Een paar maanden geleden was er een uitzending te zien van de Keuringsdienst van Waarde over wasstrips. Dit zijn dunne velletjes wasmiddel die je tegenwoordig overal voorbij ziet komen. Vooral op sociale media worden ze gepresenteerd als het duurzame alternatief voor wasmiddel in plastic flessen. Op de kartonnen doosjes staan grote beloftes als ‘plasticvrij’ en ‘redder van de wereldzee’. Dat klinkt prachtig, maar de Keuringsdienst ontdekte dat er een loopje wordt genomen met de waarheid.
De redactie liet dertien verschillende wasstrips onderzoeken door wetenschappers. Alle dertien bleken polyvinylalcohol te bevatten, beter bekend als PVA. Gemiddeld bestonden de strips zelfs voor zo’n 60 procent uit deze stof, ook als het nergens op de verpakking vermeld stond. En PVA is volgens de wetenschappers zonder enige twijfel een kunststof, oftewel plastic. Je hebt het nodig om de strip bij elkaar te houden, want van alleen zeep kun je geen stevig velletje maken. Hetzelfde PVA zit overigens als folielaagje om de populaire wasmiddelpods. Hoe kan het dan dat fabrikanten gewoon ‘plasticvrij’ op de verpakking mogen zetten?
Een maas in de wet
Het antwoord zit in een juridische spitsvondigheid. Zodra PVA in water komt, lost het op en wordt het een vloeibaar polymeer. Officieel valt het dan niet meer onder de definitie van plastic of microplastic. Milieuorganisaties noemen dit een maas in de wet die door de industrie zelf is gecreëerd. Het plastic is na het oplossen niet meer zichtbaar, maar daarmee is het allesbehalve weg. Het is alleen onzichtbaar geworden en juist dat maakt het zo verraderlijk. Fabrikanten verschuilen zich daarnaast achter het argument dat hun PVA biologisch afbreekbaar is. Dat klopt op papier, maar alleen onder strikte omstandigheden, met specifieke bacteriën en enzymen en bij temperaturen rond de zestig graden. Het Nederlandse waterzuiveringssysteem is daar helemaal niet op ingericht. Rioolwater verblijft daar slechts ongeveer een dag in koude bassins. In de praktijk breekt het PVA dus nauwelijks af en spoelt het gewoon door naar het oppervlaktewater, waar het zich opstapelt en schade aanricht aan het milieu. Schandalig dat bedrijven dit met droge ogen aanbieden aan klanten die iets goeds willen doen voor de wereld.
Verkopers wassen hun handen in onschuld
Verkopers van wasstrips beweren dat PVA niets met microplastic te maken heeft en verwijzen naar een studie die zou aantonen dat hun specifieke PVA-soort wel goed afbreekt en geen schade aanricht (1). Het is leuk dat ene studie dat zegt, maar die komt regelrecht uit de koker van Procter & Gamble, de fabrikant van wasmiddelen als Ariel en de Tide Pods. De slager keurt z’n eigen vlees dus. Laten we daarom even kijken naar wat andere wetenschappers zeggen.
Wat zegt de wetenschap?
Volgens een aantal wetenschappelijke publicaties valt PVA wel degelijk onder microplastic (2). Onderzoekers brachten in kaart wat er met al het PVA gebeurt dat via wasmiddelpods door het riool spoelt. Hun conclusie liegt er niet om, want ongeveer 77 procent van het PVA overleeft de waterzuivering volledig intact. Ruim 61 procent belandt in het rioolslib, dat deels wordt uitgereden over landbouwgrond waar wij ons voedsel verbouwen en bijna 16 procent stroomt met het gezuiverde water mee de natuur in (3). Een latere studie schat dat er wereldwijd elk jaar duizenden tonnen opgelost PVA in het watermilieu terechtkomen, grotendeels ongemerkt en ongehinderd (4). Onderzoek laat zien dat PVA weliswaar niet direct toxisch is, maar dat het wel maar langzaam afbreekt onder natuurlijke omstandigheden in zeewater (5). Een ander onderzoek onder watervlooien liet zien dat PVA zorgde voor een kortere levensduur, een verstoorde embryo-ontwikkeling en lichamelijke misvormingen (6). Ook bij zebravissen zagen onderzoekers dat PVA zich na verloop van tijd afzette in de kieuwen en zich tegen het einde van de proef van 21 dagen verder door het lichaam verspreidde (7).
Ook je vaatwasser doet mee
Wat veel mensen niet beseffen, is dat dit verhaal net zo goed geldt voor vaatwastabletten. Het glimmende folielaagje dat je niet hoeft te verwijderen, is gemaakt van datzelfde PVA. Bij elke wasbeurt lost het op en verdwijnt het in het afvalwater. En het wordt nog ongemakkelijker, want dat opgeloste PVA komt tijdens het spoelen gewoon in aanraking met je borden, glazen en bestek. Eventuele resten die daarop achterblijven, komen zo dag in dag uit via je eten en drinken je lichaam binnen. Zoals gezegd lijkt de directe schade beperkt, maar we weten niet wat dit op de lange termijn met onze gezondheid doet.
Terug naar poeder, maar dan beter
Wasstrips zijn dus niet het antwoord, net als de vloeibare wasmiddelen in flessen en de vaatwastabletten in folie. Gelukkig zijn er uitstekende alternatieven! Wij hebben een geconcentreerd waspoeder van Droguerie Ecologique uit Frankrijk gevonden, dat volledig vrij is van microplastics en dus ook PVA. Je doseert het gewoon met een schepje, zoals vroeger. Het grote voordeel is dat er geen water in zit, waardoor het veel lichter is om te vervoeren en je dus ook op transport bespaart. Omdat het zeer geconcentreerd is, doe je er ongeveer 80 (!) wasbeurten mee. Wil je je witte was extra fris krijgen of hardnekkige vlekken aanpakken, dan kun je natriumpercarbonaat toevoegen, een vorm van vaste waterstofperoxide die volledig uiteenvalt in zuurstof, water en soda. Dat natriumpercarbonaat is trouwens veel breder inzetbaar dan alleen voor de witte was. Het rekent ook af met taaie vlekken van koffie, rode wijn en zweet, houdt je was helder en gaat meteen kalkaanslag in je machine tegen. En zoek je een natuurlijke wasverzachter, dan werkt een glaasje schoonmaakazijn 12% in het wasverzachtervakje prima, want het maakt de was zacht en verwijdert in één moeite door de kalk. Van hetzelfde merk hebben we voor de vaatwasser een vergelijkbaar geconcentreerd vaatwaspoeder gevonden, waar je per zak ruim 60 vaatwasbeurten uithaalt.
Slotwoord
Het is verbazingwekkend hoe verkopers wasstrips als milieuvriendelijk en plasticvrij kunnen aanbieden, terwijl er PVA in zit, dat volgens wetenschappers onder (micro)plastic valt. Gelukkig is er een eerlijk alternatief dat z’n beloftes wel waarmaakt. Het geconcentreerde was- en vaatwaspoeder van Droguerie Ecologique werkt krachtig en bevat geen microplastics. Je doet er ook nog eens heel lang mee. Je kunt meteen testen en overstappen als je dat wilt, want beide liggen op voorraad in de Puur & Fit webwinkel.
