Medische termen beginnend met N

• Na Na is het scheikundige symbool voor natrium, een mineraal dat in het lichaam een belangrijke rol speelt bij de vochtbalans, zenuwgeleiding en spierfunctie. Lees meer →
• NAC Afkorting voor N-acetylcysteïne, een stof die in het lichaam wordt omgezet in glutathion en daarmee bijdraagt aan de antioxidantafweer en ontgifting. Lees meer →
• Nachtdiensten en gezondheid De invloed van werken in de nacht op het lichaam en de gezondheid, waarbij verstoring van het dag-en-nachtritme kan leiden tot slaapproblemen, vermoeidheid en een verhoogd risico op chronische aandoeningen. Lees meer →
• Nachtmerries en nachtangsten Nachtmerries zijn beangstigende dromen waaruit je wakker wordt, terwijl nachtangsten (pavor nocturnus) heftige angstepisodes zijn tijdens de diepe slaap waarbij je niet echt wakker bent. Lees meer →
• Nachtzweten Herhaald overmatig zweten tijdens de slaap, onafhankelijk van de omgevingstemperatuur. Kan een onschuldig verschijnsel zijn, maar ook wijzen op een onderliggende medische oorzaak. Lees meer →
• Nanodeeltjes in voeding Zeer kleine deeltjes, kleiner dan 100 nanometer, die van nature in voedsel voorkomen of bewust aan voedingsproducten worden toegevoegd om eigenschappen zoals kleur, textuur of houdbaarheid te verbeteren. Lees meer →
• Naproxen Een langwerkend pijnstillend en ontstekingsremmend geneesmiddel uit de groep van NSAID's, met ook een koortsverlagend effect. Lees meer →
• Narcolepsie Narcolepsie is een chronische neurologische aandoening waarbij de hersenen het slaap-waakritme niet goed kunnen reguleren, wat leidt tot extreme slaperigheid overdag en plotselinge slaapaanvallen. Lees meer →
• Nare bevalling Een bevalling die door de moeder als zeer beangstigend, pijnlijk of traumatisch is ervaren, soms met langdurige psychische gevolgen zoals herbelevingen of posttraumatische stress. Lees meer →
• Nasaal Betrekking hebbend op de neus. De term wordt in de geneeskunde gebruikt om aan te geven dat iets met de neus of de neusholte te maken heeft. Lees meer →
• Nasofarynxkanker Kanker die ontstaat in de nasofarynx, het bovenste deel van de keelholte achter de neus. Dit zeldzame type kanker komt vooral voor in Zuidoost-Azië en Zuid-China en is sterk geassocieerd met het Epstein-Barrvirus. Lees meer →
• National Institutes of Health De National Institutes of Health (NIH) zijn de belangrijkste federale onderzoeksinstelling van de Verenigde Staten op het gebied van biomedisch en gezondheidswetenschappelijk onderzoek. Lees meer →
• Natrium Natrium is een mineraal dat een centrale rol speelt in de vochtbalans, bloeddrukregulatie en het functioneren van zenuw- en spiercellen in het lichaam. Lees meer →
• Natural Medicines Database Een uitgebreide, wetenschappelijk onderbouwde databank met informatie over natuurlijke middelen, voedingssupplementen, vitaminen, mineralen en alternatieve therapieën. Lees meer →
• Nature Nature is een toonaangevend Brits wetenschappelijk tijdschrift dat wekelijks peer-reviewed onderzoek publiceert op een breed scala aan gebieden, waaronder gezondheid, voeding en levenswetenschappen. Lees meer →
• Natuurgeneeskunde en voeding Benadering binnen de natuurgeneeskunde die voeding beschouwt als middel om gezondheid te ondersteunen en klachten te voorkomen, vanuit het idee dat het lichaam zichzelf kan herstellen met de juiste voedingsstoffen. Lees meer →
• Navelbreuk Een uitstulping bij de navel, waarbij buikinhoud (zoals darm of vetweefsel) door een zwakke plek in de buikwand naar buiten puilt. Lees meer →
• Navelbreuk bij kinderen Een uitstulping bij de navel van een kind, veroorzaakt doordat buikinhoud door een opening in de buikwandspieren naar buiten puilt. Lees meer →
• NDA panel Het NDA Panel is een wetenschappelijk expertpanel van de Europese Autoriteit voor Voedselveiligheid (EFSA) dat adviseert over voeding, nieuwe voedingsmiddelen en voedselallergenen. Lees meer →
