Wat is aspirine?
Aspirine is een pijnstillend, koortsverlagend en ontstekingsremmend geneesmiddel op basis van acetylsalicylzuur, dat in lage dosering ook wordt ingezet als bloedplaatjesremmer.
De naam aspirine is oorspronkelijk een merknaam, maar wordt inmiddels zo breed gebruikt dat het vrijwel synoniem is geworden met de werkzame stof acetylsalicylzuur (afgekort ASA). Het middel behoort tot de groep van de NSAID’s, non-steroidal anti-inflammatory drugs, oftewel niet-steroïde ontstekingsremmers. In die groep vallen ook bekende middelen als ibuprofen en naproxen, maar aspirine neemt een bijzondere positie in vanwege haar extra eigenschap als bloedplaatjesremmer.
Hoe aspirine werkt
Aspirine remt het enzym cyclo-oxygenase (COX). Dit enzym speelt een sleutelrol bij de aanmaak van prostaglandinen en tromboxaan, stoffen die betrokken zijn bij pijn, koorts, ontstekingen en de samenklontering van bloedplaatjes. Wat aspirine bijzonder maakt, is dat het COX in bloedplaatjes onomkeerbaar blokkeert. Omdat bloedplaatjes geen celkern hebben, kunnen ze het enzym niet opnieuw aanmaken. Het gevolg: een enkel bloedplaatje dat met aspirine in aanraking is geweest, blijft voor de rest van zijn levensduur (zo’n 7 tot 10 dagen) minder goed in staat om samen te klonteren. Dit verklaart waarom zelfs een lage dagelijkse dosis al een merkbaar effect heeft op de bloedstolling.
Twee gezichten: hoge en lage dosering
In hogere doseringen werkt aspirine vooral als pijnstiller, koortsverlagend middel en ontstekingsremmer. Denk aan hoofdpijn, spierpijn of koorts bij een verkoudheid. In die rol was het vóór de opkomst van paracetamol de meest gebruikte pijnstiller ter wereld.
In lage dosering (doorgaans tientallen milligrammen per dag) verschuift het effect richting bloedplaatjesremming. In die hoedanigheid wordt aspirine op grote schaal voorgeschreven aan mensen die al een hartinfarct of bepaalde vormen van herseninfarct hebben doorgemaakt, om het risico op een nieuw stolsel te verkleinen. Bij mensen zonder bekende hart- en vaatziekten is het nut van dagelijks aspirinegebruik minder eenduidig: onderzoek laat zien dat het risico op cardiovasculaire gebeurtenissen weliswaar iets kan dalen, maar dat daar een verhoogd bloedingsrisico tegenover staat.
Bijzonderheden
Aspirine is een van de meest gebruikte en goedkoopste geneesmiddelen wereldwijd. Het wordt ook onderzocht en ingezet in de verloskunde: bij zwangere vrouwen met een verhoogd risico op pre-eclampsie kan een lage dosis aspirine worden voorgeschreven om de kans op die complicatie te verminderen.
Bij een overdosis kan aspirine ernstige klachten veroorzaken. Dat kan acuut zijn, bijvoorbeeld door een grote hoeveelheid in één keer in te nemen, maar ook chronisch, door geleidelijke ophoping bij verminderde nierfunctie of uitdroging. Chronische overdosering komt vaker voor bij ouderen, vooral bij warm weer wanneer het lichaam sneller vocht verliest.
Hoewel aspirine een synthetisch geneesmiddel is, heeft het een interessante band met de natuur: de werkzame stof is verwant aan salicylzuur, een stof die van nature voorkomt in de bast van de wilgenboom. Dat maakt aspirine een mooi voorbeeld van hoe de farmaceutische wereld heeft voortgebouwd op wat de natuur al te bieden had.
Bronnen:
- Cadavid, Á. (2017). Aspirin: The Mechanism of Action Revisited in the Context of Pregnancy Complications. Frontiers in Immunology.
- Christiansen, M., Grove, E., & Hvas, A. (2021). Contemporary Clinical Use of Aspirin: Mechanisms of Action, Current Concepts, Unresolved Questions, and Future Perspectives. Seminars in Thrombosis and Hemostasis.
- Association of Aspirin Use for Primary Prevention With Cardiovascular Events and Bleeding Events: A Systematic Review and Meta-analysis - PubMed - pubmed.ncbi.nlm.nih.gov
- Aspirin overdose: MedlinePlus Medical Encyclopedia - medlineplus.gov
- Acetylsalicylzuur - Wikipedia - nl.wikipedia.org
- Aspirin - Wikipedia - en.wikipedia.org
Gerelateerde termen
Laatst geüpdatet: 14 februari 2026
Dit medisch woordenboek en deze begrippenlijst voeding & gezondheid zijn met zorg samengesteld als naslagwerk en kennisbank. De informatie in dit lexicon is uitsluitend bedoeld ter algemene informatie en vervangt geen professioneel medisch, diëtetisch of voedingskundig advies. Mocht er onverhoopt een fout of onvolledigheid in deze verklarende woordenlijst staan, dan vernemen wij dat graag via info@ahealthylife.nl.