ondanks dat hun dieet zwaar leunde op dierlijke voeding (25). Dit lijkt realistischer als je bedenkt dat onze voorouders in zeer verschillende klimaten leefden, met toegang tot verschillende soorten voedsel. Zuurvormende diëten blijken steeds gewoner te worden naarmate bevolkingsgroepen verder naar het noorden trokken vanaf de evenaar, weg van de tropen (26).

Dus ondanks het feit dat ongeveer de helft van de jager-verzamelaars een netto zuurvormend dieet aten, bestonden de ziektes van de moderne beschaving nagenoeg niet (27).

Om over na te denken
In tegenstelling tot veel andere vreemde diëten, is het alkalische dieet eigenlijk best gezond. Het stimuleert een grote consumptie van fruit, groenten en gezonde plantaardige voeding, terwijl het bewerkte soorten junkfood beperkt. Maar de claims over het mechanisme achter het dieet worden NIET ondersteund door evolutionair bewijs, menselijke fysiologie of enige betrouwbare studie onder mensen. Zuren behoren zelfs tot de belangrijkste bouwstenen van het leven…..waaronder aminozuren, vetzuren en je DNA (deoxyribonucleïnezuur). Het alkalische dieet is gezond omdat het gebaseerd is op volwaardig en onbewerkt voedsel. Het heeft helemaal niets te maken met zuur of basisch. Punt uit (met toestemming vertaald).

Help anderen gezonder te worden:
Showing 29 comments
  • ciska

    Mensen zweren bij baking soda om hum ph op te krikken.
    Hoe kijk jij er tegen aan?

    • Juglen Zwaan

      Dan verdun je je maagzuur en dat heeft een zeer negatief effect op je gezondheid. De nieren maken zelf baking soda aan als dat nodig is om je bloed een pH van 7.4 te geven…

      • hans

        Sorry, ik geloof hier helemaal niets van.
        Laat maar je bewijzen zien dat basische voeding slecht is voor je lichaam/gezondheid.

        • Juglen Zwaan

          In het artikel wordt nergens gesuggereerd dat basische voeding slecht is voor je lichaam?

      • Duco

        Bedankt Juglen, het is enorm zoeken naar de juiste informatie op het internet. Als je zoekt op baking soda, dan schijnt dat een soort wondermiddel te zijn (vooral voor de wat oudere mensen die last krijgen van pijntjes), maar ik ben niet op zoek naar mooie praatjes, maar naar wetenschappelijk onderbouwde studies en theorieën. Ik heb het idee dat jij een nuchtere en realistische blik hebt op gezondheid en dat vind ik wel fijn, voordat ik met de beste intenties dingen naar binnen werk die uiteindelijk schadelijk blijken te zijn.

  • Rolf

    Interessante info. Hoe zit het dan met Jicht, waar je allemaal druppels en pillen voor kunt krijgen om je urinezuur naar beneden te halen? Werkt dat dan wel, in het geval van Jicht (meestal een erg ontstoken grote teen)?

    • Paul

      Ik kom er nu achter dat het onzin is!!
      Ik heb basische druppels besteld op aanraden van de website JICHT.nl
      Nu blijkt dat de verkoper ALKA vitea en jicht.nl bijna hetzelfde telefoonnummer hebben…
      JICHT.NL is heel slim bezig de ontzuurmethode aan te smeren. ALKA is zeer actief op het internet met valse revieuws waardoor het lijkt dat veel mensen er baat bij hebben. Gesteund door de ongeloofwaardige “trustpilot”. Zegt het voort.

  • Jos Koonen

    Het gebied waar gezondheid om draait is niet het bloed, maar het gebied tussen bloedvaten en cellen in.Het interstiele gebied genoemd.Het leefmilieu van de cel.De zuurgraad van dit gebied bepaalt het funktioneren van onze cellen en dus of we gezond zijn of niet. Het lichaam houdt de Ph van het bloed in stresssituaties inderdaad zo stabiel mogelijk. De afvoerende organen , zoals de long < co2 oftewel kool-zuur – en nieren met hun urinezuur ,maag met maagzuur overvloed , houden de interstitiele gebied in balans. (de gal neemt de basische afvoer voor haar rekening)Dus de zuurgraad van de urine is maar een van de mogelijkheden voor het lichaam…..maar wel een indicatie..)Mijn advies:Lees ook eens wat over het begrip buffercapaciteit.Er is nog geen aandacht voor dit interstitiele gebied , omdat er nog geen apparaat is waarmee je dit gebied kunt meten.(Behalve….)
    PS: het gaat met alles wat je eet er met name om hoeveel je ervan eet.Onze maatschappij heeft naast verzurende stress ook verzurende eetgewoontes en door weinig beweging ook nog eens een slechte verbranding, verwerking van voeding.

