Pindakaas: gezond of ongezond?

Peanut Butter on Bread with PeanutsIn Nederland wordt er veel pindakaas gegeten, we zijn er dol op. Sommige mensen zijn er naar eigen zeggen zelfs aan verslaafd. Ik krijg regelmatig de vraag of dit nu een gezonde of een ongezonde verslaving is. Hoe zit dit nu precies?

Eigenlijk is de naam pindakaas heel vreemd, de substantie heeft niks met kaas te maken. Alleen in het Nederlands gebruiken we de term kaas, terwijl in andere talen meestal gerefereerd wordt aan boter. In het Engels heet pindakaas dan ook peanut butter. Pindakaas heet pindakaas omdat de naam boter in Nederland een beschermde naam is. Eind jaren 40 is daarom besloten pindaboter om te dopen tot pindakaas. Ik ben zelf erg blij met de beschermde titel van boter, anders had margarine ook boter geheten, wat helemaal verwarrend is.

Pindakaas is door de Canadees Marcellus Gilmore Edson in 1884 voor het eerst gepatenteerd. Wij Nederlanders mogen dan fan zijn van pindakaas, de Amerikanen kunnen echt niet zonder. In Amerika is het daarom ook elk jaar op 24 januari pindakaasdag, oftewel Peanut Butter Day.

Het antwoord op de vraag of pindakaas nu gezond of ongezond is, ligt erg gecompliceerd. Zoals meestal het geval is, zijn er voor- en nadelen.

De voedingswaarde van pindakaas ligt vrij hoog, zo bevat het:

  • gezonde vezels voor de darmen
  • veel vitamines zoals vitamine E en B3
  • zeer hoge doses mineralen zoals magnesium, mangaan en fosfor
  • ook behoorlijk wat ijzer, selenium, zink en kalium
  • antioxidanten zoals p-coumaric acid en resveratrol
  • een klein beetje CoQ10 voor meer energie
  • beta-sitosterol dat bekend staat als een antikankerstof
  • omega 9, dat het cholesterol kan verlagen

Ook is pindakaas erg rijk aan eiwitten. Behalve lysine is het een redelijk compleet eiwitprofiel. Als losse bron van eiwitten is het niet geschikt, want lysine is een essentieel aminozuur. Om van de eiwitten van pinda’s te kunnen profiteren zul je het dus moeten combineren met een andere bron van eiwit.

Je zou dus zeggen dat de pinda het ideale voedingsmiddel is, maar zo ligt het nu ook weer niet. Pinda’s bevatten namelijk ook:

  • acrylamide door het bakken, bewezen kankerverwekkend
  • aflatoxines, een ongezonde schimmel
  • omega 6, dat ontstekingen kan aanjagen in ons lichaam
  • goitrogenen, die de schildklier kunnen onderdrukken
  • lectines in de vorm van pinda-agglutinine, bevordert bloedklontering
  • oxalaten, die in de nieren kunnen kristalliseren.

Is pindakaas nu gezond of niet, hoe zit het nou?
Je ziet dat er meerdere kanten zitten aan dit voedingsmiddel. Er zijn wel wat onderzoeken te vinden naar pindakaas en onze gezondheid, maar die zeggen lang niet altijd iets (te klein, belangen etc). Wat wel leuk is, is een onderzoek naar pindakaas en diabetes type 2 onder 83.818 Amerikaanse vrouwen. Het bleek dat pindakaaseters een 21% lagere kans op diabetes hadden als ze regelmatig pindakaas aten. Ik denk dat dit komt doordat pindakaas arm is aan suiker, maar wel rijk aan vet en eiwit. Als je stopt met het eten van pindakaas en weer overschakelt op suikerrijk beleg, dan is de kans groter dat je later met diabetes te maken krijgt. Zeker als je bedenkt dat brood de bloedsuikerspiegel sneller laat stijgen dan suiker, omdat de glycemische index van brood 78 is en die van suiker zelf ‘maar’ 65.

Pinda’s groeien onder de grond, daarom heten ze in Duitsland ook Erdnuss, oftewel aardnoot. De pinda is een peulvrucht en heeft daarmee bepaalde antinutriënten (zoals lectinen) die de gezondheid van de darm kunnen aantasten bij mensen die hier gevoelig voor zijn.

Pinda’s worden gebrand en daarbij komt acrylamide vrij. Deze stof is aangemerkt als kankerverwekkend en komt bij alle verhittingsprocessen van levensmiddelen vrij. Denk aan de korst van een brood of de goudgele laag bij frietjes. Het geeft de heerlijke geur en aroma, maar er zijn betere dingen voor de gezondheid te verzinnen. Na het branden worden de noten gemalen. De vetzuren komen hierdoor vrij, waardoor deze kunnen oxideren. Zorg dus altijd voor verse pindakaas.