• NE NE staat voor niacine-equivalent, een rekeneenheid die aangeeft hoeveel niacine (vitamine B3) het lichaam in totaal kan verkrijgen uit voeding, inclusief de omzetting van het aminozuur tryptofaan. Lees meer →
• Necrose Het plaatselijk afsterven van lichaamscellen of weefsel, meestal doordat de bloedtoevoer wegvalt of door directe beschadiging van buitenaf. Lees meer →
• Necrotiserende enterocolitis Een ernstige darmziekte bij te vroeg geboren baby's, waarbij een deel van het darmweefsel afsterft door verminderde doorbloeding en mogelijk een bacteriële infectie. Lees meer →
• Necrotiserende fasciitis Een zeldzame, levensbedreigende bacteriële infectie die zich razendsnel verspreidt door de diepere weefsels onder de huid en daarbij huid, vetweefsel en bindweefsel (fascie) vernietigt. Lees meer →
• Nefrotisch syndroom bij kinderen Een nieraandoening bij kinderen waarbij de nieren grote hoeveelheden eiwit lekken naar de urine, wat leidt tot zwelling, een laag eiwitgehalte in het bloed en een verhoogd cholesterolgehalte. Lees meer →
• Negatieve feedback Een regulatiemechanisme in het lichaam waarbij het resultaat van een proces wordt gebruikt om datzelfde proces af te remmen, zodat er een stabiel evenwicht ontstaat. Lees meer →
• NEJM Afkorting voor The New England Journal of Medicine, een van de meest invloedrijke en meest geciteerde medische tijdschriften ter wereld. Lees meer →
• Nek-hernia Een uitstulping van een tussenwervelschijf in de nek (cervicale wervelkolom), waarbij zenuwwortels of het ruggenmerg bekneld kunnen raken, wat pijn, tintelingen of krachtsverlies in de arm kan veroorzaken. Lees meer →
• Neonatale herpes Een infectie met het herpes simplex virus (HSV) bij pasgeborenen, opgelopen rond de geboorte, die de huid, ogen, mond, het zenuwstelsel of inwendige organen kan aantasten. Lees meer →
• Neonatale icterus Geelzucht bij pasgeboren baby's, veroorzaakt door een tijdelijk verhoogd bilirubinegehalte in het bloed dat een gele verkleuring van huid en ogen geeft. Lees meer →
• Neoplasie Nieuwvorming van weefsel in het lichaam, waarbij cellen zich ongecontroleerd vermeerderen. De term wordt zowel voor goedaardige als kwaadaardige gezwellen (tumoren) gebruikt. Lees meer →
• Nervus vagus De tiende hersenzenuw, ook wel de zwervende zenuw genoemd. Deze zenuw verbindt de hersenen met onder andere het hart, de longen en het spijsverteringskanaal en speelt een grote rol in het parasympathische zenuwstelsel. Lees meer →
• Netelroos Netelroos (urticaria) is een huidreactie waarbij plotseling jeukende, rode of roze bulten op de huid verschijnen, vaak als gevolg van een allergische reactie of andere prikkel. Lees meer →
• Netvlies Het netvlies (retina) is de lichtgevoelige weefsellaag aan de binnenkant van de achterwand van het oog, die lichtprikkels omzet in zenuwsignalen en via de oogzenuw naar de hersenen stuurt. Lees meer →
• Netvliesloslating Een aandoening waarbij het netvlies (retina) loslaat van de onderliggende weefsellaag achterin het oog, wat zonder ingrijpen kan leiden tot ernstig gezichtsverlies. Lees meer →
• Neuraalbuisdefecten Aangeboren afwijkingen van de hersenen en het ruggenmerg, ontstaan doordat de neuraalbuis zich in de eerste weken van de zwangerschap niet volledig sluit. Lees meer →
• Neuritis vestibularis Een plotselinge ontsteking van de evenwichtszenuw in het binnenoor, die heftige draaiduizeligheid veroorzaakt zonder gehoorverlies. Lees meer →
• Neurofibromatose type 1 (NF1) Een erfelijke aandoening waarbij goedaardige gezwellen groeien op zenuwen en huid, vaak gepaard met bruine huidvlekken en uiteenlopende klachten aan het zenuwstelsel, skelet en ogen. Lees meer →
• Neurofibromatose type 2 (NF2) Een zeldzame erfelijke aandoening waarbij goedaardige tumoren groeien op zenuwen in de hersenen, het binnenoor en het ruggenmerg, met gehoorverlies als meest kenmerkend gevolg. Lees meer →
• Neurologisch Alles wat te maken heeft met het zenuwstelsel, dus de hersenen, het ruggenmerg en de zenuwen door het hele lichaam. Lees meer →
