Wat zijn seksuele klachten bij mannen?

Wanneer er bij mannen structureel iets niet goed verloopt op seksueel gebied, spreken artsen van seksuele klachten of mannelijke seksuele disfunctie. Het gaat dan niet om een eenmalige off-day, maar om terugkerende problemen die het seksuele welzijn merkbaar beïnvloeden. De drie meest voorkomende vormen zijn erectiestoornissen (de penis wordt onvoldoende of niet stijf), vroegtijdige ejaculatie (te snel klaarkomen) en verminderd libido (minder of geen zin in seks). Daarnaast valt ook de ziekte van Peyronie (een verkromming van de penis door littekenweefsel) onder dit begrip.

Hoe vaak komt het voor?

Seksuele klachten bij mannen komen verrassend vaak voor. In een Amerikaans bevolkingsonderzoek uit 1987-1989 had 52% van de mannen tussen de 40 en 70 jaar in enige mate last van erectieproblemen. De kans op klachten neemt toe met de leeftijd, maar ook jongere mannen kunnen ermee te maken krijgen. In sommige regio’s, met name in Azië, worden deze klachten minder vaak herkend en besproken, onder meer door culturele en religieuze opvattingen rond seksualiteit.

Hoe ontstaan ze?

De oorzaak is zelden één enkel ding. Meestal spelen meerdere factoren tegelijk een rol, lichamelijk, psychisch en relationeel door elkaar. Aan de lichamelijke kant zijn hart- en vaatziekten, diabetes, hoge bloeddruk en chronische nierziekten belangrijke risicofactoren. Bij nierziekte raakt het hormonale systeem verstoord, wat onder meer de testosteronproductie beïnvloedt. Ook medicijngebruik kan een rol spelen: zo is bekend dat bepaalde middelen tegen haaruitval (5-alfa-reductaseremmers) het risico op seksuele bijwerkingen verhogen en bij mensen met schizofrenie komen seksuele klachten opvallend vaak voor, mede door het gebruik van antipsychotica.

Aan de psychische kant zijn stress, angst, depressie en een negatief zelfbeeld veelgenoemde factoren. Interessant is dat seksueel vermijdingsgedrag (het bewust uit de weg gaan van seksuele situaties) de klachten in stand kan houden en verergeren. Wie negatieve verwachtingen heeft over seks, gaat het vaker vermijden, waardoor de spanning bij een volgende gelegenheid alleen maar groter wordt.

Wat merk je eraan?

De klachten uiten zich op verschillende manieren. Bij erectieproblemen lukt het niet om een erectie te krijgen of vast te houden die stevig genoeg is voor bevredigende seks. Bij vroegtijdige ejaculatie komt een man sneller klaar dan hij of zijn partner zou willen, vaak binnen een tot twee minuten. Verminderd libido uit zich als een duidelijk afgenomen behoefte aan seksueel contact, soms zonder dat daar een duidelijke aanleiding voor is. Deze klachten kunnen los van elkaar voorkomen, maar overlappen ook regelmatig: iemand met erectieproblemen kan daardoor ook minder zin in seks krijgen.

Veel mannen vinden het lastig om over seksuele klachten te praten, ook met hun partner. Dat maakt het extra moeilijk om de klachten goed in kaart te brengen. Toch is openheid belangrijk, want achter seksuele klachten kan soms een onderliggende aandoening schuilgaan, erectieproblemen worden bijvoorbeeld gezien als een mogelijke vroege aanwijzing voor hart- en vaatziekten.