web
statistics

Is het verstandig om koffie te drinken op een lege maag?

Koffie is zo’n populaire drank dat het consumptieniveau in sommige landen op de tweede plaats komt na water (1). Naast het feit dat de cafeïne in koffie helpt om je minder moe en alerter te maken, kan het je stemming, hersenfunctie en sportprestaties verbeteren. Het kan ook gewichtsverlies stimuleren en beschermen tegen ziekten zoals diabetes type 2, alzheimer en hartziekten (23). Veel mensen genieten ‘s morgens vroeg van koffie. Toch beweren sommige mensen dat koffie op een lege maag je gezondheid kan schaden. In dit artikel wordt besproken of je wel koffie moet drinken op een lege maag.

Veroorzaakt het problemen met de spijsvertering?
Onderzoek toont aan dat de bitterheid van koffie de productie van maagzuur kan stimuleren (45). Als zodanig geloven veel mensen dat koffie je maag irriteert, de symptomen van darmstoornissen zoals het prikkelbare darmsyndroom (IBS) verergert en brandend maagzuur, maagzweren, misselijkheid, zure oprispingen en indigestie veroorzaakt. Sommigen suggereren dat het drinken van je bakkie troost op een lege maag bijzonder schadelijk is, omdat er geen ander voedsel aanwezig is om te voorkomen dat het zuur je maagslijmvlies beschadigt. Toch slaagt het onderzoek er niet in een sterk verband te vinden tussen koffie en spijsverteringsproblemen – of je het nu drinkt op een lege maag of niet (6). Hoewel een klein deel van de mensen extreem gevoelig is voor koffie en regelmatig last heeft van brandend maagzuur, braken of indigestie, blijven de frequentie en de ernst van deze symptomen constant, ongeacht of ze het drinken op een lege maag of met eten (7). Toch is het belangrijk om op te letten hoe je lichaam reageert. Als je problemen ondervindt met de spijsvertering na het drinken van koffie op een lege maag, maar niet bij het drinken bij een maaltijd, overweeg dan om je inname dienovereenkomstig aan te passen.

Kortom: Koffie verhoogt de productie van maagzuur, maar lijkt voor de meeste mensen geen spijsverteringsproblemen te veroorzaken. Daarom is het drinken ervan op een lege maag prima.

Verhoogt koffie het niveau van het stresshormoon?
Een ander veel voorkomend argument is dat het drinken van koffie op een lege maag het niveau van het stresshormoon cortisol kan verhogen. Cortisol wordt geproduceerd door je bijnieren en helpt stofwisseling, de bloeddruk en de bloedsuikerspiegel te reguleren. Chronisch bovenmatig hoge niveaus kunnen echter gezondheidsproblemen veroorzaken, waaronder botverlies, hoge bloeddruk, type 2 diabetes en hartaandoeningen (8). Cortisolniveaus pieken van nature rond de tijd dat je wakker wordt, dalen in de loop van de dag, en zijn bij het aanbreken van de nacht het laagst (9). Interessant is dat koffie de cortisolproductie stimuleert. Zo beweren sommige mensen dat het drinken ervan ‘s morgens vroeg, wanneer het cortisolgehalte al hoog is, gevaarlijk kan zijn. De cortisolproductie als reactie op koffie blijkt echter veel lager te zijn bij mensen die regelmatig koffie drinken, en sommige studies laten geen enkele stijging van cortisol zien. Plus, er is weinig bewijs om te suggereren dat het drinken van koffie op een volle maag deze respons vermindert (910). Sterker nog, zelfs als je het niet vaak drinkt, lijkt elke verhoging van het cortisolniveau tijdelijk. Er is weinig reden om aan te nemen dat zo’n korte piek zou leiden tot langdurige gezondheidscomplicaties (9). Kortom, de negatieve effecten van chronisch hoge niveaus van dit hormoon zijn eerder het gevolg van een gezondheidsstoornis zoals het syndroom van Cushing dan van je koffie-inname.

Kortom: Koffie kan een tijdelijke stijging van het stresshormoon cortisol veroorzaken. Toch zal dit waarschijnlijk niet leiden tot gezondheidsproblemen, ongeacht of je het drinkt op een lege maag of samen met voedsel.