• Neuromyelitis optica (NMO) Een zeldzame auto-immuunziekte van het centrale zenuwstelsel waarbij het afweersysteem de oogzenuwen en het ruggenmerg aanvalt, wat kan leiden tot blindheid en verlammingsverschijnselen. Lees meer →
• Neuron Een zenuwcel die elektrische en chemische signalen door het lichaam stuurt om functies als bewegen, denken en voelen mogelijk te maken. Lees meer →
• Neuropathie Beschadiging of aantasting van één of meer zenuwen, wat kan leiden tot gevoelsstoornissen, pijn, tintelingen of krachtverlies. Lees meer →
• Neuroplasticiteit Het vermogen van de hersenen om hun structuur en verbindingen te reorganiseren als reactie op ervaringen, leerprocessen of letsel. Lees meer →
• Neurotransmitter Een chemische boodschapperstof die door zenuwcellen wordt aangemaakt en vrijgegeven om signalen over te dragen naar andere zenuwcellen, spiercellen of klieren. Lees meer →
• Neusbloeding Bloeding uit de neus, veroorzaakt door het scheuren van kleine bloedvaatjes in het neusslijmvlies. De medische term is epistaxis. Lees meer →
• Neusholte- en sinuskanker Een zeldzame vorm van kanker die ontstaat in de neusholte of in de neusbijholten (sinussen), zoals de kaakholte of zeefbeenholte. Lees meer →
• Neuspoliepen Zachte, goedaardige uitgroeisels aan het slijmvlies in de neus of neusbijholten, die de neus kunnen verstoppen en het reukvermogen kunnen verminderen. Lees meer →
• Neusspray met zoutoplossing Een spray voor in de neus die een oplossing van zout en water bevat, bedoeld om het neusslijmvlies te bevochtigen en neusafscheiding te helpen verwijderen. Lees meer →
• Neutrofiel Een type witte bloedcel dat de eerste verdedigingslinie van het immuunsysteem vormt en ziekteverwekkers zoals bacteriën en schimmels opruimt. Lees meer →
• NEVO tabel De NEVO-tabel is het Nederlandse voedingsstoffenbestand: een uitgebreide database die de samenstelling van voedingsmiddelen in Nederland beschrijft, met gegevens over energie en tientallen voedingsstoffen per product. Lees meer →
• NF-κB NF-κB is een eiwitcomplex in cellen dat als transcriptiefactor werkt en een centrale rol speelt bij het aansturen van ontstekingsreacties en immuunresponsen. Lees meer →
• ng/mL Nanogram per milliliter: een meeteenheid die aangeeft hoeveel nanogram van een stof zich in één milliliter vloeistof bevindt, veel gebruikt om bijvoorbeeld vitamine D-spiegels in het bloed uit te drukken. Lees meer →
• Niacine (vitamine B3) Niacine is een wateroplosbare B-vitamine (vitamine B3) die het lichaam nodig heeft voor de energiehuishouding, de aanmaak van vetzuren en het goed functioneren van het zenuwstelsel. Lees meer →
• NICE (UK) Het National Institute for Health and Care Excellence is een onafhankelijke Britse overheidsinstantie die evidence-based richtlijnen opstelt voor gezondheidszorg, publieke gezondheid en de beoordeling van medische technologieën. Lees meer →
• Nierbekken Het nierbekken is de trechtervormige opvangruimte binnenin de nier waar urine wordt verzameld voordat deze via de urineleider naar de blaas stroomt. Lees meer →
• Nierbekken-ontsteking Een bacteriële infectie van het nierbekken en het nierweefsel, meestal ontstaan doordat bacteriën vanuit de blaas omhoog zijn getrokken naar de nier. Lees meer →
• Nieren Twee boonvormige organen die afvalstoffen uit het bloed filteren, urine produceren en een belangrijke rol spelen bij het reguleren van de bloeddruk en de aanmaak van rode bloedcellen. Lees meer →
• Nierfalen De situatie waarin de nieren niet meer in staat zijn om afvalstoffen voldoende uit het bloed te filteren en de vochtbalans in het lichaam te reguleren. Lees meer →
• Nierkanker Kanker die ontstaat in de nieren, de organen die het bloed filteren. De meest voorkomende vorm is het niercelcarcinoom, dat uitgaat van de cellen in de nierbuisjes. Lees meer →
• Nierschade Beschadiging van de nieren waardoor ze hun taken (zoals het filteren van afvalstoffen uit het bloed en het reguleren van de bloeddruk) niet meer goed kunnen uitvoeren. Lees meer →
