Wat is immuunfunctie?

Wanneer je lichaam in aanraking komt met bacteriën, virussen, schimmels of andere indringers, treedt er een heel netwerk van cellen, weefsels en organen in actie. Dat geheel van afweerreacties (de stoffen die worden aangemaakt én de acties die cellen ondernemen om infecties en ziekten te bestrijden) wordt samengevat onder de noemer immuunfunctie.

Hoe het afweersysteem werkt

Het immuunsysteem kent twee grote lagen. De aangeboren afweer is de eerste verdedigingslinie: huid, slijmvliezen en bepaalde witte bloedcellen (zoals neutrofielen en natural killer-cellen) reageren snel en breed op alles wat lichaamsvreemd is. Neutrofielen zijn doorgaans de eerste cellen die ter plaatse komen bij een infectie en ziekteverwekkers opruimen. Daarnaast is er de verworven (adaptieve) afweer, die gerichter te werk gaat. Hierbij herkennen gespecialiseerde cellen (zoals T-cellen en B-cellen) specifieke moleculen op het oppervlak van indringers, zogenaamde antigenen. Na een eerste ontmoeting onthoudt dit deel van het afweersysteem de indringer, waardoor het bij een volgende keer sneller en krachtiger kan reageren.

Wat de immuunfunctie beïnvloedt

Hoe goed je afweer functioneert, hangt van veel factoren af. Voeding speelt daarin een belangrijke rol. Uit onderzoek blijkt dat verschillende vitaminen en mineralen (waaronder vitamine A, B6, B12, C en D) bijdragen aan een goed werkend immuunsysteem. Een tekort aan deze voedingsstoffen kan de afweerreactie verzwakken. Naast voeding hebben ook slaap, beweging, stress en leeftijd invloed. Bij jonge kinderen is het immuunsysteem nog in ontwikkeling, terwijl het bij ouderen geleidelijk minder effectief wordt, een proces dat immunosenescentie wordt genoemd.

Wanneer de immuunfunctie verstoord raakt

Soms werkt het afweersysteem niet zoals het zou moeten. Bij een verminderde immuunfunctie (immuundeficiëntie) is het lichaam vatbaarder voor infecties. Dit kan aangeboren zijn of ontstaan door ziekte, ondervoeding of bepaalde medicijnen. Aan de andere kant kan het immuunsysteem ook te sterk of verkeerd reageren: bij auto-immuunziekten valt het lichaamseigen weefsel aan en bij allergieën reageert het overdreven op onschuldige stoffen zoals pollen of voedseleiwitten.

De term immuunfunctie verwijst dus niet naar één enkel proces, maar naar het totale vermogen van je lichaam om zichzelf te verdedigen, een samenspel van talloze cellen en signaalstoffen dat voortdurend actief is, meestal zonder dat je er iets van merkt.