Andere mogelijke bijwerkingen
Koffie kan ook een paar negatieve bijwerkingen hebben, ongeacht of je het op een lege maag drinkt. Zo kan cafeïne bijvoorbeeld verslavend zijn, en sommige mensen kunnen er genetisch gezien bijzonder gevoelig voor zijn (1112). Dat komt omdat regelmatige koffie-inname je hersenchemie kan veranderen, waardoor steeds grotere hoeveelheden cafeïne nodig zijn om dezelfde effecten te produceren (13). Het drinken van te grote hoeveelheden kan leiden tot angst, rusteloosheid, hartkloppingen en verergerde paniekaanvallen. Het kan zelfs leiden tot hoofdpijn, migraine en hoge bloeddruk bij sommigen (11415). Om deze reden zijn de meeste deskundigen het erover eens dat je je cafeïne-inname moet beperken tot ongeveer 400 mg per dag – het equivalent van 4-5 kopjes (0,95-1,12 liter) koffie (1617). Aangezien de effecten bij volwassenen tot 7 uur lang kunnen aanhouden, kan koffie ook je slaap verstoren, vooral als je het laat op de dag drinkt (1). Tenslotte kan cafeïne gemakkelijk in de placenta terechtkomen, en de effecten daarvan kunnen bij zwangere vrouwen en hun baby’s tot 16 uur langer duren dan normaal. Daarom worden zwangere vrouwen aangemoedigd om hun koffie-inname te beperken tot 1-2 kopjes (240-480 ml) per dag (118). Onthoud dat het drinken van koffie op een lege maag geen invloed lijkt te hebben op de sterkte of de frequentie van deze effecten.

Kortom: Te veel koffie drinken kan leiden tot angst, rusteloosheid, migraine en een slechte nachtrust. Er zijn echter geen aanwijzingen dat het drinken ervan op een lege maag de frequentie of de sterkte van deze bijwerkingen beïnvloedt.

Om te onthouden
Veel mensen genieten ‘s morgens vroeg van koffie voordat ze gegeten hebben. Ondanks hardnekkige mythes is er weinig wetenschappelijk bewijs dat het drinken ervan op een lege maag schadelijk is. Het heeft waarschijnlijk eerder dezelfde effecten op je lichaam, onafhankelijk van hoe je het consumeert. Maar toch, als je spijsverteringsproblemen ondervindt bij het drinken van koffie op een lege maag, probeer het dan eens te drinken met iets te eten erbij. Brengt dat verbetering, dan kun je misschien beter je gewoonte aanpassen (met toestemming vertaald).

Help anderen gezonder te worden en deel dit artikel:

12 gedachten over “Is het verstandig om koffie te drinken op een lege maag?”

  1. Prima artikel! Bedankt.
    Ik ervaar dat ik geen koffie op een nuchtere maag kan drinken. Na een uur gaat het ontzettend onprettig aanvoelen alsof er teveel zuur in mijn maag zit. Water drinken maakt het probleem vervolgens nog erger.
    Ik heb gevoelig maagslijmvlies dat sterk op koffie (of goedkope thee) kan reageren. Zodra ik dan eet, is het probleem opgelost.

    Beantwoorden
  2. De soort koffie en manier van zetten bepaald bij mij niet alleen de smaakbeleving maar ook reactie in mn lichaam. Mokkapotje of espresso en warme melk/ cappuccino gaan prima maar roodmerk Senseo met koffiemelk daar wordt ik misselijk van wat lang kan aanhouden.

    Beantwoorden
  3. Ik hoorde dat het niet goed is om koffie te drinken voor 10u ochtend… omdat de lever dan nog aan het ontgiften is…..heb je daar van gehoord?
    Dankje voor het onderzoek!

    Beantwoorden
  4. Ik drink altijd een aantal koppen koffie op mijn lege maag en heb helemaal geen last van minder fijne bijwerkingen. Koffie is het enige waar ik zin in heb als ik net opgestaan ben en mijn ontbijtje komt pas later.

