Wat is een keizersnede?

Bij een keizersnede, in medisch jargon ook wel sectio caesarea genoemd, wordt de baby niet via de natuurlijke weg geboren, maar via een chirurgische opening in de buik en de baarmoeder van de moeder. Het is wereldwijd een van de meest uitgevoerde operaties en in veel ziekenhuizen een dagelijkse ingreep.

Wanneer komt een keizersnede in beeld?

Er zijn uiteenlopende redenen waarom een vaginale bevalling niet mogelijk of niet veilig is. Soms is de positie van de baby ongunstig, bijvoorbeeld bij een stuitligging (billen of voetjes eerst) of een dwarsligging. Ook problemen met de placenta of de navelstreng, een te nauw bekken, hoge bloeddruk bij de moeder, of een meerlingzwangerschap kunnen aanleiding zijn. Daarnaast speelt het mee als een vrouw eerder al een keizersnede heeft gehad: bij een volgende zwangerschap wordt dan opnieuw afgewogen of een vaginale bevalling verantwoord is. De Wereldgezondheidsorganisatie benadrukt dat een keizersnede bij voorkeur alleen plaatsvindt als daar een medische reden voor bestaat.

Gepland of met spoed

Er wordt onderscheid gemaakt tussen een geplande (electieve) keizersnede en een spoedkeizersnede. Bij een geplande ingreep is van tevoren bekend dat een vaginale bevalling niet wenselijk is en wordt een datum geprikt. Een spoedkeizersnede vindt plaats wanneer er vóór of tijdens de bevalling onverwacht complicaties optreden, bijvoorbeeld als de ontsluiting niet vordert of als de hartslag van de baby zorgwekkend verandert.

Hoe verloopt de ingreep?

Meestal krijgt de moeder ruggenprik- of spinaalanesthesie, waardoor het onderlichaam verdoofd is maar ze bij bewustzijn blijft. Dat betekent dat ze de geboorte van haar baby kan meemaken. Algehele narcose wordt alleen in uitzonderlijke gevallen toegepast. De operatie duurt doorgaans rond de veertig minuten. De chirurg maakt een horizontale snede laag in de buik (vlak boven de schaamstreek) en opent vervolgens de baarmoeder om de baby eruit te halen.

Wat merk je ervan?

Hoewel de ingreep onder verdoving plaatsvindt, kan een deel van de vrouwen tijdens de operatie toch druk of trekkende sensaties ervaren. Pijn kan ook voorkomen, maar hoort niet bij een goed werkende verdoving en vraagt om aandacht van het operatieteam. Na afloop is er sprake van een wondgebied dat moet herstellen, vergelijkbaar met andere buikoperaties. Dat herstel vraagt meer tijd dan bij een vaginale bevalling: de eerste dagen is bewegen vaak pijnlijk en het kan weken duren voordat het dagelijks functioneren weer normaal aanvoelt.

Mogelijke gevolgen en risico’s

Zoals bij elke operatie zijn er risico’s verbonden aan een keizersnede. Wondinfectie is een van de meest voorkomende complicaties. Uit grootschalig onderzoek blijkt dat de wereldwijde incidentie van wondinfecties na een keizersnede aanzienlijk is, met grote verschillen tussen regio’s, in lage-inkomenslanden liggen de cijfers beduidend hoger dan in hoge-inkomenslanden. Daarnaast is er bij een keizersnede zonder medische noodzaak een verhoogd risico op ernstige complicaties bij de moeder, zoals infecties.

Voor de baby zijn er ook aandachtspunten. Kinderen die via een keizersnede worden geboren, missen het contact met de bacteriën in het geboortekanaal, wat invloed kan hebben op de vroege ontwikkeling van hun darmflora. Onderzoek wijst op een verband tussen geboorte per keizersnede en een iets verhoogd risico op bepaalde aandoeningen op latere leeftijd, zoals astma en allergieën, al is de precieze samenhang nog onderwerp van wetenschappelijk debat.

Bij een volgende zwangerschap na een eerdere keizersnede bestaat de keuze tussen opnieuw een geplande keizersnede of een poging tot vaginale bevalling. Beide opties hebben hun eigen risicoprofiel: een vaginale bevalling na een eerdere keizersnede brengt een klein maar reëel risico op baarmoederscheuring met zich mee, terwijl een herhaalde keizersnede de kans op complicaties bij toekomstige zwangerschappen vergroot.