Wat zijn bioflavonoïden?

Bioflavonoïden is een veelgebruikte naam voor flavonoïden. Bekende voorbeelden zijn hesperidine, quercetine, apigenine en epigallocatechine. Het voorvoegsel ‘bio’ betekent niet dat hiermee een afzonderlijke groep met bewezen gezondheidseffecten wordt aangeduid.

Waar komen ze voor?

Bioflavonoïden zitten in vrijwel alle plantaardige voedingsmiddelen. Bijzonder rijke bronnen zijn citrusvruchten, bessen (zoals bramen en zwarte bessen), rode kool, groene thee, cacao en diverse groenten. Ze behoren tot de grotere familie van polyfenolen (een brede groep plantenstoffen) en er zijn inmiddels meer dan zesduizend verschillende flavonoïden geïdentificeerd. Die enorme verscheidenheid wordt ingedeeld in subgroepen zoals flavonen, flavonolen, flavanonen, anthocyanidinen, flavan-3-olen en isoflavonen.

Wat doen ze in planten?

In de plant zelf vervullen flavonoïden uiteenlopende functies. Ze geven kleur aan bloemen, vruchten en bladeren, van het rood en blauw van bessen tot de gele herfstkleuren van bomen. Daarnaast beschermen ze de plant tegen uv-straling, helpen ze bij het aantrekken van bestuivende insecten en spelen ze een rol in de afweer tegen ziekteverwekkers en omgevingsstress.

Biologische activiteit in het lichaam

Bioflavonoïden staan bekend om hun antioxiderende eigenschappen: in laboratoriumproeven kunnen ze reageren met vrije radicalen, reactieve moleculen die cellen kunnen beschadigen. Opname en omzetting in het lichaam maken de vertaalslag naar mensen ingewikkelder. Daarnaast wijst onderzoek op mogelijke ontstekingsremmende effecten. Zo liet een klinische studie bij mensen met diabetes type 2 zien dat een mediterraan dieet (rijk aan citrusvruchten) leidde tot hogere plasmaspiegels van citrus-bioflavonoïden en lagere waarden van ontstekingsmarkers. Omdat het hele voedingspatroon veranderde, bewijst dit niet dat alleen de citrusflavonoïden daarvoor zorgden. Apigenine, een flavon die voorkomt in onder meer peterselie en selderij, wordt in wetenschappelijk onderzoek bestudeerd vanwege zijn antioxidatieve en ontstekingsremmende werking in verschillende orgaansystemen.

Toch is het belangrijk om hierbij een nuance te plaatsen. Het Voedingscentrum geeft aan dat bioflavonoïden geen essentiële voedingsstoffen zijn en dat het wetenschappelijke bewijs voor specifieke gezondheidseffecten bij mensen nog onvoldoende is. De positieve effecten van een voeding rijk aan groenten en fruit komen waarschijnlijk voort uit het samenspel van vele stoffen, waarvan flavonoïden er één groep vormen. Of geïsoleerde bioflavonoïden in hoge doseringen ook negatieve effecten kunnen hebben, is nog niet helemaal duidelijk.

Wat wel vaststaat: een gevarieerd eetpatroon met veel kleurrijke groenten, fruit, kruiden en andere plantaardige producten levert van nature een breed scala aan bioflavonoïden op. De kleur op je bord is daarbij een mooie, zichtbare aanwijzing voor de aanwezigheid van deze stoffen.