De voedingswaarde van kokosolie

Voedingswaardetabel van kokosolie per 100 gram:

Per 100 mlKokosolieADH*
kcal89244%
Kj366544%
Water (g)00,00%
Eiwit (g)00,00%
Koolhydraten (g)00,00%
Suiker (g)0
Vet (g)99,1141,57%
Verzadigd (g)82,4
E.O.V. (g)6,3
M.O.V. (g)1,7
Omega 6 (g)1,7
Omega 3 (g)0,02
Cholesterol (mg)0
Vezels (g)00,00%
A (mg)00,00%
B1 (mg)00,00%
B2 (mg)00,00%
B3 (mg)00,00%
B5 (mg)00,00%
B6 (mg)00,00%
B11 / Foliumzuur  (ug)00,00%
B12 (ug)00,00%
C (mg)00,00%
D (ug)00,00%
E (mg)0,44,00%
Vitamine K (ug)00,00%
Natrium (mg)00,00%
Kalium (mg)00,00%
Calcium (mg)10,10%
Fosfor (mg)00,00%
IJzer (mg)0,11,25%
Jodium (ug)00,00%
Magnesium (mg)00,00%
Koper (mg)00,00%
Selenium (ug)00,00%
Zink (mg)0,020,13%

Bron: Nevo, USDA, Pubmed, CNF
* Aanbevolen dagelijkse hoeveelheid

Over kokosolie
Een aantal jaar geleden was kokosolie nog een vrij onbekend vet. Tegenwoordig staat het bij steeds meer Nederlanders in het keukenkastje en wordt het zowel voor koude- als warme toepassingen gebruikt. Daarnaast wordt kokosolie gebruikt als grondstof voor cosmetische producten en voedingsmiddelen.

In Nederland lijkt kokosolie meer op gestold vet dan op olie omdat het pas smelt bij een temperatuur van boven de 24 tot 25 graden. In tropische gebieden, waar de kokosolie vandaan komt, is het altijd vloeibaar. Vandaar de naam kokosolie.

In de media staat kokosolie volop in de schijnwerpers, zowel positief (als superfood) als negatief. De boosdoener is de grote hoeveelheid verzadigd vet waar kokosolie uit bestaat: het meeste van alle oliën en vetten.

Herkomst
Kokosolie is een tropische olie die van ver wordt gehaald, voornamelijk uit Indonesië.  Drie keer per jaar worden de kokosnoten ‘geoogst’ uit metershoge kokospalmen. De uiteindelijke olie ontstaat door het persen van kopra. Dit is het gedroogde vruchtvlees van de kokosnoot, die voor zo’n driekwart uit vet bestaat.

Verkrijgbaar
Kokosolie wordt verkocht in twee varianten. Extra vierge en ontgeurd. De extra vierge is de meest pure vorm en heeft een subtiele kokossmaak. De ontgeurde variant kan op verschillende manieren zijn ontdaan van geur- en smaakstoffen. Met chemische middelen of met kokende waterdamp. Bij de biologische variant mag je ervan uitgaan dat er geen onnatuurlijke middelen zijn gebruikt.
Je vindt kokosolie tegenwoordig in elke supermarkt, biologische winkel maar ook in drogisterijen, toko’s en gezondheidswinkels.

Bewaren
Bewaar kokosolie op kamertempratuur. Bij warme temperaturen wordt het vet vloeibaar, je kunt het dan tijdelijk in de koelkast zetten.

Toepassing
Kokosolie heeft een hoog verbrandingspunt en is daarom geschikt voor bereidingen op hoge temperaturen. Denk aan bakken, grillen en frituren. De ontgeurde variant is vooral geschikt voor algemene bereidingen en de extra vierge voor bereidingen in tropische gerechten zoals curry’s en wokschotels. Je kunt het vet daarnaast op brood smeren of gebruiken in zoete baksels.

Wist je dat:

  • Het ruimschoots aanwezige laurinezuur in kokosolie antibacteriële en schimmelwerende eigenschappen heeft?
  • Je kokosolie niet alleen in de keuken kunt inzetten maar ook in de badkamer als bodylotion, aftersun of haarconditioner?

