Wat is de Kupperman-index?

In de medische wereld wordt de Kupperman-index (ook wel de Blatt-Kupperman-index genoemd) gebruikt om in kaart te brengen hoe ernstig de klachten zijn die vrouwen tijdens de overgang ervaren. Het is een van de oudste en meest bekende meetinstrumenten op dit gebied, ontwikkeld in de jaren vijftig van de vorige eeuw. Artsen en onderzoekers zetten de index in om klachten niet alleen te benoemen, maar ook een gewicht en een score te geven, zodat er een totaalbeeld ontstaat van hoe zwaar iemand last heeft van de overgang.

Hoe de schaal werkt

De index beoordeelt elf veelvoorkomende overgangsklachten. Elke klacht krijgt een score op basis van de ernst ervan en sommige klachten wegen zwaarder mee dan andere. Opvliegers (ook wel vasomotorische klachten genoemd) krijgen bijvoorbeeld de hoogste wegingsfactor, omdat ze als het meest kenmerkende en vaak meest belastende symptoom van de menopauze worden beschouwd. De elf klachten die de index meet zijn:

• Opvliegers
• Tintelingen of een doof gevoel (paresthesieën)
• Slaapproblemen
• Nervositeit of prikkelbaarheid
• Somberheid of neerslachtigheid
• Duizeligheid
• Vermoeidheid of zwakte
• Gewrichts- of spierpijn
• Hoofdpijn
• Hartkloppingen of een onregelmatige hartslag
• Een kruipend gevoel op de huid (formicatie)

Per klacht wordt de ernst gescoord (meestal op een schaal van licht tot ernstig) en vermenigvuldigd met de bijbehorende wegingsfactor. De optelsom van alle scores levert een totaalscore op. Hoe hoger die score, hoe zwaarder het totale klachtenpatroon.

Gebruik en beperkingen

De Kupperman-index wordt zowel in wetenschappelijk onderzoek als in de klinische praktijk gebruikt om overgangsklachten te objectiveren. Dat is waardevol, want de beleving van de overgang verschilt enorm van vrouw tot vrouw. Wat voor de een een milde ongemakkelijkheid is, kan voor een ander het dagelijks leven flink ontregelen. Door klachten in een score uit te drukken, wordt het makkelijker om het verloop over tijd te volgen.

Tegelijkertijd heeft de index ook beperkingen. Omdat het instrument al decennia oud is, ontbreken sommige klachten die tegenwoordig als belangrijk worden erkend, zoals vaginale droogheid en seksuele problemen. Nieuwere meetinstrumenten, zoals de Menopause Rating Scale (MRS) en de Menopause Symptoms’ Severity Inventory (MSSI-38), proberen een breder en genuanceerder beeld te geven van wat vrouwen in de overgang meemaken. Desondanks blijft de Kupperman-index een veelgebruikt referentiepunt, juist omdat er zoveel onderzoek mee is gedaan door de jaren heen.