• Niersteen Een hard steentje dat zich vormt in de nier uit mineralen en zouten die in de urine zijn opgelost. Nierstenen kunnen variëren van een zandkorrel tot enkele centimeters groot. Lees meer →
• Nierziekte Een aandoening waarbij de nieren minder goed in staat zijn om afvalstoffen uit het bloed te filteren, de balans van lichaamsstoffen te bewaken en bepaalde hormonen aan te maken. Lees meer →
• Niet ongesteld worden Het uitblijven van de menstruatie bij vrouwen in de vruchtbare leeftijd, ook wel amenorroe genoemd. Dit kan betekenen dat de eerste menstruatie nooit op gang komt of dat een eerder regelmatige cyclus stopt. Lees meer →
• Niet-melanoom huidkanker Verzamelnaam voor alle vormen van huidkanker die geen melanoom zijn, waarvan basaalcelcarcinoom en plaveiselcelcarcinoom veruit de meest voorkomende zijn. Lees meer →
• NIH Afkorting voor National Institutes of Health, de belangrijkste biomedische onderzoeksinstelling van de Amerikaanse overheid die wetenschappelijk gezondheidsonderzoek financiert en uitvoert. Lees meer →
• Nikkel Nikkel is een zilverkleurig metaal dat in kleine hoeveelheden in het lichaam en in voeding voorkomt en vooral bekend staat als de meest voorkomende veroorzaker van contactallergie. Lees meer →
• Nitraat Een stikstof-zuurstofverbinding die van nature voorkomt in groenten en drinkwater en in het lichaam kan worden omgezet in nitriet en stikstofmonoxide. Lees meer →
• Nitriet Een chemische stof die stikstof en zuurstof bevat, in het lichaam een rol speelt bij verschillende processen en veel wordt gebruikt als conserveermiddel in voedingsmiddelen. Lees meer →
• Nitrosamine Groep chemische verbindingen die onder meer in voeding en tabaksrook voorkomen en waarvan de meeste als kankerverwekkend worden beschouwd. Lees meer →
• NK-cellen NK-cellen (natural killer cellen) zijn witte bloedcellen van het aangeboren immuunsysteem die virusgeïnfecteerde cellen, tumorcellen en andere abnormale cellen herkennen en doden. Lees meer →
• NKI Het Nederlands Kanker Instituut (NKI) is het enige zelfstandige, op kankeronderzoek en -behandeling gespecialiseerde centrum in Nederland, tegenwoordig bekend als Antoni van Leeuwenhoek. Lees meer →
• nmol/L Nanomol per liter: een meeteenheid die aangeeft hoeveel van een stof er in een liter bloed of andere lichaamsvloeistof zit. In Nederland veel gebruikt om vitamine D-spiegels uit te drukken. Lees meer →
• NNR Afkorting voor Nordic Nutrition Recommendations: de gezamenlijke, wetenschappelijk onderbouwde voedingsaanbevelingen van de Noordse en Baltische landen. Lees meer →
• Nocebo-effect Een negatief verwachtingseffect waarbij iemand klachten of bijwerkingen ervaart puur doordat diegene die verwacht, zonder dat er een directe lichamelijke oorzaak voor is. Lees meer →
• Non-alcoholische leververvetting Een chronische leveraandoening waarbij vet zich ophoopt in de lever, zonder dat overmatig alcoholgebruik de oorzaak is. Wordt ook wel NAFLD of MASLD genoemd. Lees meer →
• Non-allergische rhinitis Ontsteking van het neusslijmvlies die niet wordt veroorzaakt door een allergie, met klachten als een verstopte of lopende neus en niezen. Lees meer →
• Non-Hodgkin lymfoom Een groep van kwaadaardige aandoeningen die ontstaan in het lymfestelsel, waarbij witte bloedcellen (lymfocyten) ongecontroleerd gaan groeien. Het is de meest voorkomende vorm van lymfeklierkanker. Lees meer →
• Noonan syndroom Een zeldzame genetische aandoening die zich uit in kenmerkende gelaatstrekken, een kleine gestalte, aangeboren hartafwijkingen en uiteenlopende ontwikkelingsproblemen. Lees meer →
• Noötropica Stoffen die de cognitieve functies zouden verbeteren, zoals geheugen, concentratie, leervermogen en mentale helderheid. Ze worden ook wel 'smart drugs' of cognitieve versterkers genoemd. Lees meer →
• Noradrenaline Een neurotransmitter en hormoon uit de catecholaminefamilie die een belangrijke rol speelt bij alertheid, aandacht en de stressrespons van het lichaam. Lees meer →
