Wat is een vernauwde aorta-klep?

De aortaklep zit tussen de linkerkamer van het hart en de aorta, de grote slagader die zuurstofrijk bloed naar de rest van je lichaam transporteert. Bij een vernauwde aortaklep, in medisch jargon aortaklepstenose of aortastenose, gaat deze klep niet meer goed open. Daardoor moet het hart harder werken om het bloed door de vernauwde opening te persen.

Hoe ontstaat het?

De meest voorkomende oorzaak bij ouderen is een geleidelijke ophoping van kalk op de klepbladen. Dit proces lijkt op wat er ook in bloedvaten kan gebeuren bij aderverkalking, al is het mechanisme niet helemaal hetzelfde. De klepbladen worden stijver en dikker, waardoor ze steeds minder goed opengaan. Dit is een sluipend proces dat zich over jaren ontwikkelt. Naast verkalking kan een aangeboren afwijking aan de klep een rol spelen. Normaal heeft de aortaklep drie klepbladen, maar sommige mensen worden geboren met een klep die maar twee bladen heeft (een zogenaamde bicuspide aortaklep). Zo’n klep is gevoeliger voor slijtage en kan al op jongere leeftijd vernauwen. Aangeboren aortaklepstenose is een van de meest voorkomende klepafwijkingen bij kinderen en maakt zo’n 3 tot 6 procent uit van alle aangeboren hartafwijkingen.

Onderzoek laat zien dat ook lipoproteïne(a), een vetachtige stof in het bloed, verband houdt met het ontstaan van aortastenose. Een analyse van vijf onderzoeken onder 710 patiënten vond dat hogere concentraties lipoproteïne(a) samenhingen met een snellere verergering van de vernauwing op echografie.

Wat merk je ervan?

In het begin vaak helemaal niets. Veel mensen leven jarenlang met een lichte vernauwing zonder klachten. Pas wanneer de vernauwing ernstiger wordt, kunnen er symptomen optreden. Typische klachten zijn:

• Kortademigheid bij inspanning, zoals traplopen of wandelen
• Sneller moe zijn dan voorheen en een verminderde conditie
• Duizeligheid of flauwvallen, vooral bij lichamelijke inspanning of bij het opstaan
• Een drukkend of beklemmend gevoel op de borst

Deze klachten ontstaan doordat het hart niet meer genoeg bloed kan rondpompen om aan de vraag van het lichaam te voldoen. Het hart probeert dit te compenseren door de spierwand van de linkerkamer dikker te maken, maar op den duur raakt het hart overbelast. Dat kan uiteindelijk leiden tot hartfalen.

Verloop en ernst

Aortastenose is een progressieve aandoening: de vernauwing neemt in de loop van de tijd toe, al verschilt de snelheid sterk van persoon tot persoon. Uit grootschalig onderzoek blijkt dat de mate van verergering samenhangt met hoe ernstig de stenose al is, hoe nauwer de klep, hoe sneller de achteruitgang. Ook zijn er aanwijzingen dat het verloop bij mannen en vrouwen kan verschillen. Aortaklepstenose is de meest voorkomende hartklepaandoening bij ouderen en komt vaker voor naarmate mensen ouder worden.