Wat is verblinding?

In klinisch onderzoek is het belangrijk dat de resultaten zo zuiver mogelijk zijn. Verblinding, in het Engels blinding, is een veelgebruikte techniek om dat te bereiken. Het houdt in dat bepaalde betrokkenen bij een studie niet weten welke deelnemer de nieuwe behandeling krijgt en welke de standaardbehandeling of een placebo. Zo wordt voorkomen dat verwachtingen of vooroordelen de uitkomsten beïnvloeden.

Waarom is verblinding nodig?

Wanneer iemand weet dat hij een nieuw middel krijgt, kan dat onbewust invloed hebben op hoe diegene zich voelt of klachten rapporteert. Hetzelfde geldt voor onderzoekers: als zij weten welke deelnemer in welke groep zit, kan dat (vaak onbedoeld) hun beoordelingen kleuren. Verblinding vermindert deze vormen van bias (vertekening) en maakt de resultaten van een studie betrouwbaarder.

Vormen van verblinding

• Enkelblind (single-blind): de deelnemers weten niet of ze de nieuwe behandeling of de controlebehandeling krijgen, maar de onderzoekers weten dit wel.
• Dubbelblind (double-blind): zowel de deelnemers als de onderzoekers weten niet wie wat krijgt. Dit wordt beschouwd als de gouden standaard in klinisch onderzoek.

Bij een dubbelblinde, gerandomiseerde, placebogecontroleerde studie worden deelnemers willekeurig ingedeeld in groepen én weten beide partijen niet wie de echte behandeling ontvangt. Dit type onderzoek levert de sterkste bewijskracht op.

Beperkingen en uitdagingen

Verblinding is niet altijd eenvoudig toe te passen. Bij sommige behandelingen (denk aan chirurgische ingrepen of therapieën met duidelijk merkbare bijwerkingen) is het lastig om te verbergen wie wat krijgt. In zulke gevallen spreekt men van een open-label studie, waarbij de verblinding ontbreekt. Ook kan het voorkomen dat deelnemers zelf achterhalen in welke groep ze zitten, bijvoorbeeld doordat ze bijwerkingen herkennen. Dit heet ontblinding (unblinding) en kan de betrouwbaarheid van de studie ondermijnen.

Een bijzonder voorbeeld hiervan komt uit onderzoek met cannabinoïden die THC bevatten: omdat THC-testen vrij verkrijgbaar zijn, kunnen deelnemers zelf testen of ze het werkzame middel krijgen, wat de verblinding doorbreekt.

Ondanks deze beperkingen blijft verblinding een van de krachtigste middelen om eerlijke en onbevooroordeelde resultaten te verkrijgen in klinisch onderzoek. Het wordt breed toegepast in studies naar geneesmiddelen, maar is ook buiten de farmaceutische wereld goed inzetbaar, al wordt het daar nog minder vaak benut.