Wat is een vochtblaasje in het netvlies?

Met een vochtblaasje in het netvlies bedoelt men vaak retinitis centralis serosa (RCS). Daarbij lekt vocht uit de laag met bloedvaten onder het netvlies. Het vocht komt onder het netvlies terecht en duwt het plaatselijk omhoog. Daardoor kun je wazig zien of rechte lijnen als golvend ervaren. Dit is iets anders dan een retinale cyste, een met vocht gevulde holte ín het netvlies.

Een voorbeeld van vochtholtes ín het netvlies is cystoïd macula-oedeem, waarbij zich kleine vochtholtes vormen in de macula, het centrale deel van het netvlies dat verantwoordelijk is voor scherp zien. Dit kan optreden na oogoperaties, bij ontstekingen in het oog of bij aandoeningen als diabetes. Bij de eerder genoemde aandoening retinitis centralis serosa (RCS) hoopt vocht zich juist op onder het netvlies in plaats van erin. Bij RCS speelt het stresshormoon cortisol een rol: onder invloed van stress of verhoogde cortisolspiegels kan vocht door de onderliggende laag (het retinaal pigmentepitheel) lekken. RCS komt vaker voor bij mannen, meestal tussen de 20 en 50 jaar en herstelt in de meeste gevallen binnen drie maanden vanzelf.

Retinale cysten kunnen ook ontstaan bij andere aandoeningen. Bij retinoschisis (een aandoening waarbij de lagen van het netvlies uit elkaar wijken) kunnen zich grote cysteuze holten vormen. Een erfelijke variant hiervan is X-gebonden juveniele retinoschisis, die vooral bij jongens voorkomt en al op jonge leeftijd kan leiden tot forse cysten die het gezichtsveld belemmeren. Daarnaast worden retinale cysten gezien bij de ziekte van Coats, een zeldzame aandoening waarbij bloedvaten in het netvlies abnormaal zijn aangelegd en vocht en vetachtige stoffen lekken. Dit treft vooral jonge kinderen, vaker jongens en gaat vaak gepaard met cysteuze veranderingen in het netvlies.

In zeldzame gevallen kan een retinale cyste ook een heel andere oorzaak hebben, zoals een parasitaire infectie. Bij oculaire neurocysticercose vormt de larve van de varkenslintworm (Taenia solium) een cyste in het oog, die zich aan het netvlies kan hechten.

Wat merk je eraan?

De klachten hangen af van de locatie en grootte van het blaasje. Zit het centraal, dan merk je dat vooral aan wazig of vervormd zien: rechte lijnen kunnen golvend lijken, kleuren kunnen anders overkomen en de scherpte neemt af. Een klein blaasje aan de rand van het netvlies kan lange tijd onopgemerkt blijven. Bij grotere of hardnekkige cysten kan het gezichtsvermogen langdurig aangetast raken.

Hoe wordt het vastgesteld?

Een oogarts kan een retinale cyste zichtbaar maken met een OCT-scan (optische coherentietomografie), een beeldvormende techniek die gedetailleerde dwarsdoorsneden van het netvlies maakt. Op zo’n scan zijn vochtholten duidelijk herkenbaar als donkere ruimten tussen de netvlieslagen. Soms worden ook foto’s met kleurstof (fluoresceïne-angiografie) gemaakt om te beoordelen waar vocht lekt. Bij kinderen met vermoedelijke Coats-ziekte wordt vaak gebruikgemaakt van breedhoek-angiografie om het volledige netvlies in beeld te brengen.