Wetenschappelijke informatie over kokosolie
Kokosolie is een van de rijkste bronnen van verzadigd vet in de natuur. Omdat te veel verzadigd vet cholesterolverhogend kan werken, vermijden sommigen kokosolie. Kokosolie zelf bevat geen cholesterol. De directe link tussen verzadigd vet en hart- en vaatziektes blijkt volgens modern onderzoek niet zichtbaar (1). Kokosolie bestaat voor een groot deel uit laurinezuur dat inderdaad de cholesterol kan verhogen, maar ook het “goede” HDL-cholesterol (2, 3). De totale cholesterol:HDL-ratio blijft ongewijzigd (4). Een recente zeer uitgebreide kritische review naar kokosolie kan geen directe link vinden tussen kokosolie en hart- en vaatziekte, maar dit onderzoek gaat toch uit van de aanname dat verzadigd vet cholesterol zou laten stijgen, waarmee het een risicofactor is voor hart- en vaatziekte (5). Een directe link tussen een hoger cholesterol en het ontstaan van hart- en vaatziektes wordt door vele wetenschappers betwist (6, 7). Moderne onderzoeken vermoeden dat de link tussen cholesterol en hart- en vaatziekten zwak is, maar dat er wel een sterk verband is met ontstekingen (8, 9). Statines werken vermoedelijk dan ook doordat ze ontstekingsremmend werken (10).

Ontstekingsfactoren kunnen door tal van voedings- een leefstijlinterventies verlaagd worden. De Tokelauanen halen meer dan 60% van hun calorieën uit kokosnoten, waarmee zij de grootste verbruikers van verzadigd vet ter wereld zijn. Deze mensen genieten een uitmuntende gezondheid, zonder enig bewijs van hartziektes (11). Consumptie van kokosolie lijkt ook voor westerlingen veilig, wanneer de inname niet wordt overdreven. Kokosolie heeft vele bewezen gezondheidsvoordelen. De middellange-keten triglyceriden in kokosolie blijken het energieverbruik in 24 uur met 5% te verhogen, wat op de lange duur zou kunnen leiden tot een aanzienlijk gewichtsverlies (12, 13). Het laurinezuur in kokosolie kan bacteriën, virussen en schimmels doden, waardoor lokale infecties kunnen worden voorkomen (14). Kokosolie kan zelfs candida bestrijden (15). Ook kan het de eetlust remmen, waardoor het afvallen wordt bespoedigd (16). De vetzuren in kokosolie kunnen in ketonen worden omgezet, wat kan zorgen voor minder epileptische aanvallen (17). Daarnaast kunnen deze vetzuren de hersenfunctie bij patiënten met Alzheimer verbeteren. Uit onderzoek blijkt namelijk dat de vetzuren in kokosolie de niveaus van ketonlichamen in het bloed kunnen verhogen, waardoor energie voor de hersencellen van Alzheimerpatiënten ter beschikking komt en de symptomen worden verlicht (18).

Kokosolie kan ook uitwendig op het lichaam worden gebruikt: het blijkt effectief te zijn als vochtinbrenger voor de huid (19) en beschermend te werken voor het haar (20). Het kan ook als mild zonnebrandmiddel worden gebruikt (21) en als mondwater. Door te spoelen met kokosolie (oilpulling) kan de orale hygiëne sterk toenemen (22). Verder kan het uitwendig ingezet worden tegen acne (23). Kokosolie is een verzadigd vet en daarmee ideaal om in te bakken. Het kan ook gebruikt worden om boter te vervangen. Het laat het cholesterol minder stijgen dan roomboter. Vele goedkope kokosoliën worden gehydrogeneerd om de houdbaarheid te verlengen. Bij het hydrogeneren kunnen ongezonde transvetten ontstaan. Daarom kan er beter gekozen worden voor extra vierge kokosolie met geur, van biologische afkomst.

Zie voor meer informatie over voedingsmiddelen ook het boek:

(1) Siri-Tarino PW, Sun Q, Hu FB, Krauss RM. Meta-analysis of prospective cohort studies evaluating the association of saturated fat with cardiovascular disease. The American journal of clinical nutrition. 2010; 91(3):535-46.

(2) Mensink RP, Zock PL, Kester AD, Katan MB. Effects of dietary fatty acids and carbohydrates on the ratio of serum total to HDL cholesterol and on serum lipids and apolipoproteins: a meta-analysis of 60 controlled trials. The American journal of clinical nutrition. 2003; 77(5):1146-55.

(3) Cardoso Da, Moreira As, de Oliveira gm, raggio luiz r, rosa g. A coconut extra virgin oil-rich diet increases hdl cholesterol and decreases waist circumference and body mass in coronary artery disease patients. Nutricion hospitalaria. 2015; 32(5):2144-52.

