Steeds meer mensen met uitgezaaide kanker zijn drie jaar na hun diagnose nog in leven. Dat klinkt hoopvol, en dat is het deels ook. Toch vertelt dit cijfer lang niet het hele verhaal. Want hoewel een kleine groep baat heeft bij nieuwe behandelmethoden, overlijdt de helft van alle patiënten met uitgezaaide kanker nog altijd binnen zeven maanden. Die realiteit maakt dat artsen en patiënten steeds vaker moeten nadenken over wat echt waardevol is in de laatste fase van het leven.
Het Integraal Kankercentrum Nederland bracht recent de overlevingscijfers van patiënten met primair uitgezaaide kanker in kaart. Dat zijn mensen bij wie de ziekte al bij de diagnose is uitgezaaid naar andere delen van het lichaam. Dat geldt voor ongeveer een op de vijf kankerpatiënten. Tussen 2014 en 2018 leefde nog 17 procent van deze groep drie jaar na de diagnose. In de periode 2019-2023 steeg dat naar 21 procent. Die toename wordt waarschijnlijk veroorzaakt doordat een selecte groep profiteert van nieuwere behandelingen zoals doelgerichte therapie en immunotherapie. Dit zijn behandelingen die specifieker inwerken op de kankercellen of het afweersysteem van het lichaam aansturen.
Grote verschillen tussen kankersoorten
De kans op een langere overleving hangt sterk af van het type kanker. Mensen met uitgezaaide prostaat, of borstkanker leven gemiddeld het langst. Ook bij melanoom, een agressieve vorm van huidkanker, en bij nier- en longkanker zijn de cijfers iets verbeterd. Maar bij andere kankersoorten blijft de prognose somber. De helft van alle patiënten met uitgezaaide kanker overlijdt binnen zeven maanden, en dat cijfer is al jaren onveranderd. Dat laat zien dat nieuwe behandelingen weliswaar voor sommigen een verschil maken, maar dat ze nog lang geen wondermiddel zijn.
Behandelen of juist niet?
Wat het rapport ook laat zien, is dat de kwaliteit van leven vaak al maanden voor het overlijden achteruitgaat. Gemiddeld begint die daling zo’n negen maanden voor iemands dood. In die periode kan zorg die eerst zinvol leek, plotseling ongewenst worden. Chemotherapie bijvoorbeeld kan levensverlengende effecten hebben, maar gaat vaak gepaard met vermoeidheid, misselijkheid en andere vervelende bijwerkingen. En lang niet bij alle kankersoorten werkt chemo even goed. Voor sommige mensen weegt de last van zo’n behandeling niet meer op tegen het beperkte of onzekere resultaat.
Steeds meer patiënten kiezen er daarom bewust voor om te stoppen met behandelen. Ze geven de voorkeur aan een betere levenskwaliteit in plaats van het doorgaan met therapieën die weinig verbetering brengen, maar wel veel vragen. Dat is geen opgave, maar een weloverwogen keuze. Het vraagt wel om open gesprekken tussen patiënt, naasten en zorgverleners. Wat is nog zinvol? Wat draagt bij aan comfort en welzijn? En wanneer is het moment aangebroken om zorg anders in te richten?
Het belang van goede gesprekken
Die gesprekken zijn niet altijd makkelijk. Praten over palliatieve zorg, oftewel de zorg gericht op comfort en kwaliteit van leven in plaats van genezing, voelt voor velen als een definitief afscheid van hoop. Toch zijn die gesprekken juist waardevol. Ze zorgen ervoor dat iedereen weet wat belangrijk is voor de patiënt, en dat de zorg daarop kan worden afgestemd. Proactief nadenken over wensen en grenzen helpt om later stress en onduidelijkheid te voorkomen. De meeste mensen met uitgezaaide kanker blijken niet te willen doorbehandelen tot het bittere einde. Ze kiezen liever voor tijd die er nog echt toe doet.
Als je zelf of iemand in je omgeving met deze keuzes geconfronteerd wordt, neem dan rustig de tijd om in gesprek te gaan met de behandelend arts. Vraag naar wat een behandeling realistisch kan opleveren, en welke alternatieven er zijn. Zoek goed uit hoe effectief chemotherapie werkelijk is bij de betreffende soort kanker. Soms is bewust kiezen voor comfort en nabijheid van dierbaren waardevoller dan nog een behandelronde ondergaan.
Slotwoord
De stijging van het aantal mensen dat drie jaar na de diagnose van uitgezaaide kanker nog leeft, is bemoedigend. Maar het is ook een getal dat vraagt om nuance. Nieuwe behandelingen bieden voor sommigen perspectief, maar voor velen verandert er weinig. De werkelijkheid blijft dat uitgezaaide kanker vaak snel voortschrijdt en dat genezing niet meer mogelijk is. Wat dan rest, is de vraag wat een waardig en prettig leven nog mogelijk maakt. Het antwoord daarop verschilt per persoon. Door eerlijk te zijn over mogelijkheden en beperkingen kunnen patiënten en hun naasten keuzes maken die passen bij wat hen echt belangrijk is (bron: Nu.nl).
