Wat is verrijkt voedsel?

Als je op een verpakking leest dat een product verrijkt is, betekent dit dat er bewust bepaalde vitaminen en mineralen aan zijn toegevoegd. Het gaat daarbij specifiek om voedingsstoffen die van nature wél in het oorspronkelijke ingrediënt aanwezig waren, maar die tijdens het productieproces of de opslag grotendeels verloren zijn gegaan. Het doel is om het eindproduct qua voedingswaarde dichter bij het oorspronkelijke, onbewerkte ingrediënt te brengen.

Een bekend voorbeeld: witte bloem

Het meest aansprekende voorbeeld is witte bloem. Wanneer graan wordt gemalen tot fijn wit meel, worden de buitenste lagen van de graankorrel (waar veel voedingsstoffen in zitten) verwijderd. Daardoor raakt het meel een flink deel van zijn thiamine (vitamine B1), riboflavine (vitamine B2), niacine (vitamine B3) en ijzer kwijt. Door deze stoffen achteraf weer toe te voegen, wordt de bloem verrijkt. In veel landen wordt ook foliumzuur aan verrijkte bloem toegevoegd.

Verrijkt versus versterkt

De term verrijkt (enriched) wordt soms door elkaar gebruikt met versterkt (of gefortificeerd, van het Engelse fortified), maar er zit een verschil in. Bij verrijking gaat het om het terugbrengen van voedingsstoffen die er oorspronkelijk wél in zaten. Bij fortificatie worden juist voedingsstoffen toegevoegd die van nature niet of nauwelijks in het product voorkomen, denk aan vitamine D in margarine of jodium in keukenzout. In de praktijk lopen de termen in het dagelijks taalgebruik soms door elkaar.

Waarom verrijking bestaat

Voedselverwerking maakt producten langer houdbaar, makkelijker te bereiden of aantrekkelijker in smaak en textuur, maar gaat vaak ten koste van de voedingswaarde. Verrijking is bedoeld om dat verlies te compenseren en zo tekorten aan belangrijke micronutriënten in de bevolking te helpen voorkomen. Onderzoek laat zien dat verrijking en fortificatie van veelgebruikte producten (zoals brood, ontbijtgranen en rijst) een meetbare bijdrage leveren aan de dagelijkse inname van vitaminen en mineralen.

Voor wie bewust bezig is met voeding, is het goed om te weten dat een verrijkt product niet per definitie even voedzaam is als het onbewerkte alternatief. Volkorenproducten bevatten van nature een breder scala aan voedingsstoffen, vezels en andere bioactieve stoffen die bij verrijking niet worden teruggebracht. De aanduiding ‘verrijkt’ zegt dus iets over wat er is toegevoegd, maar niet over alles wat er eventueel ontbreekt.