Wat zijn kuitkrampen?

Vrijwel iedereen heeft het weleens meegemaakt: je ligt in bed en opeens trekt je kuitspier zich keihard samen, zonder dat je er iets aan kunt doen. Dat is een kuitkramp. De spier verkrampt zich plotseling en hevig, wat flinke pijn veroorzaakt en het been tijdelijk onbeweeglijk kan maken. Zo’n aanval duurt meestal enkele seconden tot een paar minuten en verdwijnt dan vanzelf weer. In de medische vakliteratuur wordt ook wel gesproken van nachtelijke beenkrampen of nocturnal leg cramps.

Hoe ontstaat een kuitkramp?

Bij een kuitkramp trekken de spiervezels in de kuit zich ongecontroleerd samen. Normaal gesproken stuurt je zenuwstelsel een signaal naar de spier om samen te trekken en stopt dat signaal weer als de beweging klaar is. Bij een kramp gaat er iets mis in die aansturing: de spier krijgt als het ware een onbedoeld elektrisch signaal en spant zich maximaal aan zonder weer te ontspannen. Waarom dat precies gebeurt, is in veel gevallen niet helemaal duidelijk. Wanneer er geen onderliggende ziekte in het spel is, worden kuitkrampen idiopathisch genoemd, ze ontstaan zonder aanwijsbare oorzaak.

Wanneer komen ze voor?

Kuitkrampen treden opvallend vaak op in rust en dan vooral ’s nachts. Ze komen vaker voor bij:

• Mensen boven de 55 jaar, met het ouder worden neemt de kans op nachtelijke krampen toe
• Zwangere vrouwen, naar schatting 30 tot 50 procent van de zwangere vrouwen heeft er last van, vooral in de latere maanden
• Mensen die intensief of langdurig sporten, of juist ongewoon zwaar hebben belast
• Mensen die te weinig drinken of veel alcohol gebruiken

Daarnaast komen kuitkrampen regelmatig voor bij bepaalde aandoeningen. Patiënten die hemodialyse ondergaan vanwege nierproblemen hebben er bijvoorbeeld opvallend veel last van. Ook bij vernauwing van het wervelkanaal in de onderrug (lumbale spinale stenose) worden nachtelijke kuitkrampen vaak gezien.

Hoe voelt het?

Een kuitkramp is moeilijk te missen. De pijn is scherp en intens en je voelt de spier als een harde knoop onder de huid. Bewegen van het been of de voet is op dat moment nauwelijks mogelijk. Na afloop kan de kuit nog uren gevoelig of stijf aanvoelen. Wanneer krampen regelmatig ’s nachts optreden, verstoren ze de slaap aanzienlijk, wat overdag tot vermoeidheid en verminderd welzijn kan leiden.

Hoewel kuitkrampen vervelend en pijnlijk zijn, richten ze in de regel geen schade aan de spier aan. Ze zijn bijna altijd onschuldig, maar als ze heel vaak terugkomen of steeds heviger worden, kan dat soms wijzen op een onderliggend probleem.