De voedingswaarde van pindakaas

Voedingswaardetabel van pindakaas per 100 gram:

Per 100 gPindakaasADH*
kcal66033,00%
Kj273033,00%
Water (g)0,60,03%
Eiwit (g)22,540,18%
Koolhydraten (g)9,83,77%
Suiker (g)5,2
Vet (g)57,281,71%
Verzadigd (g)10
E.O.V. (g)26,1
M.O.V. (g)17,8
Omega 6 (g)17
Omega 3 (g)0,8
Cholesterol (mg)0
Vezels (g)822,86%
A (mg)00,00%
B1 (mg)0,1311,82%
B2 (mg)0,16,67%
B3 (mg)6,238,75%
B5 (mg)0,00%
B6 (mg)0,021,33%
B11 / Foliumzuur  (ug)8127,00%
B12 (ug)00,00%
C (mg)00,00%
D (ug)00,00%
E (mg)8,888,00%
Vitamine K (ug)1613,33%
Natrium (mg)23723,70%
Kalium (mg)57516,43%
Calcium (mg)454,50%
Fosfor (mg)31839,75%
IJzer (mg)1,822,50%
Jodium (ug)00,00%
Magnesium (mg)14548,33%
Koper (mg)0,6673,33%
Selenium (ug)916,36%
Zink (mg)2,617,33%

Bron: Nevo, USDA, Pubmed, CNF
* Aanbevolen dagelijkse hoeveelheid

Over pindakaas

Pindakaas wordt gemaakt van gemalen pinda’s. Soms worden er nog hele stukjes pinda aan toegevoegd, men spreekt dan van crunchy pindakaas. In biologische winkels is vaak pindakaas verkrijgbaar, die bestaat uit 100% pinda. In reguliere supermarkten is de keuze groot. Daar zijn potten verkrijgbaar variërend van enkele dubbeltjes tot enkele euro’s. Kijk altijd goed op het etiket: vaak is pindakaas aangevuld met veel suiker en palmvet (zelfs de biologische!). Vooral de smeu­ï­ge pin­da­kaas bevat veel toevoegingen. Probeer pindakaas met (gedeeltelijk) gehard palmvet zoveel mogelijk te vermijden, omdat hier het risico op transvetten hoger is. Als je eenmaal de juiste pindakaas hebt gevonden, dan is het handig om van tijd-tot-tijd het etiket te blijven controleren. Recent nog heeft Calvé de formulering grondig aangepast en zijn hiermee de ingrediënten drastisch gewijzigd. De smaak van pindakaas wordt vooral veroorzaakt doordat de pinda’s voor het malen geroosterd worden. Tijdens het roosteren kan er acrylamide ontstaan. Volgens het Voedingscentrum draagt pindakaas voor 2% bij aan de totale inname van acrylamide in het dieet van kinderen. Daarom is het aan te raden om de consumptie van pindakaas af te wisselen met notenpasta’s gemaakt van cashew of amandelen.

Herkomst

Pindakaas is in 1893 ontwikkeld door John Harvey, ten tijde van een pindaoverschot als gevolg van de vervaardiging van pindaolie (arachideolie). Pindakaas is niet in heel veel landen populair geworden. Het wordt vooral in Amerika, Canada, Duitsland, Engeland en Nederland gegeten. Suriname kent een pindakaassoort met een scherpe smaak.

Verkrijgbaar

Pindakaas is in elke supermarkt verkrijgbaar. De schappen zijn behoorlijk uitgebreid met allerlei nieuwe merken en smaken. Niet alle pindakaas is even gezond. Het beste is te kiezen voor een pot met 100% pinda’s, zonder toevoegingen. Met wat speurwerk is deze variant ook in elke supermarkt, vaak zelfs biologisch, te vinden. Blijf in ieder geval weg van soorten met geheel of gedeeltelijk gehard vet.

Bewaren

Pindakaas is redelijk lang houdbaar maar heeft wel de neiging tot oxideren vanwege het vet in de pinda’s. Ook zijn pinda’s gevoelig voor schimmelvorming. Wanneer je de pot in de koelkast bewaart, vertraag je dit proces enigszins.

Toepassing

Pindakaas smaakt lekker op brood(varianten), maar kan ook elders in de keuken worden toegepast. In gebak en koekjes bijvoorbeeld. Maar er kan ook soep van worden gemaakt, een bekend Surinaams gerecht. Ook is het geschikt voor zelfgemaakte pindasaus. Lekker bij een wokgerecht, geroosterde groenten en Aziatische smaken zoals nasi.

Nutriënten

Pinda’s zijn zeer voedzaam. Ze zijn rijk aan eiwitten, vetten, vezels, b-vitamines, vitamine E, fosfor, magnesium en koper. Ook komen er veel actieve plantenstoffen in, zoals resveratol.

Mycotoxines

In onze voedselketen liggen schimmels op de loer. Deze schimmels produceren stoffen die schadelijk kunnen zijn voor onze gezondheid. Zo kan aflatoxine in granen, noten en peulvruchten de lever beschadigen en mogelijk kanker in de hand werken (5). Er zijn verschillende soorten mycotoxines. Ochratoxine A komt vaak op koffie en cacao voor. Sterigmatocystine treft men meestal aan op de korst van kaas. Voedselproducenten testen over het algemeen zeer grondig op mycotoxines. Belangrijk om te weten is dat deze stoffen ook kunnen voorkomen in producten die bestanddelen bevatten met een hoog risico deze schimmelstoffen. Met name notenpasta zoals pindakaas is er gevoelig voor.

