Wat is sterilisatie bij de vrouw?

Wanneer een vrouw definitief geen kinderen meer wil krijgen, kan zij kiezen voor sterilisatie. Bij deze ingreep worden de eileiders (tubae), de dunne buisjes die de eierstokken met de baarmoeder verbinden, geblokkeerd of verwijderd. Normaal gesproken reist een eicel na de eisprong door de eileider richting de baarmoeder en kan zij onderweg bevrucht worden door een zaadcel. Door de eileiders af te sluiten of weg te halen, kunnen eicel en zaadcel elkaar niet meer bereiken. Bevruchting is daarmee vrijwel uitgesloten.

Verschillende technieken

Er bestaan meerdere manieren om de eileiders ontoegankelijk te maken. Bij een tubaligatie worden de eileiders afgebonden, doorgeknipt of dichtgebrand. Soms wordt een clip of ring om de eileider geplaatst. Een andere benadering is de salpingectomie, waarbij de eileiders geheel worden verwijderd. Uit onderzoek blijkt dat salpingectomie en tubaligatie vergelijkbare operatiekenmerken en complicatierisico’s hebben, al wint salpingectomie aan populariteit omdat het mogelijk een beschermend effect heeft tegen bepaalde vormen van eierstokkanker. De ingreep wordt meestal uitgevoerd via een kijkoperatie (laparoscopie), waarbij via kleine sneetjes in de buikwand wordt gewerkt.

Wat verandert er wel en niet

Na sterilisatie blijft de menstruatiecyclus gewoon bestaan. De eierstokken blijven hormonen produceren en eicellen afgeven, alleen bereiken die eicellen de baarmoeder niet meer. De menstruatie gaat dus door zoals voorheen en ook het hormonale evenwicht wordt niet verstoord. Het verschil zit puur in de vruchtbaarheid: sterilisatie is bedoeld om zwangerschap blijvend te voorkomen, al is de kans daarop niet helemaal nul.

Betrouwbaarheid en onomkeerbaarheid

Sterilisatie geldt als een van de meest betrouwbare vormen van anticonceptie. De kans op zwangerschap na de ingreep is zeer klein. Belangrijk om te weten is dat sterilisatie bedoeld is als definitieve keuze. Hoewel er in sommige gevallen een hersteloperatie mogelijk is of via ivf alsnog een zwangerschap kan ontstaan, is succes niet gegarandeerd. Spijt na sterilisatie komt voor, met name bij vrouwen die op jonge leeftijd gesteriliseerd zijn of bij wie de levenssituatie verandert. Bij vergoeding via Medicaid in de Verenigde Staten geldt doorgaans een verplichte wachttijd van dertig dagen tussen het ondertekenen van een toestemmingsformulier en de ingreep zelf, een maatregel die bedoeld is om vrije keuze te waarborgen, maar die in de praktijk ook als drempel kan werken.

Wereldwijd perspectief

Vrouwelijke sterilisatie is wereldwijd een van de meest toegepaste vormen van anticonceptie. In landen als India is het veruit de dominantste methode van geboortebeperking, waarbij sociaaldemografische factoren en het aantal reeds geboren kinderen een grote rol spelen in de keuze ervoor. In andere landen, zoals Uganda, ligt het gebruik juist opvallend laag ondanks de effectiviteit van de methode. De context waarin vrouwen deze keuze maken verschilt dus enorm per regio en cultuur.