De tomaat is een van de populairste groenten in onze keuken. Je vindt ze het hele jaar door in de supermarkt, vaak voor een aantrekkelijke prijs. Maar wat zit er eigenlijk op die felrode vruchten? Een Frans onderzoek brengt aan het licht dat tomaten uit bepaalde landen beduidend vaker resten van bestrijdingsmiddelen bevatten dan je misschien zou verwachten. Vooral tomaten uit Spanje en Marokko komen er niet goed vanaf.
De Franse consumentenorganisatie Que Choisir analyseerde ruim 170 tomaten afkomstig uit verschillende landen. De onderzoekers maakten gebruik van testresultaten die de Franse autoriteiten verzamelden in 2019, 2021 en 2022. Ze bekeken 120 Franse tomaten, 21 Spaanse en 33 Marokkaanse exemplaren. Het doel was simpel: nagaan hoeveel pesticidenresten er op de tomaten zaten en of die stoffen gevaarlijk zijn voor de gezondheid.
Grote verschillen per land
De uitkomsten zijn opvallend. Meer dan 80 procent van de Spaanse tomaten bevatte resten van bestrijdingsmiddelen. Bij de Marokkaanse tomaten was dat ruim de helft. Franse tomaten deden het een stuk beter: slechts 15 procent had meetbare pesticidenresten. Dat is een fors verschil.
Nog zorgwekkender wordt het als je kijkt naar de soort stoffen die werden aangetroffen. Bijna 40 procent van de geïmporteerde tomaten uit Spanje en Marokko bevatte pesticiden die door Europese instanties zijn aangemerkt als mogelijk kankerverwekkend of hormoonverstorend. Bij Franse tomaten lag dat percentage op 6 procent. Hormoonverstorende stoffen kunnen ingrijpen op je hormoonstelsel, zelfs in kleine hoeveelheden. Dat maakt deze bevindingen extra relevant.
Niet alleen een winterprobleem
Je zou kunnen denken dat dit vooral speelt bij de kleine tomaatjes die je in de winter koopt. Maar dat klopt niet helemaal. De onderzoekers geven aan dat de resultaten gelden voor alle soorten tomaten, ongeacht het seizoen. Of je nu in januari een bakje cherrytomaten koopt of in augustus een vleestomaat voor bij de mozzarella: de herkomst lijkt een bepalende factor voor de hoeveelheid pesticidenresten. De lage prijzen van geïmporteerde tomaten maken ze verleidelijk. Soms koop je een heel bakje voor minder dan een euro. Maar die lage prijs heeft een keerzijde, zowel voor het milieu als voor je eigen gezondheid.
Biologisch scoort beter
Gelukkig is er ook goed nieuws. Biologische tomaten kwamen er in het onderzoek veel beter uit. In de onderzochte biologische monsters werden geen risicovolle pesticiden aangetroffen, ongeacht het land van herkomst. Het biologische keurmerk biedt dus op dit vlak meer zekerheid. Wel plaatsen de onderzoekers een kanttekening. Het keurmerk is geen absolute garantie voor alles. Op andere gebieden, zoals arbeidsomstandigheden of waterverbruik, zijn er soms nog verbeterpunten. Maar als je puur kijkt naar pesticidenresten, is biologisch de veiligste keuze.
Wat kun je zelf doen?
Als je bewust wilt kiezen, zijn er een paar dingen om op te letten. Kijk naar de herkomst van je tomaten. Die staat meestal op het etiket of op een bordje bij de groenteafdeling. Tomaten uit Nederland, België of Frankrijk bevatten vaak minder vaak pesticidenresten dan tomaten uit Spanje of Marokko. Kies je voor biologisch, dan verminder je de kans op pesticidenresten aanzienlijk. Biologische tomaten uit de buurt zijn daarbij de beste optie. Ze hoeven minder ver te reizen, wat beter is voor het milieu. En je weet beter waar je eten vandaan komt. Kun je geen biologische tomaten vinden of passen ze niet in je budget? Was je tomaten dan altijd goed af onder stromend water. Dat haalt niet alle resten weg, maar het helpt wel.
Slotwoord
Dit Franse onderzoek laat zien dat de herkomst van je tomaten ertoe doet. Tomaten uit Spanje en Marokko bevatten vaker pesticidenresten dan tomaten uit andere landen. Een deel van die stoffen wordt in verband gebracht met mogelijke gezondheidsrisico’s. Biologische tomaten vormen een veiliger alternatief, ongeacht waar ze vandaan komen. Door bewust te kiezen bij de groenteafdeling kun je de blootstelling aan bestrijdingsmiddelen beperken. Het is een kleine aanpassing in je boodschappenroutine die op de lange termijn kan bijdragen aan je gezondheid (bron: Que Choisir).