  • bert

    Hallo Astrid,

    Kan het met je eens zijn dat er zelfregulerende mechanismen in het lichaam actief zijn om de zuurgraad te reguleren en dat we te maken hebben met verschillende zuurgraden en ook dat we tot zekere hoogte zuren nodig hebben.

    Ik denk echter dat het hedendaagse aanbod van verzurende voeding i.c.m onze lifestyle de capaciteit van onze nieren en longen best eens zou kunnen overstijgen, waardoor er wel terdege klachten kunnen ontstaan.
    Niet zelden gebeurt het namelijk, dat wanneer mensen matigen met verzurende producten, klachten als bv. arthritis, jicht en eczeem naar de achtergrond verschuiven.

    Vanuit het bloedgroependieet en ook vanuit de irisdiagnostiek worden verschillende constituties aangegeven, waaruit blijkt dat de ene mens makkelijker dierlijke eiwitten kan verteren dan de ander. Voorbeelden daarvan zijn bloedgroep A en de zgn. urinezure oogconstitutie.

    De door jou genoemde zure as, die niet in staat is om door ontzuringsmechanismen te worden verwijdert, maar achterblijft in weefsels kan voor etsing zorgen van calciumhoudende structuren w.o. kraakbeen en botten.

    Onze uitscheidingsorganen raken m.i. behalve door verzurende overconsumptie, ook uit balans door onze emoties. Emotionele verkrampingen kunnen leiden tot fysieke verkrampingen, waardoor de uitscheiding moeizamer verloopt en zuren zich kunnen ophopen.

  • c.van der Meer

    Wat ingewikkeld allemaal maar begrijp ik nu dat noten groenten enz.het beste is tegen botontkalking

    • Kees-Jan

      Het beste tegen botontkalking is het voedingspatroon wat Juglen ons adviseert en daarin zit een flinke portie groenten ( voor een deel rauw ).
      Ook het hormoonfactorvoedingspatroon is goed ter voorkoming of vertraging van botontkalking.
      Of noten goed worden verdragen is heel persoonlijk.
      grootste kans op allergie zijn de hazelnoten en de cashews.

  • Rinske

    Fijn om mijn vermoeden bevestigd te krijgen. Thanks (y)

  • Jacky

    Ik denk dat lichaamsbeweging en transpireren ook een rol spelen bij de zuur/base verhouding.
    Onze voorvaderen hadden vast veel meer lichaamsbeweging dan wij tegenwoordig en daardoor verbrandden zij de genuttigde eiwitten weer.
    Ook de Maasai en de Inuit hebben ongetwijfeld meer lichaamsbeweging dan wij met onze meer zittende levensstijl (auto, televisie, computer).
    Hier op Kreta waar ik woon, was het nog tot in de zestiger jaren heel gewoon om lopend naar de volkstuin te gaan of naar de olijvenboomgaard, die wel 15 km verderop kon liggen. Er waren nog geen auto’s, alles ging te voet en alle werkzaamheden werden met de hand gedaan. Men at inderdaad toen veel meer vlees, kaas en melk, maar verbrandde die eiwitten daarna ook weer.

  • Els

    Beste Juglen,

    Hoe denk jij dat het klomt dat als ik koffie drink ik ongeveer na 2 weken pijnlijke voetzolen krijg? en dat als ik stop met koffie drinken dat na ongeveer 4 – 5 dagen over gaat? Altijd gedacht dat ik in mijn spieren een overschot aan zuren opsloeg die mijn nieren gedurende de nacht niet uitscheiden had via de urine. Soms heeft een mens nbou eenmaal nachtrust te weinig waardoor de nieren niet genoeg tijd hebben om de zuren uit te scheiden via de urine……dan worden ze eldes in het lichaam wel opgeslagen….toch?

  • Eveline Reijenga

    Onze botten zijn opgebouwd uit onder andere eiwitten, die bij elkaar gehouden worden door mineralen. De mineralen, voornamelijk calcium en fosfor, werken dus als een soort lijm voor de eiwitten.

    Zonder mineralen geen lijm, en zonder lijm is er geen botgroei en vallen we uiteindelijk uit elkaar. Mineralen zijn dus erg belangrijk voor de botten en de meeste mensen hebben hier een tekort aan door een te zure leefstijl: bewerkte voeding, te veel vlees, roken, koffie, geraffineerde suikers en alcohol onder meer. Een zure leefstijl draagt wel degelijk bij aan kanker en allerlei andere welvaartsziekten. Ik neem aan Juglen dat jij ook niet helemala tegen de theorie van basen-zuren bent?