Er stond van de week in de krant dat de dry roasting methode (droog roosteren) van pinda’s het risico op een pinda-allergie kan vergroten. Bij dry roasting loopt de temperatuur op tot zo’n 170 graden. Beter is het om pinda’s te roosteren bij een temperatuur van maximaal 42 graden. Dit kost meer tijd en tijd is geld, dus kiezen producenten hier niet voor. Kies overigens in de winkel altijd voor noten of pinda’s die niet zijn gebakken. Noten gebakken in olie bevatten zeer veel geoxideerd vet van het ontstekingsbevorderende omega 6.

Het oordeel
Hierbij mijn visie, wat zeker niet de waarheid is. Ik denk dat pinda’s gezond genoeg zijn om af en toe te eten, maar ongezond genoeg om dit niet elke dag te nemen. Op deze manier loop je weinig kans om een allergie op te bouwen. Verleidelijk is het wel om dagelijks pindakaas te eten want wij zijn evolutionair zo geprogrammeerd dat er geen rem zit op vetrijke voeding. Dat komt omdat vet vroeger in de natuur schaars was.

Zelf kan ik niet zo goed tegen pinda’s, dus neem ik ook geen pindakaas. Als jij er geen problemen mee hebt en het wel wilt eten, dan raad ik je biologische pindakaas aan met een snufje zeezout. Je kunt het ook ongezouten kopen en het zelf zouten met Keltisch zeezout. Het probleem is dat veel supermarkten pindakaas verkopen die onder andere is aangelengd met goedkope, gehydrogeneerde vetten. Deze vetten zijn eigenlijk gewoon margarine en zijn te herkennen aan het volgende ingrediënt op het etiket: “gedeeltelijk gehard plantaardig vet”. Altijd wegblijven bij gehydrogeneerde vetten, want deze zijn zeer ongezond. Pindakaas in de supermarkt bevat ook stiekem vaak gewoon suiker, laat deze dus links liggen. In light pindakaas hebben ze het vet vervangen door suiker, waardoor je er per saldo dus amper wat mee opschiet.

Het beste is om te kiezen voor een notenpasta afkomstig van ongebrande noten, zoals witte amandelpasta. Witte cashewpasta is ook goed. Deze missen de acrylamide en zijn daardoor wel minder lekker. Als je voor lekker gaat kun je ook notenpasta van gebrande noten nemen, zoals hazel-, amandel- of cashewpasta. Deze kun je dan dagelijks afwisselen. Je weet het: verandering van spijs doet eten!

Help anderen gezonder te worden en deel dit artikel:

34 gedachten over “Pindakaas: gezond of ongezond?”

  1. Hoi Juglen, ik eet regelmatig tahin (sesampasta). Raad jij daarbij ook de lichte variant aan? Ik neem meestal de donkere pasta (=die met geroosterde sesamzaden), ivm de prijs.

    • Ik heb zelf ook net een pot tahin gekocht bij dirk van den broek.
      Pindakaas reageer ik zelf niet goed op. Verder geen problemen met andere voedingsmiddelen. Het lijkt er op dat mijn schildlklier vertraagt van pindakaas. Ik laat het vanaf nu zo goed als staan en kies voor tahin of cashew of amandelpasta. of gemengde notenpasta.
      Wel met mate want het blijven noten.

  2. Je kunt pindakaas / notenboter ook heel makkelijk zelf maken! Gewoon wat noten in een staafmixer bakje een aantal minuten laten malen totdat het smeerbaar is. In recepten om notenboter zelf te maken raden ze vaak nog 1-3 eetlepels olie aan, maar als je lang genoeg maalt is dit niet nodig vanwege de olie in de noten zelf! Erg lekker :)

    • In Rotterdam noemnden wij pinda’s olienoten; misschien alsnog maar ik woon er niet meer. Verder waar ik ook in Nederland heb gewoond in diverse plaatsen was deze benaming onbekend. ;-)

      • Kapoentje zeggen ze in Den Haag. Lieveheersbeestje zeggen ze elders…
        Slim zeggen ze….Sluw elders…zelfde betekenis

        Zo zijn er heel veel woorden die ergens ingang hebben gevonden maar elders niet overgenomen.

