Wat zijn schimmelnagels?

Als een schimmel zich nestelt in of onder een nagel, spreken we van schimmelnagels. In de volksmond worden ze vaak kalknagels genoemd, vanwege het kalkachtige, doffe uiterlijk dat de nagel kan krijgen. De medische term is onychomycose. Het gaat om een van de meest voorkomende nagelaandoeningen, vooral bij volwassenen op latere leeftijd.

Hoe ontstaan schimmelnagels?

De schimmels die verantwoordelijk zijn, leven van dood weefsel, denk aan de buitenste huidlagen, haren en nagels. Meestal gaat het om zogenaamde dermatofyten, dezelfde groep schimmels die ook voetschimmel (atletenvoet) en ringworm veroorzaakt. In sommige gevallen zijn andere schimmelsoorten de boosdoener, zoals Fusarium. Vaak begint de infectie bij de huid van de voeten en verspreidt die zich vervolgens naar de nagel.

Schimmels gedijen goed in een warme, vochtige omgeving. Daarom komen schimmelnagels veel vaker voor aan de teennagels dan aan de vingernagels, voeten zitten nu eenmaal vaker opgesloten in schoenen en sokken. Mensen die veel transpireren aan de voeten, schoenen dragen die slecht ventileren, of regelmatig blootsvoets lopen op vochtige plekken zoals zwembaden en kleedkamers, lopen meer risico.

Wie heeft er meer kans op?

Naast een vochtig milieu spelen ook andere factoren een rol. Mensen met diabetes, een verminderde doorbloeding van de benen (perifeer vaatlijden) of een verzwakt immuunsysteem zijn vatbaarder. Ook kleine beschadigingen aan de nagel of de huid eromheen kunnen een toegangspoort vormen voor de schimmel. Daarnaast lijkt er een erfelijke aanleg te bestaan: in sommige families komt de aandoening opvallend vaak voor.

Wat merk je eraan?

De veranderingen aan de nagel ontwikkelen zich geleidelijk. Typische kenmerken zijn:

• Verkleuring van de nagel, vaak wit-geel, maar soms ook groenig of bruin
• De nagel wordt dikker dan normaal
• De randen brokkelen af of rafelen uit
• Er kan zich celmateriaal onder de nagel ophopen
• De nagel verliest zijn glans en ziet er dof uit
• In een verder gevorderd stadium kan de nagel loslaten van het nagelbed

Meestal begint het aan de zijkant of de vrije rand van de nagel en breidt het zich langzaam uit. Pijn is er doorgaans niet bij, tenzij de verdikte nagel druk geeft in schoenen. Het is vooral een cosmetisch probleem dat veel mensen als vervelend ervaren.

Hoe wordt het vastgesteld?

Een arts kan op basis van het uiterlijk al een vermoeden hebben, maar om zeker te weten dat het om een schimmelinfectie gaat, wordt er soms een stukje nagel afgeschraapt. Dat materiaal wordt onder de microscoop bekeken of naar een laboratorium gestuurd voor een kweek. Zo kan ook worden bepaald welk type schimmel het betreft.

Schimmelnagels zijn niet gevaarlijk en vormen voor de meeste mensen geen gezondheidsrisico. Bij mensen met diabetes of een verzwakt afweersysteem verdient de aandoening wel extra aandacht, omdat een schimmelinfectie daar soms kan leiden tot complicaties zoals een bacteriële huidinfectie aan het onderbeen.