  • Minos

    Dag Juglen,

    Je onderbouwt dat voeding de pH van het bloed niet kan beïnvloeden. Het is dan wel van belang om te weten hoe het lichaam er voor zorgt dat die pH nauwelijks varieert. Om verzuring tegen te gaan heeft het toch echt basische stoffen nodig. En die zouden best eens afkomstig kunnen zijn uit het eigen lichaam met eventuele nadelen tot gevolg. En daarmee is er weer wel een, zij het indirecte relatie, tussen voeding en de zuurgraad in het bloed.

  • Guus

    Vreemd verhaal Juglen, dat je met voeding je bloed niet kunt beinvloeden, echt rare statement, ik volg je al lang en ben het vaak met je eens,voel en leef me kip-gezond, maar dit is een raar verhaal….

    • Juglen Zwaan

      Als de pH van je bloed 1/10e afwijkt, dan volgt vrij snel de dood…

  • ries van meerten

    vraagje: ik gebruik 2 x een eetlepel appelazijn tegen verzuring van de spieren/ of afvoer van

    ik heb namelijk altijd spierpijn, het helpt wel iets maar!!!!

    is dit goed of weet jij iets beters

    groet Ries

    • Jojo

      Reageerde juist heel slecht op appelazijn, kreeg verzuring en ging verschrikkelijk stinken onder m’n oksels.

  • piata

    En wat helpt dan wel als je osteoporose hebt (op zeer jonge leeftijd)…zelfs de osteo stichting geeft aan dat eiwit schadelijk kan zijn..
    (en ook de natuurdietistenvereniging)

    wat is nu nog waar :-(

  • Karin

    Dag Juglen,

    Omdat ik last had van pijnlijke vingerkootjes ( ik ben musicus ) ben ik na glucosamine over gegaan op alka life druppels. Dit doe ik alleen in mijn drinkwater en mijn vingers doen het nu weer veel beter op de piano. Het verhaal ,dat mijn gewrichten te veel aan het verzuren waren en dat het drinken van alkalisch water dit ( voor een deel?) zou herstellen sprak mij aan en het helpt mij echt.Hoe verklaar je dit?
    Ik lees alles wat je schrijft met veel interesse en zit op dezelfde lijn!
    Vriendelijke groet,
    Karin Fisser

  • Kaat

    Dag Juglen,
    Ikzelf heb ooit een enorme en plotse stijfheid ervaren van al mijn gewrichten (op mijn 35e), en Quint test wees uit intolerantie voor om. suikers en lactose en bepaalde groenten; en na 6 weken ‘dieet’ zonder zetmelen, suiker,melkproducten en helaas ook zonder paprikas, tomaten en aubergines etc, was de stijfheid helemaal weg en had ik bovendien ongelooflijk veel energie.. hoe verklaart u dit?
    met vriendelijke groet,
    Kaat

    • Juglen Zwaan

      Nachtschade allergie, komt bij heel veel mensen voor die last hebben van de gewrichten. Alkaloïden zoals solanine zorgen hier o.a. voor.

  • Marco Karhof

    P.S.:
    bedoelde uiteraard Juglen ;-)

  • Marco Karhof

    Mijn reactie is al 15 dagen in afwachting van moderatie…

  • Marco Karhof

    Nog maar eens proberen dan:

    Jammer dat het niet tot een echte uitwisseling van argumenten is gekomen hier. Bovenstaand stuk, wat Juglen vertaald heeft, is wel erg kort door de bocht. Ik kan er zo 10 gaten in schieten. Vragen zijn bijvoorbeeld: kan het lichaam basen produceren zonder elders zuren achter te laten waardoor het effect op het evenwicht per saldo nihil zou zijn. Is er een maximum capaciteit van de ontzuringsmechanismen van het lichaam en zo ja, wat als die door verzuring overschreden wordt ? Wat is het effect op de gezondheid van voortdurende ontzuring door een onevenwichtig voedingspatroon? Nooit eerder had ik gehoord van een zuur-base theorie. Wel van de theorie van het zuur-base EVENWICHT. Zo lees ik op ahealthylife.nl : Een voedingspatroon dat in balans is bestaat voor 60% uit basische en voor 40% uit verzurende voedingsmiddelen.

  • Ton de Geijter

    Ik vond het mooi om eens iets te lezen dat niet zo lyrisch doet over ontzuren en baking soda!
    Groeten,
    Ton

Begin met typen en druk op Enter om te zoeken