(4) Feranil AB, Duazo PL, Kuzawa CW, Adair LS. Coconut oil is associated with a beneficial lipid profile in pre-menopausal women in the Philippines. Asia Pacific journal of clinical nutrition. 2011; 20(2):190-5.

(5) Eyres L, Eyres MF, Chisholm A, Brown RC. Coconut oil consumption and cardiovascular risk factors in humans. Nutrition Reviews. 2016;74(4):267-280.

(6) de Souza RJ, Mente A, Maroleanu A et al. Intake of saturated and trans unsaturated fatty acids and risk of all cause mortality, cardiovascular disease, and type 2 diabetes: systematic review and meta-analysis of observational studies. 2015;

(7) Ramsden CE, Zamora D, Majchrzak-Hong S et al. Re-evaluation of the traditional diet-heart hypothesis: analysis of recovered data from Minnesota Coronary Experiment (1968-73). BMJ. 2016;

(8) Ridker PM, Rifai N, Rose L, Buring JE, Cook NR. Comparison of C-Reactive Protein and Low-Density Lipoprotein Cholesterol Levels in the Prediction of First Cardiovascular Events. N Engl J Med. 2002; 347(20):1557-1565.

(9) DECATERINA R. n-3 Fatty acids and the inflammatory response? Biological background. European Heart Journal Supplements. 2001; 3:D42-D49.

(10) Bu DX, Griffin G, Lichtman AH. Mechanisms for the anti-inflammatory effects of statins. Current opinion in lipidology. 2011; 22(3):165-70.

(11) Prior IA, Davidson F, Salmond CE, Czochanska Z. Cholesterol, coconuts, and diet on Polynesian atolls: a natural experiment: the Pukapuka and Tokelau island studies. The American journal of clinical nutrition. 1981; 34(8):1552-61.

(12) Dulloo AG, Fathi M, Mensi N, Girardier L. Twenty-four-hour energy expenditure and urinary catecholamines of humans consuming low-to-moderate amounts of medium-chain triglycerides: a dose-response study in a human respiratory chamber. European journal of clinical nutrition. 1996; 50(3):152-8.

(13) Seaton TB, Welle SL, Warenko MK, Campbell RG. Thermic effect of medium-chain and long-chain triglycerides in man. The American journal of clinical nutrition. 1986; 44(5):630-4.

(14) Kabara JJ, Swieczkowski DM, Conley AJ, Truant JP. Fatty Acids and Derivatives as Antimicrobial Agents. Antimicrobial Agents and Chemotherapy. 1972;2(1):23-28.

(15) Ogbolu DO, Oni AA, Daini OA, Oloko AP. In vitro antimicrobial properties of coconut oil on Candida species in Ibadan, Nigeria. Journal of medicinal food. 2007; 10(2):384-7.

(16) Stubbs RJ, Harbron CG. Covert manipulation of the ratio of medium- to long-chain triglycerides in isoenergetically dense diets: effect on food intake in ad libitum feeding men. International journal of obesity and related metabolic disorders : journal of the International Association for the Study of Obesity. 1996; 20(5):435-44.

(17) Neal EG, Chaffe H, Schwartz RH et al. The ketogenic diet for the treatment of childhood epilepsy: a randomised controlled trial. The Lancet Neurology. 2008; 7(6):500-506.

(18) Henderson ST. Ketone bodies as a therapeutic for Alzheimer’s disease. Neurotherapeutics. 2008; 5(3):470-480.

(19) Agero AL, Verallo-Rowell VM. A randomized double-blind controlled trial comparing extra virgin coconut oil with mineral oil as a moisturizer for mild to moderate xerosis. Dermatitis : contact, atopic, occupational, drug. 2004; 15(3):109-16.

(20) Rele AS, Mohile RB. Effect of mineral oil, sunflower oil, and coconut oil on prevention of hair damage. Journal of cosmetic science. 2003; 54(2):175-92.

(21) Korać RR, Khambholja KM. Potential of herbs in skin protection from ultraviolet radiation. Pharmacognosy reviews. 2011; 5(10):164-73.

(22) Shanbhag VKL. Oil pulling for maintaining oral hygiene – A review. Journal of Traditional and Complementary Medicine. 2017;7(1):106-109. doi:10.1016/j.jtcme.2016.05.004.

(23) Yang D, Pornpattananangkul D, Nakatsuji T. The antimicrobial activity of liposomal lauric acids against Propionibacterium acnes. Biomaterials. 2009; 30(30):6035-40.