web
statistics
Hoofdpagina » Voedingswaarde » De voedingswaarde van boterham (bruin en wit)

De voedingswaarde van boterham (bruin en wit)

Voedingswaardetabel een boterham (bruin en wit) per 35 gram:

Per 35 g Bruin ADH* Wit ADH*
kcal 82,60 4,13% 86,45 4,32%
Kj 350 4,13% 366 4,32%
Water (g) 12,37 0,62% 11,98 0,60%
Eiwit (g) 3,73 6,67% 3,16 5,64%
Koolhydraten (g) 15,02 5,78% 16,73 6,43%
Suiker (g) 0,67   0,77  
Vet (g) 1,59 2,27% 1,20 1,71%
Cholesterol (mg) 0,00   0,00  
Vezels (g) 1,40 4,00% 0,76 2,18%
A (mg) 0,00 0,00% 0,00 0,00%
B1 (mg) 0,14 13,08% 0,17 15,41%
B2 (mg) 0,09 5,86% 0,08 5,34%
B3 (mg) 1,96 12,25% 1,59 9,97%
B5 (mg) 0,00 0,00% 0,00 0,00%
B6 (mg) 0,04 2,59% 0,03 2,07%
B11 / Foliumzuur  (ug) 9,35 3,12% 7,70 2,57%
B12 (ug) 0,00 0,00% 0,00 0,00%
C (mg) 0,07 0,09% 0,00 0,00%
D (ug) 0,00 0,00% 0,00 0,00%
E (mg) 0,068 0,67% 0,073 0,74%
Vitamine K (ug) 1,71 1,43% 0,07 0,06%
Natrium (mg) 165 16,57% 159 15,94%
Kalium (mg) 49 1,41% 39 1,12%
Calcium (mg) 10 1,02% 10 1,02%
Fosfor (mg) 45 5,64% 37 4,73%
IJzer (mg) 1,26 15,75% 1,12 14,00%
Jodium (ug) 20,65 13,77% 23,03 15,35%
Magnesium (mg) 14,31 4,77% 9,02 3,01%
Koper (mg) 0,05 5,79% 0,04 4,58%
Selenium (ug) 10,11 18,38% 7,76 14,11%
Zink (mg) 0,36 2,43% 0,29 1,96%

Bron: Nevo, USDA, Pubmed, CNF
* Aanbevolen dagelijkse hoeveelheid

Over een bruine of witte boterham
Een gemiddelde snee brood weegt ongeveer 35 gram. Dikke plakken wegen 45 gram en dunne 28 gram. Heel soms komt het ook voor dat de sneetjes zo dun worden gesneden, dat deze 24 gram wegen. De dikte van een snee brood is 9 millimeter, oftewel bijna 1 cm. Roggebrood wordt meestal op 4mm gesneden en stevig brood heeft vaak een dikte van 12 tot 14 millimeter. Brood in restaurants zijn met 16 – 18 millimeter vaak weer een stuk dikker. Wanneer twee sneetjes brood op elkaar worden gelegd, spreekt men van een dubbele boterham. Opvallend is dat de nutritionele verschillen tussen een sneetje bruin of wit brood gering zijn. Het grote verschil zit voornamelijk in de vezels: bruinbrood bevat tweemaal zoveel vezels en is daarmee een stuk gezonder. Vezels hebben namelijk vele voordelen voor de gezondheid. Allereerst worden deze niet verteerd, maar wel gefermenteerd door onze dikke darmbacteriën. Vezels hebben en positieve invloed op de darmflora. Ook zorgen vezels ervoor dat je langer verzadigd bent, hierdoor grijp je minder snel naar een tussendoortje. Vezels vertragen de opname van suikers, waardoor de bloedsuikerspiegel stabieler blijft. Ook trekken vezels vocht aan, waardoor de ontlasting in volume toeneemt en meer druk geeft op de darmwand. De darmen worden hierdoor aangezet tot het maken van kneedbewegingen (peristaltiek), wat obstipatie tegengaat. Vezels in brood behoren tot de FODMAP’s. Deze type vezels kan bij sommige mensen problemen geven. Of je tegen brood kunt is persoonlijk.