      • Hoi Willie

        Dan heb je nog niet in Limburg gewoond? Ook hier in Limburg was en is het gebruikelijk dat je spreekt over olienootjes (aolieneutjes, in het Venloos dialect)
        groetjes Hub

      • Hallo Willie,

        Deze benaming van Pinda’s komt mij wel bekend voor hoor. Dit gebruikte mijn vader vroeger als hij het over pinda’s had.Hij kwam niet uit Rotterdam. Wel uit Zuid holland, de bollenstreek en dan vlak bij Leiden. :)

  3. Hallo Juglen,
    Ik wil je graag iets persoonlijks vragen. Hoe kan ik dat het beste doen? Niet via deze site hoop ik
    Mvg Simonne

      • IK heb bio pindakaas van de jumbo of dirk. Er staat plantaardige vet, voor de rest niks. Geen gedeeltelijk etc, hoe weet ik of dit wel of geen margerine is, ik ben sinds kort veganist geworden en wil helemaal niks te maken hebben met vetten van dieren. Thanks

        Groetjes

        S. Kasmi

  4. Sinds ik weet dat pindakaas niet zo gezond is, eet ik notenpasta (toch wel dagelijks) zoals hazelnoot-amandelpasta, of bruine tahin, of heel soms pompoenpitpasta of zonnebloempitpasta. Bevatten deze ook acrylamide? Bevatten gewoon in de oven geroosterde noten (wat je zelf kunt doen als je ze als snack wilt serveren, of notenpasta wilt maken) ook acrylamide?

    Wat betreft tahin: volgens mijn informatie is de donkere variant gemaakt van heel sesamzaad, en de witte variant van geschild sesamzaad.

  5. Je noemt als negatief punt van de pindakaas de aanwezigheid van acrylamide. Daarvan is inderdaad bewezen dat het kankerverwekkend is, maar je moet het wel in perspectief blijven zien: alle voedingsmiddelen, die gedurende hun productieproces verhit moeten worden bevatten die acrylamide. Het gaat dus om de hoeveelheid en dan blijkt dat er in zaken als koffie (koffiebonen worden immer gebrand) veel meer van dat spul te zitten als in pindakaas. Zie hier voor een lijst van de Amerikaanse FDA: http://www.fda.gov/food/foodborneillnesscontaminants/chemicalcontaminants/ucm053549.htm#u1004

    • Eigenlijk zeg je het al: productieproces!
      Echt voedsel groeit! Dat men soms hitte nodig heeft om het te bereiden, is duidelijk. Het oververhitten in (goedkope) olie zorgt voor de gevaarlijke stoffen. De inname hiervan dient men zoveel mogelijk te beperken.
      Zo, nu nog even een bakkie koffie. ;-)

    • de fda is een niet goede bron die zijn zo corrupt ze zeggen dat er niets mis is met gmo en dat soort voedsel nou die geloof je toch niet die staan aan de kant van de voedselindustrie

    • Blij dat er iemand met een helicopterview naar kijkt. Ik schrik weleens hoe slecht er in de gezondheidshoek gerelativeerd wordt. Afwisseling is denk ik het belangrijkste.
      mijn moeder wordt 95 en heeft zich nooit hier mee beziggehouden.

  6. je kunt aan den lijve ondervinden, dat een potje pindakaas, welk lang staat, schimmels gaat ontwikkelen….waar de lever een opdonder van krijgt…en jij een raar gevoel…soms tot gekte toe… een soort van Jekyl and Hyde effect…dit voorkom je door een klein schepje Vit.C poeder toe te voegen…(Acerola) overigens, in al de potten die op de plank staan, om de zoveel tijd…een schepje, theelepeltje is genoeg…dus bij de granen, de rijst, de muesli, noten etc. even schudden, en met zo’n 20 minuten zijn de schimmels dood…
    Lees Hulda Clark…Zelfgenezing…absoluut een aanrader…

  7. Volgens mij kun je pinda’s niet rauw eten…
    Pindakaas bevat vaak ook gehard vet, ook niet gezond. Ik kies daarom dan voor pindakaas met olie, biologisch.

    Pinda’s worden overigens ook als gezond gezien m.b.t. het hart.
    Dus ik zeg: alles met mate.

    • als je noten rauw wilt etetn moet je ze eerst minstens 6 uur weken in gefilterd water dan goed afspoelen en weer laten drogen dat haalt de stof eraf die slecht is voor je spijvertering en de vetten ook dus je wordt er niet dik van
      zo gebruik ik ze al jaren en dat gaat top nergens last van

    • Gebrande pinda’s bevatten meestal slechte vetten en sowieso acrylamide. Daarom is een doppinda gezonder, deze zijn ongebrand.