• Norethisteron acetaat Een synthetisch hormoon (progestageen) dat wordt gebruikt in anticonceptiepillen en bij de behandeling van endometriose. Lees meer →
• Norovirus Een zeer besmettelijk virus dat buikgriep (gastro-enteritis) veroorzaakt, met plotselinge misselijkheid, braken en diarree als kenmerkende verschijnselen. Lees meer →
• NOVA-classificatie Een classificatiesysteem dat voedingsmiddelen indeelt in vier groepen op basis van de mate van industriële bewerking, van onbewerkt tot ultrabewerkt. Lees meer →
• Novel food Een voedingsmiddel of ingrediënt dat vóór 15 mei 1997 niet of nauwelijks werd gegeten in de EU. Omdat er weinig ervaring mee is, moet het eerst worden beoordeeld op veiligheid en officieel worden goedgekeurd voordat het verkocht mag worden. Lees meer →
• NPS Een nutriëntprofielmodel (Engels: Nutrient Profiling System, afgekort NPS) is een wetenschappelijk systeem dat voedingsmiddelen classificeert op basis van hun voedingskundige samenstelling, om te bepalen hoe gezond of ongezond een product is. Lees meer →
• NRV NRV staat voor Nutrient Reference Value: de Europese referentiewaarde die op voedingsetiketten aangeeft hoeveel een product bijdraagt aan de dagelijkse behoefte aan een bepaalde voedingsstof. Lees meer →
• NSAID Niet-steroïde ontstekingsremmende pijnstillers, zoals ibuprofen, naproxen en diclofenac. Ze remmen ontstekingen, verlichten pijn en verlagen koorts. Lees meer →
• NSF International Onafhankelijke Amerikaanse organisatie die voedingsproducten, supplementen en consumentenproducten test en certificeert op veiligheid, kwaliteit en zuiverheid. Lees meer →
• Nuchtere darm Het middelste deel van de dunne darm, gelegen tussen de twaalfvingerige darm en de kronkeldarm, waar een groot deel van de voedingsstoffen wordt opgenomen. Lees meer →
• Nuchtere glucose Het glucosegehalte in je bloed na minstens acht uur niet eten of drinken (behalve water). Dit wordt gemeten om te beoordelen hoe je lichaam de bloedsuiker regelt. Lees meer →
• Nurses' Health Study Een grootschalig, langlopend Amerikaans onderzoek naar de invloed van voeding, leefstijl en andere factoren op chronische ziekten bij vrouwen. Lees meer →
• Nutri-Score Een Europees voedselkeuzelogo op de voorkant van verpakkingen dat producten beoordeelt van A (donkergroen, gunstig) tot E (rood, ongunstig) op basis van hun voedingswaarde. Lees meer →
• Nutriënt Een stof in voeding die het lichaam nodig heeft om te functioneren, te groeien en gezond te blijven, zoals eiwitten, vetten, koolhydraten, vitamines en mineralen. Lees meer →
• Nutrient Data Laboratory Een onderzoekslaboratorium van het Amerikaanse ministerie van landbouw (USDA) dat gezaghebbende databanken over de voedingssamenstelling van levensmiddelen ontwikkelt en beheert. Lees meer →
• Nutriënten voor dentale gezondheid Voedingsstoffen zoals vitamines en mineralen die een directe rol spelen bij de opbouw, het onderhoud en de bescherming van tanden, tandvlees en het kaakbot. Lees meer →
• Nutriënten-inhoudsclaim Een vermelding op het etiket van een voedingsmiddel of supplement die aangeeft hoeveel van een bepaalde voedingsstof het product bevat, zoals 'bron van calcium' of 'rijk aan vitamine C'. Lees meer →
• Nutriëntendichtheid De hoeveelheid waardevolle voedingsstoffen die een voedingsmiddel bevat in verhouding tot het aantal calorieën dat het levert. Lees meer →
• Nutrients Voedingsstoffen zijn de chemische bestanddelen in voeding die het lichaam nodig heeft om te overleven, te groeien en goed te functioneren. Lees meer →
• Nutrigenomica Wetenschappelijk vakgebied dat onderzoekt hoe voedingsstoffen de activiteit van genen beïnvloeden en hoe genetische variatie de reactie op voeding bepaalt. Lees meer →
• NVWA Afkorting voor de Nederlandse Voedsel- en Warenautoriteit, de overheidsinstantie die in Nederland toezicht houdt op de veiligheid van voedsel, consumentenproducten en dierenwelzijn. Lees meer →