Wat is sondevoeding?

Wanneer iemand niet in staat is om op de gewone manier te eten of te drinken, maar het spijsverteringskanaal nog wel functioneert, kan voeding via een dun slangetje, een sonde, rechtstreeks in de maag of dunne darm worden gebracht. Dit noemen we sondevoeding, ook wel enterale voeding of buisvoeding genoemd. Het gaat om speciaal samengestelde vloeibare voeding die alle benodigde voedingsstoffen bevat: eiwitten, koolhydraten, vetten, vitaminen en mineralen. Via dezelfde sonde kunnen ook vocht en medicijnen worden toegediend.

Wanneer wordt sondevoeding ingezet?

Sondevoeding komt in beeld als iemand langere tijd te weinig eet en daardoor het risico loopt op ondervoeding, een situatie waarin het lichaam minder energie en voedingsstoffen binnenkrijgt dan het nodig heeft. Dat speelt bijvoorbeeld bij mensen met slikproblemen, ernstige ziekte, bewusteloosheid, of aandoeningen in het hoofd-halsgebied die normaal eten onmogelijk maken. Ook bij psychiatrische aandoeningen zoals ernstige anorexia nervosa kan sondevoeding noodzakelijk zijn, soms onder moeilijke omstandigheden. Ondervoeding komt vooral voor bij zieke mensen en ouderen en wordt door de omgeving vaak eerder opgemerkt dan door de persoon zelf.

Soorten sondes

Er bestaan verschillende manieren om een sonde in te brengen, afhankelijk van hoe lang de voeding nodig is en wat de situatie van de patiënt vraagt:

• Neus-maagsonde (nasogastrische sonde): een dun slangetje dat via de neus naar de maag loopt. Dit is de meest gebruikte methode voor kortdurende sondevoeding.
• Neus-duodenumsonde (nasoduodenale sonde): vergelijkbaar, maar het slangetje reikt tot in de dunne darm. Dit wordt gekozen als voeding in de maag niet goed verdragen wordt.
• PEG-sonde (percutane endoscopische gastrostomie): een sonde die via een kleine opening in de buikwand rechtstreeks in de maag wordt geplaatst. Dit is geschikter wanneer sondevoeding langere tijd nodig is, omdat het comfortabeler is dan een slangetje door de neus.

Hoe wordt sondevoeding toegediend?

De vloeibare voeding kan op verschillende manieren worden gegeven. Bij continue toediening druppelt de voeding langzaam en onafgebroken binnen, vaak met behulp van een pomp. Bij intermitterende of bolustoediening wordt een grotere hoeveelheid in één keer of in porties verspreid over de dag gegeven, wat meer lijkt op een normaal eetpatroon. Welke methode wordt gekozen hangt af van de situatie en hoe het lichaam de voeding verdraagt.

In ziekenhuizen (vooral op intensive care-afdelingen) blijkt het in de praktijk een uitdaging om patiënten daadwerkelijk de volledige hoeveelheid voorgeschreven sondevoeding te laten ontvangen. Er kan een verschil ontstaan tussen wat is voorgeschreven en wat iemand werkelijk binnenkrijgt, wat het risico op ondervoeding vergroot.

Sondevoeding is nadrukkelijk bedoeld voor situaties waarin het maag-darmkanaal nog werkt. Wanneer dat niet het geval is, wordt voeding op een andere manier gegeven, namelijk rechtstreeks in de bloedbaan, dat heet parenterale voeding en is iets wezenlijk anders.