Wat is psoriasis?

De meeste mensen kennen psoriasis als een huidaandoening met rode, schilferige plekken, maar het is eigenlijk veel meer dan alleen een huidprobleem. Het is een chronische auto-immuunziekte waarbij het afweersysteem zich tegen het eigen lichaam keert. In het Nederlands wordt psoriasis ook wel zilverschub of schubziekte genoemd, namen die verwijzen naar de kenmerkende zilverachtige schilfers op de huid.

Wat er in het lichaam gebeurt

Bij een gezonde huid groeien nieuwe huidcellen diep in de huid aan en komen ze in ongeveer een maand naar het oppervlak, waar ze op natuurlijke wijze worden afgestoten. Bij psoriasis is dat proces drastisch versneld: nieuwe huidcellen bereiken het oppervlak al binnen ongeveer drie tot zeven dagen. Omdat de oude cellen niet snel genoeg verdwijnen, stapelen ze zich op tot dikke, schilferige plekken. Dit versnelde proces wordt aangestuurd door een ontregeld immuunsysteem, waarbij vooral T-cellen (een type witte bloedcel) een hoofdrol spelen. Deze T-cellen zetten een ontstekingsreactie in gang die de huidcelproductie opjaagt. Daarbij zijn ontstekingsstoffen betrokken zoals IL-17, IL-23 en TNF-α, die samen een kettingreactie van ontsteking en celgroei in stand houden.

Naast deze immuunreactie speelt ook oxidatieve stress een rol in het ziekteproces. Er is een verstoorde balans tussen schadelijke vrije radicalen en de beschermende antioxidanten in het lichaam, wat de ontsteking verder kan verergeren.

Oorzaken en risicofactoren

De precieze oorzaak van psoriasis is nog niet volledig opgehelderd, maar erfelijkheid speelt een duidelijke rol, de aandoening komt in families voor. Daarnaast kunnen bepaalde uitlokkende factoren een opvlamming veroorzaken bij mensen die er aanleg voor hebben. Denk aan infecties, huidbeschadigingen zoals snijwondjes of brandwonden, stress en bepaalde medicijnen. Psoriasis is nadrukkelijk niet besmettelijk.

Opvallend is dat een tekort aan vitamine D vaker voorkomt bij mensen met psoriasis dan bij mensen zonder de aandoening. Onderzoek laat zien dat psoriasispatiënten gemiddeld lagere vitamine D-spiegels in het bloed hebben, al is nog niet helemaal duidelijk of dat tekort een oorzaak of een gevolg is.

Hoe het eruitziet en aanvoelt

De meest voorkomende vorm is plaque-psoriasis, waarbij duidelijk afgegrensde, verheven plekken ontstaan die bedekt zijn met zilverachtige schilfers. Op een lichte huid zien deze plekken er roze tot rood uit. Op een donkere huid kunnen ze paarsachtig of donkerbruin zijn, met grijze schilfers. De plekken verschijnen het vaakst op de ellebogen, knieën, hoofdhuid en onderrug, maar kunnen overal op het lichaam voorkomen. Ze kunnen jeuken, pijnlijk zijn en soms scheurtjes vertonen die bloeden.

Naast plaque-psoriasis bestaan er andere vormen, zoals pustuleuze psoriasis (met puistjes gevuld met niet-besmettelijke vloeistof), die in de gegeneraliseerde variant zelfs levensbedreigend kan zijn.

Wie het treft

Psoriasis komt wereldwijd voor bij zo’n twee tot drie procent van de bevolking en treft mannen en vrouwen in gelijke mate. De aandoening kan op elke leeftijd beginnen, maar kent twee pieken: tussen het twintigste en dertigste levensjaar en tussen het vijftigste en zestigste. Het verloop is grillig, perioden met veel klachten wisselen af met rustigere fases. De ernst verschilt enorm: sommige mensen hebben slechts een paar kleine plekjes, terwijl anderen grote delen van hun lichaam aangedaan zien.

Psoriasis is meer dan een cosmetisch probleem. De aandoening kan het slapen verstoren, de concentratie beïnvloeden en een flinke impact hebben op het dagelijks leven en het welzijn.