  8. Ik lees lang niet altijd alles (dat rooft te veel tijd) en altijd alles met een tikje sceptiek. Bovendien: ik woon niet in Nederland, maar in Thailand.
    Ik heb dus weinig aan de informatie over waar bepaalde voeding in Nederland verkrijgbaar is (biowinkels zijn er in Thailand voor zover ik weet niet).
    Bij nogal wat producten -niet alleen bij pindakaas- moet je dan ook nog op van alles letten; echter allerlei informatie op de etiketten is in Thailand in de Thaise taal gesteld, op z’n best dan ook nog wel eens in zo pieterpeuter klein geletterde engelse tekst, dat die niet zondermeer leesbaar is.
    Een product als pindakaas, dat alleen op allerlei voorwaarden die moeilijk of onmogelijk zijn na te gaan, gezond is, koop ik niet.
    Het vinden van het juiste voedsel is mij hier in Thailand een karwei. Soms lees ik van een voedingsmiddel waarvan ik niet weet hoe het eruit ziet of hoe het zich onderscheidt van iets wat erop lijkt, en zie het dan maar eens in een Thaise supermarkt te vinden. Ik vraag mij af wat hier aan te doen valt. Misschien dat er iemand is die (een begin van) een uitweg weet? De Thaise taal te leren is geen optie.
    Het Thaise eten is -mits (vrijwel) niet ‘spicy’- wel lekker, maar mij kwamen eens wat recepten onder ogen. Ik stond er versteld van hoevel suiker er soms in gaat (en niet alleen in allerlei dipsausjes, die kun je desnoods laten staan). Er op letten met welke vetten er wordt gebakken? Nooit van zoiets als het verschil tussen omega-3 en omega-6 gehoord! Waar ik nu woon, in die stad zijn als het om een restaurant gaat, vele buitenlanden vertegenwoordigd. De Japanners leven het langst van alle volken op aarde, dus de keuze is niet moeilijk, maar ja, ook thuis te eten blijft wel aan de orde.

  9. ik gebruik horizon pindakaas uit de gezondheidswinkel… en ik heb het getest met de pindakaas die ik nog had staan…je proeft het verschil wel heel goed……….horizon pindakaas wordt het hier…..hoemeer je bezig bent met de gezondheid van jezelf en familie leden, ga je letten op wat je eet. Tis hier heel duidelijk … zelden naar de supermarkt ( alleen voor kattenvoer) maar de rest wordt secuur gekocht in gezondheidswinkels en landwinkel. Biologische boer qua vlees, ook niet te veel, en het scheelt enorm in de portemonnee als je gezond eten haalt en plus punt , als je ook zelf veel maakt………..ik geloofde het nooit maar tis bewezen door de portemonnee.

    • misschien is je kat gezond laten eten toch ook wel een optie, heb je enig idee welke zooi er doorheen wordt gedraaid, het kattenvoer van de gewone merken?
      Bij de Natuurvoedingwinkels is bio kattevoer te koop én ik geef de mijne af en toe ook amandelmelk, halfom water, haha wat een verwennerij hé? Dat komt omdat ik ook mijn kat een goed leven gun zonder kanker, met evt.hom.middelen, indien ziek…. Reiki,niet ge chipt en met liefde! Dus geen pharma!

  10. We hebben nog 2 potten echte pindakaas en dan is het op. Echte pindakaas is gemaakt van pinda’s en niets anders.
    Waarom is de nep-pindakaas dan zo populair? Bij echte pindakaas moet je steeds de bovenop drijvende olie doorroeren. Als je dat niet tot op de bodem doet, moet je na 3/4 potje zelf wat pindaolie toevoegen.
    Helaas is de gemiddelde consument daar te lui voor geworden. Vandaar dat echte pindakaas niet meer te koop is. Tevens heeft een zeer grote voedselfabrikant alle kleintjes opgekocht. Helaas.

  11. Voor mensen die pindakaas een probleem vinden heeft men een substituut ontwikkeld: SunButter. Het is een product dat dezelfde smaak en consistentie heeft als pindakaas, maar gemaakt is van zonnebloempitten. Zelfs mensen met een notenallergie kunnen probleemloos van deze spread genieten. Zie hier (http://sunbutter.com) voor meer informatie.
    Het is inmiddels ook in enkele gezondheidwinkels in Nederland te koop.

  12. Ik stoorde mij steeds meer in heviger mate aand de, naar mijn idee, onnodige en ook ongezonde toevoegingen aan de gangbare pindakaas in de supermark. Zoals geharde palmolie, suikers, glucose en glucosesiroop.
    Elk Chinees restaurant maakt zelf zijn pindasaus uit pure pindakaas, dat ze in emmertjes van 2,5 kg kopen.
    Ik vraag regelmatig een beker van deze pindakaas en die smaakt fantastisch ! Je proeft echt de pinda zonder de zoete nasmaak van pindakaas uit de potjes !

Reacties zijn gesloten.