    Beantwoorden
  5. Koffie volgens de Ayurvedische geneeskunde:
    De energie die koffie lijkt te geven is geen echte energie maar het resultaat van een sterke prikkel aan het zenuwstelsel: de hartslag en bloeddruk gaan omhoog en je gaat sneller ademen. Kort daarna volgt de dip en de behoefte aan opnieuw een kunstmatige prikkel – het verslavende effect doet daarmee zijn intrede. Een plotselinge boost van energie is altijd verwarrend voor het lichaam en heeft effect op de stofwisseling.Koffie bevat veel zuren en veroorzaakt zuur in het lichaam. Zuur irriteert het darmslijmvlies, dat een overmaat aan slijm gaat produceren. Dit slijm produceert weer gas, waardoor producten als melk, kaas en tarwe moeilijker te verteren zijn.Koffie veroorzaakt neuronale activiteit in de hersenen. Bij elke kop koffie sturen neuronen boodschappen naar je hypofyse, waardoor de bijnieren worden gewaarschuwd om adrenaline en cortisol te produceren. Ofwel: je raakt in de vecht- of vluchtmodus. Als je de hele dag door koffie drinkt ben je zonder het te merken voortdurend in deze modus. Dit is niet alleen belastend voor je zenuwstelsel maar ook voor je immuunsysteem. 
    Als je de koffie toch niet helemaal kunt laten staan, voeg er dan kardemomzaad aan toe. Dit vermindert het zuur en het effect van cafeïne op het zenuwstelsel. Het gaat ook slijmvorming door melkproducten tegen. Maar let op: teveel kardemom werkt verstorend op de pitta dosha. Dus het blijft hoe dan ook verstandig om het bij één kopje te laten…

    Beantwoorden
    • Zuur irriteert inderdaad de slijmvliezen.
      Dat klopt.
      Echter in een gezond lijf zijn er zowel kwalitatief als ook kwantitatief voldoende slijmvliezen aanwezig.

      Je hebt zuur echter ook nodig voor de vertering.
      Dat begint al in de maag.
      Het maagzuur zorgt voor de 1e fase van de vertering van de eiwitten.
      Dit proces zet zich door in het verdere verloop van de darmen.

      Ook bij het fermenteren (verteren van o.a. suikers, maar ook pectine, lectines, saponines en gluten)
      heb je een melkzuurbacteriën (zuur dus) nodig.
      Een mooi voorbeeld is zuurdesem brood, maar ook zuurkool en wat te denken van yoghurt.
      Wederom voorbeelden waar blijkt dat zuur niet slecht is, in tegendeel het is juist goed.

      Dat slijm gassen produceert klopt ook niet (mijns inziens).
      Het slijm is er om de epitheel laag (dekweefsel van de maag en darmen) te beschermen.
      Gassen worden altijd geproduceerd als voedsel gaat “rotten” of gisten.
      Dit heeft weer met de vertering te maken, waarbij een zuur milieu en de juiste samenstelling van de flora in maag/darmstelsel van zeer groot belang zijn.

      Bij het nuttigen van (veel) zoet ga je een steeds eenzijdiger flora creëren.
      Dit komt op den duur de vertering niet ten goede.

      Voor alles geld echter volgens mij:
      Doe alles met mate en varieer vooral.
      Dus inderdaad een paar kopjes koffie/dag kan géén kwaad.
      Blijf daarbij echter vooral ook goed luisteren naar je eigen lichaam.
      Als je telkens weer last krijgt van je lijf bij het drinken van koffie, laat het dan gewoon weg.

      groetjes, Eugène

      Beantwoorden
  6. Aangezien ik patient ben met chronische migraine heb ik veel uitgeprobeerd. Als ik opsta met hoofdpijn en ik drink een kop zwarte koffie, kan het vriezen of dooien. Word ik meteen misselijk, dan is het bed de oplossing. Maar vaak genoeg gaat de migraine na een half uur over. Ik moet dan rustig handelen. Geen bergen verzetten.

    Beantwoorden
  7. Dank je wel Miriam,
    Ik drink veel koffie (5-6 kopjes per dag) maar begin eerst rond
    10.30-11 uur te drinken met koffie, s’morgens met kruidenthees.
    Ik doe steeds kardamomzaad erin, wat heerlijk smaakt, maar ik ben ook pitta/vata type, en heb snel hongergevoel (eerder lage bloedsuiker). Kan het niet laten koffie te drinken daar ik geen bloedhoogdruk of dergelijk heb. Bijnieren waarschijnlijk altijd overwerkt? Hoe kan ik dit regelen, met minder kardamom, koffie is voor mij dagelijks brood.

    Beantwoorden
  8. Van harte gefeliciteerd met de kleine Zwaan, wat een drupje 🥰…. geniet er maar van, ze zijn zó weer groot… en dat is nog steeds genieten…

    Ik drink voornamelijk caffeine-vrij. Daar lees ik niets over.
    Wel weet ik dat er verschil is in het maken van caffeïne-vrije koffie. Chemisch of met koolzuurgas, als ik het me het laatste goed herinner.
    Ik weet dat Simon Lévelt hun caffeïne-vrije koffie met koolzuurgas maakt.
    Maar maakt caffeïne-vrij verschil met gewone koffie, gezien jouw verhaal hierboven Juglen?

    Beantwoorden

Plaats een reactie