Wat is hepatitis B?

Wanneer het hepatitis B-virus (afgekort HBV) de lever binnendringt, ontstaat daar een ontsteking die we hepatitis B noemen. Het virus verspreidt zich via bloed en andere lichaamsvloeistoffen, denk aan onbeschermd seksueel contact, het delen van naalden, of overdracht van moeder op kind tijdens de geboorte. Ook een prik aan een besmette naald of een tattoo met onvoldoende gesteriliseerd materiaal kan tot besmetting leiden.

Acuut en chronisch

Er bestaan twee vormen. Bij een acute infectie ruimt het afweersysteem het virus binnen enkele maanden op. De meeste volwassenen maken dit mee en herstellen volledig. Bij een chronische infectie blijft het virus langer dan zes maanden in het lichaam aanwezig, soms levenslang. Hoe jonger iemand besmet raakt, hoe groter de kans op een chronisch verloop: baby’s en jonge kinderen ontwikkelen veel vaker een chronische infectie dan volwassenen. Op de lange termijn kan chronische hepatitis B leiden tot ernstige leverschade, waaronder levercirrose (uitgebreide verlittekening van de lever) en leverkanker.

Klachten en verschijnselen

Veel mensen met hepatitis B merken aanvankelijk weinig of niets. Als er wél klachten optreden, verschijnen die doorgaans één tot vier maanden na de besmetting. Veelvoorkomende verschijnselen zijn vermoeidheid, misselijkheid, buikpijn (vooral rechtsboven, ter hoogte van de lever), koorts, donkere urine en geelzucht, een gele verkleuring van de huid en het oogwit. Bij een chronische infectie kunnen deze klachten sluimerend aanwezig blijven of pas na jaren opduiken wanneer de lever al flink beschadigd is.

Hoe vaak komt het voor?

Volgens de WHO leefden in 2024 wereldwijd naar schatting 240 miljoen mensen met een chronische hepatitis B-infectie. De verspreiding is niet gelijkmatig: in delen van Sub-Saharisch Afrika en Oost-Azië is 5 tot 10 procent van de volwassen bevolking chronisch besmet, terwijl dat in West-Europa en Noord-Amerika onder de 1 procent ligt. China draagt ongeveer een derde van alle chronische gevallen wereldwijd. Dankzij grootschalige vaccinatieprogramma’s is de prevalentie daar de afgelopen decennia fors gedaald, vooral bij kinderen.

Naast de bekende chronische infectie bestaat er ook zoiets als een occulte hepatitis B-infectie: daarbij is het oppervlakte-eiwit van het virus (HBsAg) niet meer meetbaar in het bloed, maar is het virale DNA nog wél aantoonbaar. Dit komt vaker voor dan lang werd aangenomen en speelt vooral een rol bij bloedtransfusies en bij mensen met een verzwakt afweersysteem.

Sinds 1982 bestaat er een vaccin tegen hepatitis B. In veel landen is dit vaccin opgenomen in het rijksvaccinatieprogramma, wat de verspreiding van het virus aanzienlijk heeft teruggedrongen, een mooi voorbeeld van hoe preventie op bevolkingsniveau het verschil kan maken.