Wat betekent SIBO?

SIBO is de afkorting van Small Intestinal Bacterial Overgrowth, in het Nederlands ook wel bacteriële overgroei van de dunne darm genoemd. Normaal gesproken bevat de dunne darm relatief weinig bacteriën, het overgrote deel van je darmbacteriën leeft in de dikke darm. Bij SIBO is dat evenwicht verstoord: er nestelen zich te veel bacteriën in de dunne darm en vaak gaat het om soorten die daar eigenlijk niet thuishoren.

Hoe ontstaat SIBO?

De dunne darm heeft verschillende verdedigingsmechanismen om bacteriegroei in toom te houden. Maagzuur doodt een groot deel van de bacteriën die je via voedsel binnenkrijgt. Daarnaast zorgen golvende spierbewegingen van de darmwand (peristaltiek) ervoor dat voedselresten en bacteriën gestaag richting de dikke darm worden getransporteerd. Ook gal en spijsverteringsenzymen spelen een rol bij het beperken van bacteriegroei.

Wanneer een of meer van deze mechanismen niet goed werken, krijgen bacteriën de kans om zich in de dunne darm te vermenigvuldigen. Dat kan gebeuren na buikoperaties die de normale doorstroming belemmeren, bij aandoeningen die de darmmotiliteit vertragen, of bij structurele afwijkingen in de darm. Ook het langdurig gebruik van maagzuurremmers wordt als risicofactor beschouwd, omdat er dan minder maagzuur beschikbaar is om bacteriën af te breken.

Klachten en gevolgen

De bacteriën die zich in de dunne darm ophopen, fermenteren voedsel dat daar nog niet volledig verteerd is. Dat leidt tot gasvorming en typische klachten als een opgeblazen gevoel, buikpijn, misselijkheid en een oncomfortabel vol gevoel na het eten. Veel mensen met SIBO hebben last van diarree. Obstipatie wordt vooral in verband gebracht met overgroei van methaanvormende micro-organismen, ook wel IMO genoemd.

Omdat de dunne darm de plek is waar je lichaam de meeste voedingsstoffen opneemt, kan langdurige bacteriële overgroei leiden tot malabsorptie. De overtollige bacteriën concurreren als het ware met je lichaam om voedingsstoffen, of beschadigen het darmslijmvlies waardoor de opname verstoord raakt. Dit kan resulteren in onbedoeld gewichtsverlies en voedingstekorten.

Hoe vaak komt het voor?

SIBO wordt steeds vaker herkend als onderliggende factor bij aanhoudende buikklachten. Naar schatting heeft 14 tot 40 procent van de mensen met een diagnose prikkelbare darmsyndroom (PDS) ook SIBO, wat aangeeft dat de twee aandoeningen vaak samen voorkomen en soms moeilijk van elkaar te onderscheiden zijn. De diagnose wordt meestal gesteld met een ademtest, waarbij gemeten wordt hoeveel waterstof of methaan je uitademt na het drinken van een suikeroplossing, de uitslag geeft een indirecte aanwijzing voor overgroei. Methaan wordt gemaakt door archaea, een andere groep micro-organismen dan bacteriën. Een methaanuitslag past daarom bij IMO en niet specifiek bij SIBO. De ademtesten hebben beperkingen, waardoor de interpretatie soms lastig is.

Naast bacteriële overgroei bestaat er ook SIFO (Small Intestinal Fungal Overgrowth), waarbij het niet om bacteriën maar om schimmels gaat, met name Candida-soorten. De klachten overlappen grotendeels met die van SIBO en beide aandoeningen kunnen tegelijkertijd aanwezig zijn.