Wat is een CT-scan?

Met een CT-scan, voluit computertomografie, kunnen artsen heel nauwkeurig naar de binnenkant van je lichaam kijken. Het is een van de meest gebruikte beeldvormende technieken in de geneeskunde en levert veel gedetailleerdere beelden op dan een gewone röntgenfoto. In de volksmond wordt het ook wel een ‘CAT-scan’ genoemd, wat staat voor computed axial tomography.

Hoe het werkt

Tijdens een CT-scan lig je op een smal bed dat langzaam door een ringvormig apparaat schuift. In die ring draait een röntgenbuis rond je lichaam en zendt vanuit honderden verschillende hoeken röntgenstralen door je heen. Aan de andere kant van de ring vangen detectoren die stralen op. Elk type weefsel (bot, spier, orgaan, bloedvat) laat de straling in een andere mate door. Een computer meet al die kleine verschillen en rekent ze om tot gedetailleerde dwarsdoorsneden, ook wel ‘plakjes’ genoemd. Die plakjes kunnen vervolgens worden gestapeld tot een driedimensionaal beeld, waardoor artsen als het ware door je lichaam heen kunnen bladeren.

Waarvoor het wordt gebruikt

De toepassingen van CT zijn breed. Het onderzoek wordt onder meer ingezet om afwijkingen in organen en weefsels op te sporen, de conditie van bloedvaten te beoordelen en botstructuren in kaart te brengen. Bij een vermoeden van een beroerte kan een CT-scan van het hoofd snel laten zien of er sprake is van een bloeding of een afgesloten bloedvat. In de cardiologie wordt CT-angiografie gebruikt om kransslagaders te beoordelen, onderzoek toont aan dat bepaalde kenmerken van vaatplaques op zulke scans voorspellend kunnen zijn voor het risico op een hartinfarct. Ook bij longkankerscreening speelt CT een rol: met een lage dosis röntgenstraling (low-dose CT) kunnen kleine knobbeltjes in de longen worden opgespoord bij mensen met een verhoogd risico.

Contrastmiddel

Bij sommige CT-onderzoeken krijg je vooraf een contrastmiddel toegediend, meestal via een infuus of door het te drinken. Dit middel zorgt ervoor dat bepaalde structuren (zoals bloedvaten of tumoren) beter zichtbaar worden op de beelden, doordat het contrast de röntgenstraling anders absorbeert dan het omliggende weefsel.

Bijzonderheden

Een CT-scan is pijnloos en duurt meestal maar enkele minuten. Moderne spiraal-scanners kunnen zelfs het hele lichaam in minder dan dertig seconden in beeld brengen. Wel is het belangrijk om tijdens het onderzoek stil te liggen, omdat beweging de beelden onscherp maakt. Anders dan bij een MRI-scan kunnen mensen met metalen implantaten of een pacemaker doorgaans zonder problemen een CT-scan ondergaan. Een aandachtspunt is dat CT-scans gebruikmaken van ioniserende straling. De dosis per scan is relatief klein, maar bij herhaalde onderzoeken kan de totale blootstelling oplopen, iets waar artsen rekening mee houden bij het aanvragen van het onderzoek.