Weetjes/wist je dat over pindakaas:

  • Boter is in Nederland een beschermde naam. Daarom noemen we ‘peanut butter’ ook pindakaas.
  • De pinda geen noot is, maar een peulvrucht?
  • De pinda onder de grond groeit? Daarom noemen de Duitsers pindakaas erdnussbutter, oftewel aardnootboter.
  • Light pindakaas bijna net zoveel calorieën bevat als de normale? Enkel het vet is vervangen door suiker. Light pindakaas is daardoor geen gezonder alternatief.
  • Unilever in 1948 met de productie begonnen is van pindakaas onder de naam Calvé? Daarvoor produceerden ze vooral arachideolie (pindaolie).

Wetenschappelijke informatie over pindakaas

De pindaplant komt oorspronkelijk uit Zuid-Amerika en is in de 16e eeuw door de Spanjaarden naar Europa gehaald. De pinda is eigenlijk geen noot, maar een peulvrucht. Daarmee is deze plant lid van de vlinderbloemenfamilie. Pinda’s groeien onder de grond, daarom worden ze ook wel aardnoten genoemd. China is op dit moment in de wereld de grootste producent van deze ‘noot’. Pinda’s zijn bijzonder voedzaam. Zo bevatten ze riante hoeveelheden vitamine C en E. Ook op het gebied van de mineralen maken pinda’s indruk. Met name mangaan, magnesium, fosfor en zink komen rijkelijk voor. Daarnaast is de eiwitsamenstelling redelijk compleet te noemen, al scoren sommige noten beter.

Wetenschappers zijn zeer enthousiast over de voedingswaarde van pindakaas (1). De reden hiervoor is de hoge voedingswaarde in de vorm van volwaardige eiwitten, vezels, polyfenolen, antioxidanten, vitamines, mineralen, resveratrol en CoQ10. In de review noemen de onderzoekers dat het roosteren van pinda’s de actieve stoffen verder verhoogt. Onderzoekers noemen specifiek dat pindakaas kan beschermen tegen bepaalde vormen van kanker (2). Daarnaast zou pindakaas het risico op diabetes type 2 ook kunnen verlagen (3). Opvallend is dat wetenschappers melden dat pindakaas de activiteit van in boerenkool aanwezige vitamine A kan verbeteren (4).

Ook op het gebied van de fytonutriënten scoren pinda’s hoog. Ze bevatten onder meer biotine, p-coumarinezuur, resveratrol en genisteïne. Deze werken onder meer als krachtige antioxidanten (6, 7). Wetenschappers hebben vastgesteld dat pinda’s kunnen helpen cardiovasculaire ziekten te verminderen (8), het ontstaan van galstenen te voorkomen (9) en cholesterol te verlagen (10). Pinda’s bevatten veel antinutriënten, daarom is onafgebroken dagelijks nuttigen voor sommigen niet aan te raden. Kijken we naar de vetfractie, dan valt op dat pinda’s veel omega 9 bevatten. Pindakaas is een makkelijke manier om van deze gezonde noot te genieten. Helaas wordt commerciële pindakaas vaak gezoet met suiker en aangevuld met gehydrogeneerde vetten. De biologische variant ‘met een laagje olie’ erop heeft daarom de voorkeur.

Zie voor meer informatie over voedingsmiddelen ook het boek:

1. Arya, S. S., Salve, A. R., & Chauhan, S. (2015). Peanuts as functional food: a review. Journal of food science and technology53(1), 31–41.

2. Hashemian M, Murphy G, Etemadi A, Dawsey SM, Liao LM, Abnet CC. Nut and peanut butter consumption and the risk of esophageal and gastric cancer subtypes. The American journal of clinical nutrition. 2017; 106(3):858-864.

3. Jiang R, Manson JE, Stampfer MJ, Liu S, Willett WC, Hu FB. Nut and peanut butter consumption and risk of type 2 diabetes in women. JAMA. 2002; 288(20):2554-60.

4. Muzhingi T, Yeum KJ, Bermudez O, Tang G, Siwela AH. Peanut butter increases the bioavailability and bioconversion of kale β-carotene to vitamin A. Asia Pacific journal of clinical nutrition. ; 26(6):1039-1047.

5. Ahmed Adam MA, Tabana YM, Musa KB, Sandai DA. Effects of different mycotoxins on humans, cell genome and their involvement in cancer (Review). Oncology reports. 2017; 37(3):1321-1336.

6. Talcott ST, Passeretti S, Duncan CE, Gorbet DW. Polyphenolic content and sensory properties of normal and high oleic acid peanuts. Food Chemistry. 2005; 90(3):379-388.

7. Sales JM, Resurreccion AV. Resveratrol in peanuts. Critical reviews in food science and nutrition. 2014; 54(6):734-70.

8. Li TY, Brennan AM, Wedick NM, Mantzoros C, Rifai N, Hu FB. Regular consumption of nuts is associated with a lower risk of cardiovascular disease in women with type 2 diabetes. The Journal of nutrition. 2009; 139(7):1333-8.

9. Tsai CJ, Leitzmann MF, Hu FB, Willett WC, Giovannucci EL. A prospective cohort study of nut consumption and the risk of gallstone disease in men. American journal of epidemiology. 2004; 160(10):961-8.

10. Lokko P, Lartey A, Armar-Klemesu M, Mattes RD. Regular peanut consumption improves plasma lipid levels in healthy Ghanaians. International journal of food sciences and nutrition. 2007; 58(3):190-200.