Een snee brood gezond beleggen
Een boterham blinkt niet uit in voedingswaarde. Een snee brood kun je beter zien als een vervoersmiddel om gezond beleg mee te nuttigen. Voorbeelden van beleg in de gezonde categorie is:

  • Pesto met kruiden en olijfolie + biologische kip + rucola + pijnboompitten
  • Groentespread van paprika of pompoen met avocado
  • Tahin + kikkererwten (hummus) met kiemen zoals alfalfa
  • Notenpasta (amandelen of cashew) in combinatie met banaan

Veel Nederlanders maken gebruik van ongezond broodbeleg, denk hierbij aan hagelslag, mierzoete jams, chocopasta, kokosbrood of bewerkte vleeswaren. Door te kiezen voor suikerarme jam of pure hagelslag kun je het broodbeleg ietsje gezonder maken.

Waarom smeren we boter op onze boterham?
Van oudsher wordt een boterham voorzien van boter. Toen de mensen duizenden jaren geleden geen beleg (of geld voor beleg) hadden, werd brood voorzien van een laagje boter om het zo meer te laten lijken op een volledige maaltijd. De extra calorieën waren in deze tijd welkom, want we hadden nog geen kachel die ons warm hield. Toen we het later beter kregen en beschikte over een ruime keuze aan beleg, is de gewoonte om boter op brood te smeren gebleven. Sommige mensen doen dit vandaag de dag omdat ze het lekker vinden, anderen doen dit omdat het praktisch is: je hagelslag blijft beter aan het brood plakken. Er zijn ook mensen die geen boter op hun brood aanbrengen of die in plaats van boter kokosolie of olijfolie gebruiken.

Waar komt het woord boterham eigenlijk vandaan?
Het is niet helemaal duidelijk waar het woord boterham nu precies zijn wortels vindt. Het eerste gedeelte ‘boter’ verwijst naar het gelijknamige smeersel dat op een snee wordt aangebracht. Het tweede gedeelte, ham, roept bij etymologen vraagtekens op. Zowel het Etymologisch woordenboek van het Nederlands (EWN) als het Woordenboek der Nederlandsche Taal (WNT) zien geen verband met het vleeswaar ham. De WNT vermoedt dat ham een verbastering is van boteram. De EWN noemt dat de herkomst van het woord hamme / amme te vinden is in de Killiaan van 1599, dat aangeeft dat het ‘een afgesneden stuk voedsel’ betreft. ‘Eenen boteram’ zou dan verwijzen naar ‘ghebotert broot’.

Meer over de boterham in de Nederlandse taal
Afgezien van de herkomst, wordt het woord boterham in diverse Nederlandse uitdrukkingen gebruikt. Zo wil iedereen wel ‘een goede boterham’ verdienen en heeft niemand zin in ‘een afgelikte boterham’.

Weetjes/Wist je dat

  • De dikte van een snee kan variëren van 4 millimeter tot 2,4 centimeter? Er is zelfs een bakker in België die zijn klanten zelf de dikte laat bepalen.
  • Albert Heijn volgens RADAR in 2009 de dikte van de sneetjes brood heeft aangepast? Hierdoor gingen er 3 – 4 sneden minder in een brood, wat weer goed was voor de omzet.
  • Je sneetjes brood prima in de vriezer kunt bewaren en dan telkens eruit kunt pakken wat je nodig hebt? Zo heb je altijd de beschikking over een ‘vers’ sneetje brood. Je kunt dit bevroren beleggen en meenemen naar je werk; tegen de tijd dat je het wilt eten is het ontdooid.
  • Je brood prima op de verwarming kunt ontdooien? Zo voorkom je ook nog eens de aanmaak van acrylamide, dat wel vrijkomt bij het roosteren van brood.Sommige mensen het woord boterham afkorten en dit een ‘bammetje’ noemen?
Wetenschappelijke informatie over een boterham
Veel mensen kiezen ervoor om hun brood te roosteren in een broodrooster. Het roosteren van brood zorgt er volgens wetenschappers voor dat er een ruime verdubbeling plaatsvindt van de hoeveelheid acrylamide (1). Een overmaat aan arcylamide in de voeding wordt in verband gebracht met een verhoogd risico kanker (2).

Zie voor meer informatie over voedingsmiddelen ook het boek: