Wat is een dosis?

Wanneer je een medicijn inneemt, een supplement slikt of zelfs een kruidenextract gebruikt, gaat het altijd om een bepaalde hoeveelheid. Die hoeveelheid noemen we de dosis. Het begrip speelt een centrale rol in zowel de reguliere geneeskunde als in de fytotherapie en voedingsleer: het maakt het verschil tussen een stof die haar werk doet en een stof die te weinig effect heeft of juist schadelijk wordt.

Wat bepaalt een dosis?

Een dosis wordt uitgedrukt in een meeteenheid, meestal milligram (mg), microgram (µg) of milliliter (ml). Hoe hoog die dosis is, hangt af van verschillende factoren: het type stof, het lichaamsgewicht en de leeftijd van de persoon, de manier waarop de stof wordt toegediend (bijvoorbeeld via de mond, via de huid of via een injectie) en het doel waarvoor de stof wordt gebruikt. Bij kinderen en ouderen is de dosis vaak anders dan bij volwassenen, omdat hun lichaam stoffen op een andere manier opneemt en verwerkt.

Soorten doseringen

In de praktijk kom je verschillende termen tegen die met dosis te maken hebben:

• Enkelvoudige dosis: de hoeveelheid die je in één keer inneemt.
• Dagdosis: de totale hoeveelheid die je op één dag inneemt, soms verdeeld over meerdere momenten.
• Onderhoudsdosis: een dosis die je gedurende langere tijd regelmatig inneemt om een stabiel effect te bereiken.
• Maximale dosis: de hoogste hoeveelheid die als veilig wordt beschouwd.

Bij voedingsstoffen en supplementen wordt vaak gesproken over de aanbevolen dagelijkse hoeveelheid (ADH). Dit is de dosis die voor de meeste mensen voldoende is om aan de behoefte van het lichaam te voldoen.

Waarom de juiste dosis ertoe doet

Het lichaam reageert op stoffen volgens een dosis-responsrelatie: een te lage dosis heeft weinig of geen merkbaar effect, terwijl een te hoge dosis ongewenste reacties kan veroorzaken. Dit geldt net zo goed voor farmaceutische middelen als voor natuurlijke stoffen, ook kruiden en vitamines kunnen bij een te hoge inname bijwerkingen geven. De marge tussen een werkzame en een schadelijke dosis verschilt sterk per stof. Bij sommige middelen is die marge breed, bij andere juist heel smal.

Onregelmatig doseren (bijvoorbeeld het overslaan van een inname of het nemen van een dubbele dosis) kan het effect van een stof verminderen of de kans op bijwerkingen vergroten. Een consistent doseringsschema helpt het lichaam om een stabiel niveau van de werkzame stof te behouden.