Wat is riboflavine (vitamine B2)?

In de wereld van voedingsstoffen is riboflavine misschien niet de bekendste naam, maar deze vitamine speelt een onmisbare rol in vrijwel elke cel van je lichaam. Riboflavine staat ook wel bekend als vitamine B2 en behoort tot de groep wateroplosbare B-vitamines. Dat wateroplosbare karakter betekent dat je lichaam het niet langdurig kan opslaan: wat niet wordt gebruikt, verlaat het lichaam via de urine. Je bent dus afhankelijk van een regelmatige inname via je voeding.

Wat doet riboflavine in je lichaam?

Riboflavine is op zichzelf niet direct actief, maar dient als bouwsteen voor twee belangrijke co-enzymen: flavine-adenine-dinucleotide (FAD) en flavine-mononucleotide (FMN). Deze co-enzymen zijn betrokken bij tientallen enzymatische reacties in je lichaam. Ze spelen een sleutelrol in de energiestofwisseling, het proces waarbij koolhydraten, eiwitten en vetten worden omgezet in bruikbare energie. Daarnaast zijn FAD en FMN betrokken bij de aanmaak van rode bloedcellen, de ontgifting van schadelijke stoffen en het neutraliseren van vrije radicalen. Die laatste functie maakt riboflavine tot een onderdeel van het antioxidantsysteem van je lichaam, waarmee cellen worden beschermd tegen oxidatieve schade.

Riboflavine werkt bovendien niet op zichzelf. Het heeft een wisselwerking met andere voedingsstoffen, waaronder ijzer, vitamine B6 en foliumzuur. Een tekort aan riboflavine kan daardoor ook de stofwisseling van die andere micronutriënten verstoren.

Waar zit het in?

Je vindt riboflavine van nature in uiteenlopende voedingsmiddelen. Melk en zuivelproducten zijn in de westerse voeding een van de belangrijkste bronnen. Daarnaast leveren eieren, orgaanvlees (zoals lever), mager vlees, peulvruchten, noten en donkergroene bladgroenten een goede bijdrage. Brood en ontbijtgranen zijn in veel landen verrijkt met riboflavine. Een bijzonder kenmerk van deze vitamine is dat het gevoelig is voor licht: voedingsmiddelen die riboflavine bevatten, kun je het best donker bewaren.

Tekort aan riboflavine

Een ernstig tekort aan riboflavine komt in landen met een gevarieerd voedselaanbod niet heel vaak voor, maar een milde, sluimerende deficiëntie wordt vaker gesignaleerd dan je zou verwachten, ook in westerse landen. Zo’n subklinisch tekort hoeft op zichzelf niet direct klachten te geven, maar kan wel problematisch worden in combinatie met andere factoren, zoals een genetische aanleg, infecties of een verhoogde behoefte (bijvoorbeeld tijdens de menstruatiecyclus of zwangerschap).

Bij een duidelijk tekort ontstaan kenmerkende verschijnselen rond de mond en het gezicht: scheurtjes in de mondhoeken (cheilosis), een ontstoken en gezwollen tong (glossitis) en huidontstekingen rond de neus, vaak met een vettig, schilferig karakter (seborrhoïsche dermatitis). Ook een pijnlijke keel, gezwollen slijmvliezen en in ernstige gevallen bloedarmoede kunnen optreden. Vrouwen lijken extra kwetsbaar voor een tekort, onder meer door hormonale schommelingen en de specifieke eisen die de urogenitale gezondheid aan riboflavine stelt.

Riboflavine heeft ook een opvallende link met migraine: onderzoek laat zien dat mensen met migraine soms baat hebben bij een hogere inname van deze vitamine, al is het precieze mechanisme nog onderwerp van studie.