Wat is een supplement?

Wanneer je het woord supplement tegenkomt in een gezondheidscontext, gaat het vrijwel altijd over een voedingssupplement: een product dat één of meerdere voedingsstoffen bevat (zoals vitamines, mineralen of bioactieve stoffen) en dat je naast je gewone eten inneemt. Het doel is om de inname van een bepaalde voedingsstof te verhogen wanneer die via de dagelijkse voeding niet toereikend is. Supplementen bestaan in allerlei vormen: tabletten, capsules, poeders, druppels en drankjes.

Wanneer speelt het een rol?

De meeste mensen die gevarieerd eten, krijgen voldoende voedingsstoffen binnen via hun maaltijden. Supplementen worden vooral relevant voor specifieke groepen die een verhoogd risico lopen op een tekort. Denk aan mensen die bepaalde voedselgroepen weglaten uit hun dieet. Uit onderzoek blijkt bijvoorbeeld dat mensen die volledig plantaardig eten (veganistisch) een duidelijk lagere inname van vitamine B12 hebben dan mensen die ook dierlijke producten eten, wat op den duur kan leiden tot een functioneel tekort aan deze vitamine. Ook bij ouderen speelt het: zo kan de calciuminname via voeding soms onvoldoende zijn om het botweefsel goed te onderhouden, vooral bij vrouwen na de overgang.

Voedingsstoffen versus hele voeding

Een belangrijk onderscheid is dat een supplement één of meer geconcentreerde stoffen levert, terwijl voedsel een heel pakket aan stoffen bevat die samen hun werk doen. In de sportvoedingswetenschap wordt daarom vaak gesproken over het “food first”-principe: waar het praktisch mogelijk is, verdient het de voorkeur om voedingsstoffen uit volwaardige voeding te halen in plaats van uit supplementen. Dat neemt niet weg dat er situaties zijn waarin supplementen een zinvolle aanvulling vormen, vandaar de naam.

Niet altijd zonder risico

Hoewel supplementen vaak als onschuldig worden gezien, is de werkelijkheid genuanceerder. Grootschalig onderzoek onder de Amerikaanse bevolking laat zien dat meer dan de helft van de volwassenen supplementen gebruikt, maar dat het wetenschappelijke bewijs voor gezondheidsvoordelen wisselend is. Bij hoge doseringen zijn in sommige studies zelfs nadelige effecten waargenomen. Daarnaast bestaat bij het gebruik van meerdere supplementen tegelijk het risico op een overmatige inname van bepaalde micronutriënten, wat op zichzelf weer ongewenst kan zijn.

De term supplement wordt in het dagelijks taalgebruik soms breder ingezet (voor alles wat je “erbij neemt”) maar in de medische en voedingskundige wereld verwijst het specifiek naar een product dat bedoeld is om de voedingsinname aan te vullen, niet om voeding te vervangen.